काठमाडौँ । रूसले युक्रेनसँग जारी युद्धबिच विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई सैन्य सेवा  विशेष गरी ड्रोन इकाइहरूमा भर्ती गर्न व्यवस्थित अभियान चलाइरहेको आरोप सार्वजनिक भएको छ । 

सीएनएनले प्रकाशित गरेको विस्तृत रिपोर्ट अनुसार विद्यार्थीहरूलाई प्रलोभन र दबाब दुवै प्रयोग गरी भर्ती गरिने प्रयास भइरहेको छ । विद्यार्थीहरूले सीएनएनलाई पठाएका निजी सन्देशहरूमा “सबैभन्दा योग्य विद्यार्थीहरूलाई युद्धमा जान आग्रह गरिँदैछ”, “युनिभर्सिटीभर ड्रोन सेनाबारे पोस्टर टाँसिएको छ”, “दबाब अत्यन्तै ठुलो छ” जस्ता अनुभव उल्लेख गरेका छन् ।

रूसले हालै रक्षामन्त्रालयअन्तर्गत मानवरहित प्रणाली बलहरू नामक नयाँ ड्रोन युद्ध इकाइ विस्तार गरिरहेको बताइएको छ । विश्वविद्यालयहरूमा आकर्षक प्रचार भिडियो, पोस्टर र सैनिक–भाषणमार्फत विद्यार्थीहरूलाई भर्ती अभियान चलाइएको रिपोर्टमा उल्लेख छ । कयौँ विश्वविद्यालयहरूले विद्यार्थीलाई एक वर्षको सेवा सम्झौता, अगाडि मोर्चामा कम जोखिममा रहने वाचा र उच्च तलब र आर्थिक सुविधाजस्ता प्रस्ताव दिएको बताइएको छ । तर विशेषज्ञहरूका अनुसार यी वाचा “भ्रामक” हुन सक्ने सम्भावना छ ।

रूसका केही कानुन विशेषज्ञहरूले यो प्रक्रिया वास्तवमा अनिश्चितकालीन सैन्य सम्झौता बन्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् । उनीहरूका अनुसार एक पटक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेपछि सेवा समाप्त गर्न सजिलो हुँदैन । रिपोर्टमा यो पनि भनिएको छ कि केही विश्वविद्यालयहरूले विद्यार्थीलाई असफल हुने वा क्रेडिट पूरा गर्न नसक्ने अवस्थामा “सेना भर्ती नै एक विकल्प” जस्तो दबाब दिने गरेका छन् । केही विद्यार्थीहरूलाई त “पढाइमा असफल भए सेवा गर्नुपर्ने” सम्मको सङ्केत दिइएको दाबी गरिएको छ।

मानवअधिकारकर्मीहरूले यसलाई “जबरजस्ती भर्तीको रूप” भन्दै आलोचना गरेका छन् । उनीहरूका अनुसार रूसले पहिले कैदी तथा अन्य समूहहरूलाई प्रयोग गरेर भर्ती पूरा गर्दै आएको थियो, तर अब विद्यार्थीहरूलाई लक्षित गर्न थालेको देखिन्छ।

रिपोर्टले यो पनि उल्लेख गरेको छ कि पश्चिमी विश्लेषकहरूका अनुसार रूसले लामो युद्धका कारण सैनिक घाटा पूरा गर्न कठिनाइ भोगिरहेको छ, जसले यस्ता नयाँ भर्ती रणनीति बढ्न सक्छ । तर धेरै विद्यार्थीहरूले सीएनएनसँग कुरा गर्दै आफूहरू दबाबको बाबजुद सेनामा जान इच्छुक नरहेको बताएका छन् र यो अभियानलाई “प्रचार” र “झुटा आश्वासन” भनेका छन्।