नेकपा माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी, नेकपा, नेपाल समाजवादी पार्टीलगायत वामपन्थी पार्टीबिच करिब तीन वर्षदेखि एकता हुने भने पनि त्यो प्रयास अझै सफल हुन सकेको छैन । तर माओवादीका नेताहरू भने एकतासम्बन्धी छलफलको रटान लगाइरहेका छन् । 

भदौ १९ गते बसेको पार्टीको पदाधिकारी बैठकमा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले विभिन्न वामपन्थी पार्टीबिच एकताका लागि प्राथमिकतासाथ पहल भइरहेको बताएका थिए । तर एकता प्रक्रिया कुन तहमा पुगेको छ भन्ने विषयमा स्पष्ट खाका प्रस्तुत गरेनन् । यसबारे आगामी केन्द्रीय समितिले एकताको मोडालिटी तयार पार्ने नेताहरूले विश्वास लिएका छन् । 

यसै विषयमा माओवादीका उपाध्यक्ष तथा प्रवक्ता अग्निप्रसाद सापकोटासँग रातोपाटीकर्मी गणेश पाण्डेले कुराकानी गरेका छन् । 

• स्थायी कमिटीले विप्लव नेतृत्वको नेकपासँग एकता गर्ने भन्ने निर्णय गरेको थियो । के हुँदै छ ? 

पार्टी एकताको विषयमा नेकपा एकीकृत समाजवादी, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी, नेपाल समाजवादी लगायत वामपन्थी दलहरूसँगको छलफल सकारात्मक ढङ्गले अगाडि बढेको छ । विप्लव नेतृत्वको नेकपासँग धेरै महत्त्वपूर्ण रूपले छलफल भइरहेको छ । अध्यक्ष र नेकपाका नेताहरूबिच वान–टु–वान कुराकानी भएको छ । उहाँहरूको नेतृत्वको टिमसित पनि कुराकानी भएको छ, अरूसित पनि कुराकानी भएको छ । उहाँहरूले आगामी केन्द्रीय समितिको बैठकमा यस सम्बन्धमा छलफल गरी निर्णय गर्छौँ भन्नुभएको छ, सकारात्मक ढङ्गले अगाडि बढेको छ । 

• तपाईँले टाइम फ्रेम नै राखेर छलफल अगाडि बढाउनुभएको छ ? जसमा सैद्धान्तिक कुरा आउँछ, त्यसपछि संगठन सिद्धान्तको कुरा आउँला । यो सबै तहमा छलफल गरेर निष्कर्षमा पुग्नुभएको छ कि छैन ?

अहिले वैचारिक, सैद्धान्तिक, राजनीति र नीतिगत कुराहरू भएको छ । संगठनका कुरामा प्रवेश गरेको छैन । अहिले सैद्धान्तिक, राजनीतिक र कार्यदिशामा छलफल अगाडि बढिरहेको छ । 

२०७४ सालमा एमाले र माओवादीबिच भएको एकताजसरी कुनै सर्प्राइज दिनेगरी छलफल भइरहेको हो ? 

सरप्राइजको कुरा होइन, भव्य र व्यवस्थित ढङ्गले; विगतका अनुभवलाई ध्यानमा राखेर पारदर्शी रूपमा नै छलफल गरेर एउटा निष्कर्षमा पुर्‍याउँछौँ । 

• एकीकृत समाजवादीसँग एकताबारे छलफल भइरहेको छ भन्नुभएको थियो । एकताका लागि अध्यक्ष माधव नेपाल पनि सकारात्मक भइरहेको वेला आइतबार झलनाथ खनाल र घनश्याम भुसाल समूहले छुट्टै भेला गरेर माओवादीसँगको एकता आत्मघाती हुने निष्कर्ष निकालेका छन् नि ? 

त्यो उहाँहरूको व्यक्ति विशेषको कुरा भयो । पार्टीको आधिकारिक धारणा होइनजस्तो लाग्छ । तर पनि आन्तरिक विषयमा उहाँहरूले आन्तरिक रूपमा नै छलफल गर्नुहुन्छ होला । हामीले पार्टी नेतृत्व सहितको आधिकारिक छलफललाई प्राथमिकता र महत्त्व दिन्छौँ । सोहीअनुसार कुरा भइराखेको छ । 

पार्टीको नाम, संगठनात्मक विषयमा छलफल हुनै बाँकी छ । फेरि विचार, राजनीति, नीतिमा सहमति भइसकेपछि ती कुरा मिलिहाल्छ । 

• त्यसोभए पार्टी एकता कुन तहमा पुगेको छ ? 

छलफलकै क्रममा छ । तह निर्धारण गरिसकेको छैन । तर हाम्रो जोड समाजवादी मोर्चा पूरैलाई पार्टी एकतामा रूपान्तरण गर्न पनि छलफल भइरहेको छ । 

• पार्टीको नाम, विचार, सिद्धान्त र संगठनात्मक विषयमा एकीकृत समाजवादी सहमत देखिँदैन, यस्तो अवस्थामा एकता सम्भव छ ? 

पार्टीको नाम, संगठनात्मक विषयमा छलफल हुनै बाँकी छ । फेरि विचार, राजनीति, नीतिमा सहमति भइसकेपछि ती कुरा मिलिहाल्छ । 

• नेकपाका नेताहरूले यदि पार्टी एकता गर्ने नै हो भने नयाँ विचार, सिद्धान्तबाट गर्नुपर्छ भनिरहेका छन् । कम्युनिस्टहरूको ध्रुवीकरण र नेतृत्व आफैँले गर्नुपर्छ भन्नुभएको छ । त्यस्तो अवस्थामा कसरी छलफल सकारात्मक हुन सक्छ ?

उहाँले आफ्नो पार्टीमा प्रस्ताव पेस गर्दा त्यो भन्नुभएको होला । तर छलफल गर्दा नयाँतिर जानुपर्छ । विज्ञान, प्रविधि, हरेक हिसाबले तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको छ । त्यसैले परिवर्तनको प्रवाहसँगै अगाडि जानुपर्छ । नयाँ विचार, नयाँ सिद्धान्त, नयाँ संगठन, नयाँ शैली, नयाँ जनवादी केन्द्रीयता, यो सबैमा नयाँ तिर जाने हो । उहाँहरूले जे भनेको छ, त्यो ठिक छ ।

• पार्टी एकता कहिलेसम्म हुन्छ ? कुनै समय सीमा तोक्नुभएको छ ? 

अहिले हामी वैचारिक, सैद्धान्तिक र नीतिगत कुरामै घनीभूत छलफल गरिरहेका छौँ । अन्य घटकसँग पनि छलफल भइराखेको छ । हाम्रो प्राथमिकता माओवादी घटकसँग नै एकता गर्ने हो । समाजवादी मोर्चामा भएका दलहरूसँग लामै अभ्यास गरेका छौँ । ठुल्ठुला कार्यक्रम पनि सँगै गरिराखेका छौँ । राजनीतिक भनेको कहिले सबै कुरा मिलेर चाँडै हुन्छ, कहिले समय लाग्छ । तर विचार, राजनीतिक कार्यदिशाले सबै कुराको फैसला गर्छ । विचार र राजनीति सही भयो भने सबै कुरा प्राप्त हुन्छ, गलत भयो भने सबै कुरा गुम्छन् । त्यसैले विचार र राजनीति टुंगिएपछि सबै कुरा सजिलै टुंगिन्छ । 

हाम्रो स्थायी समितिको बैठकले सर्वसम्मत पार्टी एकताको निर्णय गरेको हो । यहाँभन्दा बढी छलफल के हुन्छ ?

• माओवादी र एकीकृत समाजवादीभित्र ठुलो मात्रामा अन्तर्विरोध बढिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा नेताहरूको व्यवस्थापन कसरी गर्नुहुन्छ ?

छलफलकै क्रममा त्यो प्रश्न उठेका छन् भने पहिला उहाँहरूको बिचमा पहिला छलफल हुन्छ । आवश्यक पर्‍यो भने उहाँहरू र हामी बसेर छलफल हुन्छ । अहिले ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण गरेर वैचारिक र सैद्धान्तिक कुरा मिल्नुपर्छ । उहाँहरूको आन्तरिक समस्या आफैले सुल्झाउँछन् होला । सर्वसम्मतिमै एउटा ठोस निष्कर्षमा पुगिन्छ होला । एकताका विषयमा पहिला त दुवै पार्टीका लिडरसिप बसेर छलफल गर्छन् । मलाई लाग्छ, त्यहाँभित्र केही छलफल होला बाँकी होला । मलाई विश्वास छ, एकता प्रक्रिया निष्कर्षमा पुग्छ । 

• नेकपाका नेताहरूले माओवादीभित्रै अन्तर्संघर्ष चर्किएको छ । यस्तो अवस्थामा पार्टी एकता सम्भव छैन भनिरहनुभएको छ । अन्तर्विरोध कसरी हल गर्नुहुन्छ ? 

हाम्रो स्थायी समितिको बैठकले सर्वसम्मत पार्टी एकताको निर्णय गरेको हो । यहाँभन्दा बढी छलफल के हुन्छ ? बैठकले यावत रूपमा छलफल गरेर नै निष्कर्ष निकालिएको हो । यसमा कुनै द्विविधा छैन ।  

• पछिल्लो समय जनार्दन शर्मा, विप्लव र घनश्याम भुसालले लगातार भिन्नै फोरम बनाएर पार्टी पुनर्गठनको बहस गरिराख्नुभएको छ नि ? 

त्यो उहाँहरू व्यक्ति विशेषको कार्यक्रम हो । त्यसमा धेरै टिप्पणी गर्न म वाञ्छनीय ठान्दिनँ । 

• बिहीबार बसेको पदाधिकारी बैठकले एकताको खाका तयार गरेन नि ?   

स्थायी समितिले गरेका निर्णयअनुसार नै बैठकमा विभिन्न वाम पार्टीसँग भइरहेको एकताको पहलबारे समेत छलफल भएको छ । समाजवादी मोर्चामा रहेका एकीकृत समाजवादी, नेत्रविक्रम चन्द नेतृत्वको नेकपा, महिन्द्र यादव नेतृत्वको समाजवादी पार्टीलगायतसँग एकता गर्ने निर्णय गरेअनुरुप आन्तरिक छलफल तीव्र छ । मलाई लाग्छ, अर्को बैठकले एकतासम्बन्धी प्राथमिकताका साथ छलफल हुन्छ । 

• ‘केही दिनमै समाजवादी मोर्चामा रहका दलहरूबिच छिट्टै एकता हुँदै छ’ मैले यो भन्दा गलत हुन्छु कि सही ? 

सकारात्मक दिशातिर अगाडि बढेको छभन्दा सही हुन्छ ।