काठमाडौँ । अष्ट्रेलियाको एक विश्वविद्यालयद्वारा गरिएको विस्तृत अनुसन्धानले जलवायु परिवर्तनका कारण विश्वभर बढ्दो आँधी, अत्यधिक वर्षा र बाढीले मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पारिरहेको जनाएको छ । अध्ययनअनुसार यस्ता प्राकृतिक घटनाले विशेष गरी ‘लेप्टोस्पाइरोसिस’ नामक जीवाणुजन्य सङ्क्रामक रोग फैलिन अनुकूल वातावरण सिर्जना गरिरहेको छ । उक्त रोग मुख्यतः दूषित पानी र माटोमार्फत मानिसमा सर्ने गर्छ र बाढीपछि जोखिम अझ बढ्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको निष्कर्ष छ ।

अनुसन्धानमा उल्लेख गरिएअनुसार ‘लेप्टोस्पाइरोसिस’ रोगका जीवाणु न्यानो वातावरणमा लामो समयसम्म जीवित रहन सक्छन् । अत्यधिक वर्षा र बाढीका कारण यी जीवाणु पानीका मुहान, खेतबारी, बस्ती र खानेपानीका स्रोतसम्म फैलिने सम्भावना बढ्छ । यसका कारण बाढी प्रभावित क्षेत्रका मानिसहरूमा रोगको संक्रमण तीव्र रूपमा फैलिन सक्छ । विशेष गरी सरसफाइ कमजोर भएका क्षेत्रमा यसको जोखिम अझ बढी देखिएको छ ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार किसान, पशुपालक, जनावरसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा रहने व्यक्ति, मासु प्रशोधन गर्ने कामदार तथा नदी, पोखरी र खोलामा काम गर्ने वा नुहाउने व्यक्तिहरू यस रोगको उच्च जोखिममा पर्छन् । हालसम्म यो रोगविरुद्ध मानवका लागि प्रभावकारी खोप उपलब्ध नभएकाले रोकथामका लागि जनचेतना, सरसफाइ र प्रारम्भिक परीक्षण अत्यन्त आवश्यक रहेको अध्ययनले औँल्याएको छ ।

यस रोगका लक्षणहरू प्रारम्भमा सामान्य ज्वरो, टाउको दुखाइ, शरीर दुखाइ जस्ता देखिन सक्ने भएकाले धेरै अवस्थामा समयमै पहिचान हुन नसक्ने जोखिम रहन्छ । यदि समयमै उपचार नगरिएमा यसले कलेजो, मिर्गौला र स्नायु प्रणालीमा गम्भीर क्षति पुर्‍याउन सक्छ भने गम्भीर अवस्थामा ज्यानसमेत जान सक्ने चेतावनी अनुसन्धानकर्ताहरूले दिएका छन् । त्यसैले बाढी तथा अत्यधिक वर्षापछि प्रभावित क्षेत्रका मानिसहरूले स्वास्थ्य परीक्षण गराउनुपर्ने र सरकारले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा निगरानी तथा रोकथाम कार्यक्रम थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ ।