यस वर्षको सुरुतिर, ग्यालपले अमेरिकीहरूको राष्ट्रिय नमुना सर्वेक्षण गर्दै उनीहरूको स्थानीय क्षेत्रमा एआई डाटा सेन्टर बनाउन समर्थन गर्ने वा नगर्ने भनेर सोधेको थियो। ७१ प्रतिशतले यसको विरोध गरे, जसमध्ये ४८ प्रतिशतको विरोध निकै कडा थियो। 

आणविक ऊर्जा केन्द्र नजिकै बस्ने कुराको विरोध भने ५३ प्रतिशत मात्र थियो, जुन तुलनात्मक रूपमा निकै कम हो। रिपब्लिकन, डेमोक्र्याट र स्वतन्त्र सबैले डाटा सेन्टरहरूलाई अस्वीकार गरे। कारण सोध्दा, उत्तरदाताहरूले प्रायजसो वातावरणीय चिन्ताहरू औंल्याए: पानी, ऊर्जा, भूमिको प्रयोग, ध्वनि र वायु प्रदूषण र समुदायको सहमतिको अभाव।

सोसल चेन्ज ल्याबमा हामीले भर्खरै ३,४६७ सहभागीहरूसँग एउटा अनियमित नियन्त्रित परीक्षण गर्‍यौँ । एआई जवाफदेहिता अभियानले लामो समयदेखि जुधिरहेको एउटा प्रश्नको उत्तर खोज्नु यसको उद्देश्य थियो: एआईका धेरै बेफाइदाहरूमध्ये कुनले मानिसहरूलाई चिन्ताबाट उठेर कारबाही गर्न प्रेरित गर्छ? हामीले वातावरणीय प्रभावदेखि रोजगारी गुम्ने र अल्गोरिदमको पूर्वाग्रहसम्मका ११ फरक-फरक तर्कहरू परीक्षण गर्‍यौँ; जसमा एआईले बढाउने व्यापक निगरानीदेखि लिएर अति-बुद्धिमान एआईले निम्त्याउन सक्ने मानव विनाशको जोखिमसम्म समावेश थिए।

नतिजाले एआईको वातावरणीय प्रभावले नै मानिसहरूलाई कदम चाल्न सबैभन्दा बढी प्रेरित गर्ने देखायो। रोजगारी विस्थापनको मुद्दा धेरै तल पर्‍यौँ, जसलाई मानिसहरूले बिना कुनै संकेत आफैं उल्लेख गरेका थिए। मानव विनाशको जोखिम सबैभन्दा अन्तिममा आयो। अनि कारबाहीसँग जोडिएको सबैभन्दा बलियो भावना डर वा चिन्ता थिएन, बरु रिस थियो।

यी निष्कर्षहरूले जलवायु अभियानकर्मी र लगानीकर्ता दुवैको ध्यान तान्न जरुरी छ। डाटा सेन्टरहरू एआईको लागि मात्र नभई विश्वभरको जलवायु नीतिका सन्दर्भमा पनि जनआक्रोशको केन्द्रबिन्दु बनेका छन्। ‘प्रति दश लाखमा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा’ जस्ता अमूर्त मापदण्डहरूको विपरीत, प्रत्येक डाटा सेन्टर प्रत्यक्ष देख्न सकिने खालका हुन्छन्। यसका लागि योजनाको आवेदन, क्षेत्र निर्धारणको निर्णय, पानीको अनुमति र यसलाई स्वीकृत वा अस्वीकृत गर्न चाहने जननिर्वाचित अधिकारीहरूको आवश्यकता पर्छ। यी स्थानीय निर्णयहरूले संगठन निर्माणका लागि ठोस अवसरहरू सिर्जना गर्छन्।

अमेरिकामा डाटा सेन्टरहरू रोक्ने अभियान निकै तीव्र गतिमा बढेको छ। न्युयोर्क राज्य सभाले भर्खरै देशकै पहिलो राज्यव्यापी प्रतिबन्ध (मोराटोरियम) बन्न सक्ने प्रस्ताव पारित गरेको छ। स्थानीय बासिन्दाले नगर परिषद्लाई ९६,००० भन्दा बढी इमेल पठाएपछि यस्तो प्रतिबन्ध लगाउने सियाटल अमेरिकाकै सबैभन्दा ठूलो सहर बनेको छ। साथै, ४७ राज्यका ५०० भन्दा बढी संघसंस्थाहरू ‘स्टप डाटा सेन्टर कोलिसन’ (डाटा सेन्टर रोक्ने गठबन्धन) मा सामेल भएका छन्।

सेन्टर फर बायोलोजिकल डाइभर्सिटीकी डिडा सिडले गत जुन महिनामा वेजिङ ननभोयलेन्स नामक सञ्चारमाध्यमलाई भनिन्, ‘डाटा सेन्टरको चिन्ताले ती मानिसहरूलाई पनि आन्दोलित गरिरहेको छ जसले यसअघि कुनै पनि विषयमा सार्वजनिक रूपमा अडान लिएका थिएनन्। उनीहरू यस विषयमा भने उभिन तयार छन्।’

तर यो अभियान अमेरिकाभन्दा धेरै परसम्म फैलिरहेको छ। वास्तवमा, अहिलेसम्मकै सबैभन्दा स्पष्ट जित एउटा डच सहरमा प्राप्त भएको छ, जसको नाम सन् २०२१ अघि नेदरल्यान्ड्स बाहिरका निकै कम मानिसले मात्र सुनेका थिए।

• जेवोल्डेको उदाहरण

फेब्रुअरी २०२१ मा, मेटाले २२,००० भन्दा बढी जनसंख्या भएको सहर जेवोल्डे बाहिर ४१० एकड कृषियोग्य जमिनमा २०० मेगावाटको ‘हाइपरस्केल’ डाटा सेन्टर निर्माण गर्ने प्रस्ताव राख्यो। यसले सिंगो सहरले भन्दा कम्तीमा दोब्बर बढी बिजुली खपत गर्ने थियो। स्थानीय बासिन्दा, किसान र एक्सटिङ्सन रिबेलियनका अभियानकर्मीहरूले परियोजनाको आकारमा मात्र होइन, यस वरपरको गोपनीयतामा पनि आपत्ति जनाए। अधिकारीहरूले कम्पनीको पहिचान गोप्य राखेर मेटासँग वार्ता गर्न दुई वर्ष बिताएका थिए। स्थानीयलाई निकै कम फाइदा हुने गरी विदेशी कर्पोरेसनलाई दुर्लभ नवीकरणीय ऊर्जा सुम्पिन लागिएको महसुस धेरै बासिन्दाले गरेका थिए।

यो अभियानले एकैपटक दुईवटा मोर्चामा काम गर्‍यो। स्थानीय स्तरमा, उनीहरूले टाउन हलमा पोस्टर टाँसे, बासिन्दाहरूको हस्ताक्षर संकलन गरे र अहिंसात्मक प्रत्यक्ष आन्दोलन गरे। डिसेम्बरको मतदान हुनु केही दिनअघि, प्रहरीले नहटाएसम्म २० जना एक्सटिङ्सन रिबेलियनका कार्यकर्ताले ‘हामीलाई मेटा होइन, ग्रेटा चाहिन्छ’ लेखिएको ब्यानरसहित काउन्सिल भवनको सार्वजनिक हल कब्जा गरेका थिए। 

राष्ट्रिय स्तरमा, द हेगका सहयोगीहरूले फरक तरिकाले दबाब दिइरहेका थिए। मेटालाई चाहिने जमिनको केही भाग राज्यको थियो। संसद्का दुवै सदनमा प्रस्तावहरू पेस गर्दै मन्त्रीहरूलाई त्यो अधिकार प्रयोग गर्न आग्रह गरियो।

डिसेम्बर २०२१ मा काउन्सिलले परियोजना स्वीकृत गर्दा अभियानकर्मीहरूले पहिलो मतदान हारे। तर त्यसपछिका लगभग सबै कुरा उनीहरूले जिते। केही महिनाभित्रै डच सरकारले नयाँ हाइपरस्केल निर्माणमा रोक लगायो। स्थानीय चुनावले डाटा सेन्टर विरोधी ‘लिफबार जेवोल्डे पार्टी’ लाई काउन्सिलमा बहुमत दिलायो। डच सिनेटले मेटालाई आवश्यक पर्ने सरकारी जग्गा बिक्रीमा रोक लगायो। जुलाई २०२२ सम्ममा कम्पनीले त्यो परियोजना नै त्याग्यो। त्यसपछि नेदरल्यान्ड्सले ७० मेगावाटभन्दा माथिका हाइपरस्केल सुविधाहरूलाई तोकिएका दुईवटा स्थानमा मात्र सीमित गरिदियो।

जेवोल्डेमा एउटा मात्र परियोजना विरुद्धको लडाइँ थियो। तर आयरल्यान्डमा सन् २०१० को दशकमा आक्रामक विस्तार सुरु गरेको सम्पूर्ण प्राविधिक उद्योगसँग नै प्रतिस्पर्धा भइरहेको थियो। त्यहाँ पनि डाटा सेन्टरहरूको विरोध चाँडै सुरु भयो र सुरुमा यो सफल पनि भयो। सन् २०१८ मा, विरोध गर्नेहरूले स्वीकृति प्रक्रियालाई आयरल्यान्डको सर्वोच्च अदालतसम्म पुर्‍यापछि एप्पलले एथेन्रीमा रहेको एक अर्ब डलरको परियोजना रद्द गर्‍यो।

सरकारको जवाफ भने स्थानीय काउन्सिलहरूलाई छल्दै ठूला आवेदनहरू अगाडि बढाउने कानुन बनाएर प्राविधिक क्षेत्रलाई अझ बढी समर्थन गर्नु थियो। डाटा सेन्टरहरू आउने क्रम रोकिएन। आयरल्यान्डको संसद्को तल्लो सदन ‘डेल’ मा प्रतिबन्ध लगाउने विधेयकको वरिपरि एकजुट भएर आयोजकहरूले यसलाई रोक्न एउटा वास्तविक गठबन्धन बनाए।

तर जब सन् २०२१ मा प्रतिबन्ध लागू भयो, यो ग्रिड अपरेटरले ल्याएको थियो। विद्युत कटौतीको डरले ग्रिड अपरेटरले डब्लिन वरपर नयाँ कनेक्सन दिन बन्द गरेको थियो। यसका लागि कसैले मतदान गरेको थिएन, र जब यो डिसेम्बर २०२५ मा सकियो, त्यसको रक्षा गर्न कुनै राजनीतिक जित थिएन। फ्रेन्ड्स अफ द आइरिस इन्भायरोनमेन्ट, फ्रेन्ड्स अफ द अर्थ आयरल्यान्ड र क्लाइन्टअर्थ अहिले नयाँ नियमहरू खारेज गर्न अदालत जाँदैछन्। डाटा सेन्टरहरूले गत वर्ष आयरल्यान्डको २३ प्रतिशत बिजुली खपत गरेका थिए, जुन एक दशकअघि पाँच प्रतिशत मात्र थियो। सन् २०३४ सम्ममा यो ३१ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरिएको छ।

जेवोल्डेको जितलाई जनस्तरको अभियानले जितेको संसद्ले राष्ट्रिय कानुनमा लेख्यो। आयरल्यान्डको रोक भने एउटा इन्जिनियरिङ निर्णयको रूपमा आयो र त्यसैगरी गयो।

• एक विश्वव्यापी अभियान

युरोप र अमेरिका बाहिर, सबैभन्दा ठूला द्वन्द्वहरू प्रायः पानीसँग सम्बन्धित छन्।

चिलीको सान्टियागोमा, सन् २०२४ मा समुदायको विरोधले गुगललाई आफ्नो योजना पुनरावलोकन गर्न बाध्य बनायो। अदालतले गुगलको प्रस्तावित सेरिलोस जिल्लाको डाटा सेन्टरले सहरको पहिल्यै सुक्दै गएको भूमिगत जल भण्डारमा पर्ने प्रभावको मूल्याङ्कन गर्दा जलवायु परिवर्तनलाई राम्ररी ध्यान नदिएको ठहर गरेपछि यस्तो भएको हो। सोही वर्ष नजिकैको क्विलिकुरामा गुगलको दोस्रो परियोजनालाई पनि बासिन्दाहरूले रोकिदिए।

चिलीको जल अधिकार समूह मोसाक्याटकी संस्थापक तानिया रोड्रिग्वेजले टाइम पत्रिकासँग भनिन्, ‘हामीलाई यहाँ हाम्रो पानी खोस्ने थप डाटा सेन्टरहरू चाहिँदैन, ताकि ग्लोबल नर्थ (विकसित देशहरू) का मानिसहरूले एआईमा रमाइला चित्रहरू बनाउन सकून्।’

छिमेकी देश उरुग्वेमा, गुगलको योजना के छ भनेर पत्ता लगाउन अभियानकर्मीहरू सन् २०२२ मा अदालत गए। प्रस्तावित चिस्यान प्रणालीले चरम दबाबमा रहेको स्रोतबाट दैनिक २० लाख ग्यालन पिउने पानी प्रयोग गर्ने उनीहरूले थाहा पाए। अभियानले भनेजस्तै, ‘यो खडेरी होइन, लुट हो।’ अन्ततः गुगलले यसको आकार घटाउन र चिस्यानका लागि पानीको प्रयोग नगर्न सहमत भएपछि मात्रै परियोजना अघि बढ्यो।

यो अभियान फैलिरहेको छ। अष्ट्रेलियामा, ग्रीनपिसले प्रतिबन्धको माग गरिरहेको छ भने टुमरो मुभमेन्ट जस्ता सामुदायिक समूहहरू पश्चिमी सिड्नीमा ठूला परियोजनाहरूको विरुद्ध संगठित भइरहेका छन्। फ्रान्समा, डाटा सेन्टरहरू नगरपालिकाको चुनावी अभियानका प्रमुख मुद्दा बनेका छन्। अफ्रिकाभरि, जहाँ कम्तीमा ११ सरकारहरूले एआई-सञ्चालित निगरानी प्रणालीहरू (सीसीटीभी, लाइसेन्स-प्लेट रिडर, अनुहार पहिचान र ती सब जोडिने कमान्ड सेन्टरहरू सहित) मा २ अर्ब डलरभन्दा बढी खर्च गरेका छन्, त्यहाँ एआई पूर्वाधारले ऊर्जा खपतको जत्तिकै निगरानीको चिन्ता पनि बढाएको छ। अबेबा बिरहानेको ‘अल्गोरिदम उपनिवेशवाद’ को अवधारणाले दोहन र असमान शक्तिको परिचित ढाँचालाई नाम दिन्छ, जुन विशेष गरी अधिनायकवादी सन्दर्भहरूमा चिन्ताको विषय हो।

जलवायु आन्दोलनले यस्तो मुद्दा खोज्न दशकौं बिताएको छ जुन स्थानीय, तत्कालको, साँच्चै जित्न सकिने र व्यापक राजनीतिक आकर्षण भएको होस्। डाटा सेन्टरहरू ठ्याक्कै त्यस्तै प्रमाणित हुन सक्छन्। समुदायहरूले यी लडाइँहरू जित्न सकिन्छ भनेर देखाइसकेका छन्। त्यसोभए अरूले यो कसरी गर्न सक्छन्? र के यो अभियानसँग इतिहासकै सबैभन्दा धेरै कोष भएको उद्योगसँग लड्न सक्ने स्रोतसाधन होला त?

• डाटा सेन्टरसँग कसरी लड्ने?

अमेरिका र विश्वभरि एआई डाटा सेन्टरविरुद्ध लड्न अघि सरेका हजारौं मानिसहरूमध्ये धेरैजसो वकिल वा राजनीतिज्ञ होइनन्। अधिकांश त साधारण मानिस हुन् जसले आफ्नो समुदायमाथि हुन लागेको अन्याय रोक्न आफूसँग भएको सीप प्रयोग गरिरहेका छन्। मध्य ओरेगनमा, किसानहरूले विरोधस्वरूप टाउन हलसम्म ट्याक्टर परेड निकालेका छन्; मेरिल्याण्डमा, चिन्तित एक ब्युटी पार्लर कर्मचारीले आफ्नो जागिर छाडेर प्रतिबन्धको लागि सफल लडाइँको नेतृत्व गरिन्; र उत्तरी क्यारोलिनाको एपेक्समा, शिक्षक, अभिभावक र आईटी पेशेवरहरूको एउटा अनपेक्षित गठबन्धन एआई डाटा सेन्टरलाई हराउन एकसाथ अगाडि आयो। यी त्यस्ता मानिसहरू हुन् जसले छिमेकीहरूसँग मिलेर शक्ति निर्माण गर्न आफ्नो सीप र दैनिक ज्ञान प्रयोग गरिरहेका छन्  र तपाईं पनि यो गर्न सक्नुहुन्छ।

१. उनीहरूले तपाईंलाई नभनेका कुराहरू पत्ता लगाउनुहोस्

लगभग हरेक सफल अभियान अनुसन्धानबाट सुरु हुन्छ।

कम्पनीहरूले निरन्तर रूपमा लगानी, रोजगारी र नवीनताको रूपमा परियोजनाहरूको घोषणा गर्छन् तर महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरू अनुत्तरित छाड्छन्। उनीहरू विवरण लुकाउन शेल कम्पनीहरू (कागजी कम्पनी), गैर-प्रकटीकरण सम्झौता (एनडीए) वा अपारदर्शी योजना प्रक्रियाहरू प्रयोग गर्छन् र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण जानकारी प्रायः त्यही हुन्छ जुन लुकाइएको हुन्छ।

सुविधाले वास्तवमा कतिवटा स्थायी रोजगारी सिर्जना गर्नेछ? यसले बिजुलीको मूल्य र ग्रिडको विश्वसनीयतामा के अर्थ राख्छ? पानी कहाँबाट आउँछ, र कहाँ जान्छ? कस्तो अनुदान वा कर छुट प्रस्ताव गरिएको छ? नजिकैका बासिन्दाहरूले कस्तो ध्वनि, वायु र प्रकाश प्रदूषणको सामना गर्नुपर्नेछ?

बासिन्दाहरूले अनलाइन खोजी गरेर, योजनाका आवेदनहरू राम्ररी हेरेर, सूचनाको हक मार्फत अनुरोध गरेर, यस्तै कम्पनीहरूका परियोजनाहरूविरुद्ध लडिरहेका मानिसहरूसँग कुरा गरेर, क्षेत्र निर्धारण (जोनिङ) सम्बन्धी कागजातहरू जाँच गरेर यी प्रश्नहरूको उत्तर पाउन सक्छन्। यो कामको लागि विशेषज्ञ सीपभन्दा पनि दृढ संकल्पको आवश्यकता पर्छ, तपाईंसँग आवश्यक उपकरणहरू पहिल्यै छन्। जहाँ नयाँ परियोजनाहरू आउँछन्, त्यहाँका आयोजकहरूका लागि ‘द कमन्स सोसल चेन्ज लाइब्रेरी’ ले भर्खरै एउटा व्यावहारिक गाईड प्रकाशित गरेको छ।

र यो काम गर्दा अरूलाई पनि आउन र मद्दत गर्न प्रेरणा मिल्छ। हामी सबैले केही न केही योगदान दिन सक्छौं, चाहे त्यो इन्टरनेटमा खोजी गरिरहेका मानिसहरूका लागि खाना पकाउने काम नै किन नहोस्: जो कोही पनि लड्न सक्छ र जो कोहीले पनि जित्न सक्छ।

२. सबैभन्दा फराकिलो गठबन्धन बनाउनुहोस्

यस प्राकृत रूपमा उठेको आन्दोलनको अहिलेसम्मको सबैभन्दा सफल कुरा भनेको भिन्नताहरूको सट्टा साझा लक्ष्यहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न सक्ने समूहहरूको क्षमता हो। बहुसंख्यक अमेरिकीहरू एआई डाटा सेन्टरहरूको विरोध गर्छन्। पटक-पटक फरक राजनीतिक विचार, सोच, पेसा र वर्गीय पृष्ठभूमि भएका छिमेकीहरू एकताबद्ध भइरहेका छन् किनभने उनीहरू एउटा कुरामा सहमत छन्: उनीहरू आफ्नो समुदायमा एआई डाटा सेन्टर चाहँदैनन्। रुढीवादी र प्रगतिशीलहरू एउटै काउन्सिलको बैठकमा एउटै तर्क गरिरहेका भेटिन्छन्।

यो व्यापकता साँच्चै महत्त्वपूर्ण छ। प्राविधिक कम्पनीहरू प्रायः ‘सधैं विरोध गर्नेहरू’ बाट विरोधको अपेक्षा गर्छन् र उनीहरूको तर्कको पूर्वतयारी गरेका हुन्छन्। तर उनीहरू चर्च समूहहरू, स्थानीय व्यवसायहरू, खेलकुद क्लबहरू, चिडियाखानाका कर्मचारीहरू, टोल सुधार समितिहरू र सार्वजनिक बैठकमा पहिले कहिल्यै उपस्थित नभएका चिन्तित बासिन्दाहरूको प्रतिकार गर्न निकै कम तयार हुन्छन्।

३. जित कस्तो हुन्छ बुझ्नुहोस्

एकपटक केही जानकारी संकलन गरेर मानिसहरूको समूह एकजुट भएपछि, धेरै ठूलो प्रतिरोध सम्भव छ। जब मानिसहरूले ठूला प्रविधि कम्पनीविरुद्धको लडाइँमा हामी पछाडि छौं भन्ने बुझ्छन्, तब समय किन्नको लागि प्रतिबन्ध लोकप्रिय हुन्छ। केही विश्लेषकहरूले यो पूर्ण समाधान होइन भनेर गुनासो गरेका छन्, र यो होइन पनि – प्रतिबन्ध कुनै क्रान्तिकारी कदम होइन, यसको अर्थ केवल पुनर्संगठित हुनको लागि रोकिनु हो किनभने हामी अहिलेसम्मकै सबैभन्दा धनी कम्पनीहरूसँग लडिरहेका छौं। प्रक्रियालाई सुस्त बनाउनु ठूलो उपलब्धि हासिल गर्ने चरणको एक हिस्सा हो।

शक्ति असन्तुलन र ठूला कम्पनीहरूका लागि खुकुलो नियम भएका कारण, अहिलेका दुई सबैभन्दा सामान्य जितहरू प्रतिक्रियात्मक छन्: व्यक्तिगत डाटा सेन्टर परियोजनाहरू रोक्नु र प्रतिबन्ध वा रोक लगाउन सफल हुनु। दुवै पूर्ण छैनन्, तर दुवै थप पारदर्शिता, कडा नियमन र अन्ततः समुदायहरूले वास्तवमा चाहेको जस्तो विकल्पहरू निर्माण गर्ने दिशामा आधारस्तम्भ बन्न सक्छन्। अन्ततः, डाटा सेन्टरहरू यति धेरै घृणित हुनुको एउटा कारण उनीहरूले जनस्वास्थ्यको बढ्दो जोखिमदेखि, महँगी र खतरनाक प्रदूषणसम्मका धेरै मूल्यहरू जनताको थाप्लोमा थोपर्नु हो।

ती सम्झौताहरू बुझ्नु र हामीले वास्तवमा चाहेका र आवश्यक पर्ने सार्वजनिक पुस्तकालय, स्केट पार्क र सुरक्षित साइकल लेन जस्ता कुराहरूमा लगानी गर्नेतर्फ छलफल अघि बढाउनु नै जित हो, जसले रोजगारी पनि सिर्जना गर्छन्। जब न्यु जर्सीको न्यु ब्रन्सविकमा एउटा डाटा सेन्टरलाई हराउन विद्यार्थी, वातावरण संरक्षणकर्मी र छिमेकीहरू एकसाथ आए, स्थानीय अधिकारीहरूले तुरुन्तै अर्को विकल्प रोजे र त्यसको सट्टा सार्वजनिक पार्क निर्माण गर्ने योजना अघि बढाए। तार र चिप्सले भरिएको डरलाग्दो बाकसको सट्टा धेरै छाया, धेरै रूखहरू, र भेला हुने तथा व्यायाम गर्ने ठाउँहरू हुनु नै यसको विकल्प हो।

• लडाइँका लागि स्रोतसाधन जुटाउने

हामीले अघि नै भनिसक्यौँ, एआई डाटा सेन्टरविरुद्धको यो स्वयंसेवी आन्दोलन यस्तो हो जसमा जो कोही लड्न सक्छ र जो कोहीले जित्न सक्छ, र यस्ता आन्दोलनहरू प्रायः आफैं उत्पन्न हुन्छन् र बढ्छन्। तर, अमेरिकाको नागरिक अधिकार आन्दोलनदेखि भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनसम्म, इतिहासभरिका केही उत्कृष्ट र सफल आन्दोलनहरूलाई उनीहरूको सुरुवाती चरणमै स्रोतसाधन उपलब्ध गराइएको थियो। कोषको यस्तो प्रवाहले आन्दोलनलाई स्थानीय लडाइँभन्दा माथि उठेर अझ एकजुट, रणनीतिक, राष्ट्रिय वा विश्वव्यापी अभियानको रूपमा विस्तार गर्न मद्दत गर्छ।

यद्यपि, लगानीकर्ताहरू प्रायः आन्दोलनहरूमा सबैभन्दा अन्तिममा आइपुग्छन्। कुनै मुद्दा लोकप्रिय भएपछि मात्र उनीहरू त्यसमा सामेल हुन्छन्। यो ढिलाइ संरचनात्मक छ: परोपकारी संस्थाहरूले दर्ता भएका संस्थाहरूलाई कोष दिन्छन्, तर यस्ता गम्भीर समयमा सबैभन्दा प्रभावकारी समूहहरूसँग अक्सर आधिकारिक नाम हुँदैन, व्यावसायिक रूपमा अनुदानको प्रस्ताव लेख्ने व्यक्ति वा कानुनी दर्ता त परको कुरा हो। प्रायः, उनीहरू ह्वाट्सएप ग्रुप, चर्चको हलमा हुने बैठक वा छिमेकीहरूको अस्थायी गठबन्धनबाट सुरु हुन्छन्। अनुदानको चक्रले आन्दोलनलाई भेटाउँदासम्म कानुनी कारबाही गर्ने समय घर्किसकेको हुन्छ।

डाटा सेन्टर आन्दोलन आज ठ्याक्कै त्यही अवस्थामा छ। अमेरिकाभर– र बढ्दो रूपमा विश्वभर – डाटा सेन्टरविरुद्धको आन्दोलनमा ऊर्जा छ र यसले थप गति लिइरहेको छ। उनीहरूसँग प्रायः आन्दोलनलाई बढाउन आवश्यक पर्ने कुराहरूको अभाव छ: संगठित गर्ने कर्मचारी, कानुनी समर्थन, प्रशिक्षक, र समुदायहरूलाई हरेक अभियान शून्यबाट सुरु गर्नुको सट्टा एकअर्काबाट सिक्न अनुमति दिने सञ्जाल। यो लडाइँ केवल स्थानीय जितभन्दा पनि अगाडि बढोस् भनेर सुनिश्चित गर्न फाउन्डेसनहरू अहिले अगाडि आउन सक्छन्।

सुरुमै लगानी गर्नुको राम्रो कारण छ। विगत दुई दशकका केही सबैभन्दा सफल वातावरणीय अभियानहरू – फ्र्याकिङविरुद्धको आन्दोलनदेखि लिएर इन्फ्लेसन रिडक्सन एक्ट सुरक्षित गर्न मद्दत गर्ने गठबन्धनसम्म – जित निश्चित देखिनु अघि नै परोपकारी समर्थनद्वारा बलियो बनाइएका थिए। प्रारम्भिक कोषले आयोजकहरूलाई अर्को संकटको प्रतिक्रिया दिनुको सट्टा दिगो सञ्जाल निर्माण गर्न मद्दत गर्‍यो।

यही नजिरका कारण ‘क्लाइमेट इमर्जेन्सी फन्ड’ ले आफ्नो २०२६ को अनुदानको एक तिहाइभन्दा बढी हिस्सा डाटा सेन्टर र एआईको वरिपरि संगठित हुने समूहहरूलाई दिएको छ, कहिलेकाहीँ त ती समूहहरूको नामसमेत जुरिनसक्दै। यसले भेन्चर फिलान्थ्रोपी (जोखिम मोलेर गरिने परोपकार) को रूपमा काम गर्छ: छिटो लगानी गर्नुहोस्, छिटो काम अघि बढाउनुहोस्, र काम गरिरहेका समुदायहरूसँग नजिक रहनुहोस्। एआई पूर्वाधारविरुद्धको प्रतिरोध विश्वव्यापी रूपमै बढ्दै जाँदा हामीले चारवटा महादेशबाट कोषको लागि अनुरोधहरू आउन थालेको देखिसकेका छौं।

धेरै लगानीकर्ताहरू मलाई भन्छन्, उनीहरू जनजीविका, लोकतान्त्रिक लचकता वा जलवायुमा ध्यान केन्द्रित गर्न चाहन्छन्। एआई पूर्वाधारको लडाइँ यी तिनै कुराको संगममा छ। यो बढ्दो बिजुलीको बिल, गोप्य सम्झौता (एनडीए) पछाडिका सम्झौता र उद्योगको वृद्धिलाई टेवा दिने जीवाश्म इन्धनको पूर्वाधारसँग सम्बन्धित छ।

एआईलाई प्रायः अपरिहार्य रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। तर यसको पछाडिको पूर्वाधार अझै पनि स्थानीय योजनाका निर्णयहरू, पानीको आपूर्ति, विद्युत ग्रिड र राजनीतिमा निर्भर छ। ती निर्णयहरूमाथि अझै प्रश्न उठाउन सकिन्छ। जेवोल्डे, सेरिलोस, न्यु ब्रन्सविक – यी सबैलाई साधारण मानिसहरूका प्रतिबद्ध समूहहरूले रोकेका थिए जसले समयमै यसबारे थाहा पाए, जसले उपस्थिति जनाए, र निरन्तर लागिरहे। स्थानीय, प्रत्यक्ष देखिने र जित्न सकिने अभियानहरूको खोजीमा रहेको जलवायु आन्दोलनको लागि यो जीवनकालकै एक ठूलो अवसर हुन सक्छ।

वेजिङ ननभायोलेन्स