काठमाडौँ । महिनावारीको समयमा धेरै महिलाहरूलाई पेट र कम्मर दुख्ने समस्या हुन्छ। केही महिलाका लागि यो दुखाइ सामान्य हुन्छ भने कतिपयका लागि यो यति गम्भीर बनिदिन्छ कि दैनिक कामकाज गर्न पनि मुस्किल पर्छ।

यस्तो अवस्थामा धेरै महिलाहरू दुखाइबाट राहत पाउनका लागि दुखाइ कम गर्ने औषधि लिने गर्छन्। तर यी औषधिहरूका बारेमा समाजमा विभिन्न खालका कुराहरू सुन्न पाइन्छ।

धेरैको बुझाइमा महिनावारीका बेला पेन किलर खानु हुँदैन वा यसले बाँझोपन गराउँछ भन्ने छ। त्यसैले आज यस विषयमा विशेषज्ञको धारणा र महिनावारीमा पेन किलर लिनु वास्तवमै सुरक्षित छ कि छैन भन्ने बारेमा जानौँ।

महिनावारीमा किन हुन्छ दुखाइ?

डाक्टरका अनुसार महिनावारीका बेला हुने दुखाइ पाठेघर खुम्चिने प्रक्रियाका कारण हुने गर्छ। वास्तवमा हरेक महिना गर्भधारणको तयारीका लागि पाठेघरको भित्री भागमा एउटा पत्र बन्ने गर्छ।

जब गर्भ बस्दैन, तब पाठेघरले यो पत्रलाई बाहिर निकाल्नका लागि आफूलाई खुम्च्याउने गर्छ। यसरी खुम्चिने प्रक्रियालाई सक्रिय पार्नका लागि शरीरले ‘प्रोस्टाग्ल्यान्डिन्स’ नामक रसायनहरू उत्पादन गर्छ।

महिनावारी सुरु हुनु ठीक अगाडि शरीरमा प्रोस्टाग्ल्यान्डिन्सको स्तर बढ्छ। जुन महिलाको शरीरमा यो रसायनको स्तर जति धेरै हुन्छ, उनलाई त्यति नै तीव्र दुखाइ महसुस हुन्छ।

महिनावारीको दुखाइको अर्को कारण यो पनि हो कि जब पाठेघर खुम्चिन्छ, तब त्यहाँ केही समयका लागि अक्सिजनको आपूर्ति रोकिन्छ वा कम हुन्छ। अक्सिजनको यही कमीका कारण पनि पेट र कम्मर बटारिएर दुख्ने गर्छ।

के महिनावारीमा पेन किलर लिनु सुरक्षित छ ?

डाक्टर अनुसार महिनावारीको दुखाइबाट मुक्ति पाउनका लागि दुखाइ कम गर्ने औषधि लिनु पूर्ण रूपमा सुरक्षित छ। यी औषधिहरूले शरीरलाई कुनै पनि प्रकारको हानि पुर्‍याउँदैनन्।

महिनावारीको दुखाइ कम गर्नका लागि प्रयोग गरिने औषधिमा अक्सर ‘आइबुप्रोफेन’ वा ‘मेफेनामिक एसिड’ को प्रयोग गरिएको हुन्छ।

यी औषधिहरूले शरीरमा प्रोस्टाग्ल्यान्डिन्सको उत्पादनलाई कम गराउँछन्। जब प्रोस्टाग्ल्यान्डिन्स कम बन्छ, तब पाठेघर खुम्चिने प्रक्रिया पनि कम हुन्छ र दुखाइमा तुरुन्तै आराम मिल्छ। यसबाहेक यी औषधिहरूले महिनावारीका बेला हुने अत्यधिक रक्तस्रावलाई पनि केही हदसम्म कम गर्न मद्दत गर्छन्।

दुखाइ कम गर्ने औषधिसँग जोडिएका भ्रमहरू

धेरै मानिसहरू पेन किलर खानाले पाठेघर खराब हुन्छ वा भविष्यमा आमा बन्न समस्या हुन्छ भन्ने विश्वास गर्छन्। तर यी केवल भ्रम मात्र हुन्। महिनावारीमा खाइने पेन किलर्सले महिलाको पाठेघर वा प्रजनन क्षमतामा कुनै पनि नराम्रो असर पार्दैन।

यी औषधिहरूले केवल केही घण्टाका लागि दुखाइको सङ्केत र सुन्निएको भागलाई रोक्ने काम मात्र गर्छन्। यद्यपि यी औषधिहरू सुरक्षित भए पनि यिनलाई खाली पेटमा खानुबाट बच्नुपर्छ।

सधैँ डाक्टरको सल्लाहमा सही मात्रा मात्र लिनु उपयुक्त हुन्छ। यदि तपाईंको दुखाइ यति धेरै छ कि औषधी खाँदा पनि ठीक भइरहेको छैन भने तपाईंले डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ, किनकि त्यस्तो अत्यधिक दुखाइ हुनु सामान्य होइन।