काठमाडौँ । सुडानको सेना–समर्थित सरकारले आइतबार कम्पालालाई प्रतिद्वन्द्वी अर्धसैनिक प्रमुख मोहम्मद हमदान डाग्लोलाई आतिथ्य प्रदान गरेकोमा आलोचना गरेको छ । युगान्डाका राष्ट्रपतिले उनको स्वागतलाई ‘मानवताको अपमान’ को रूपमा आलोचना गरेका छन् ।

सन् २०२३ अप्रिलदेखि सेना प्रमुख अब्देल फताह अल–बुरहानको नेतृत्वमा सुडानी सेना सुडानमा हेमेती भनेर चिनिने बुरहानका पूर्व उपप्रमुख, को नेतृत्वको अर्धसैनिक र्यापिड सपोर्ट फोर्ससँग युद्धमा छ ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अनुसन्धानले उहाँको सेनाले डार्फरमा नरसंहार गरेको पत्ता लगाएको एक दिन पछि हेमेतीले शुक्रबार युगाण्डाका राष्ट्रपति योवेरी मुसेभेनीसँग एन्तेबेमा भेट गरेका छन् ।

सुडानको विदेश मन्त्रालयले आइतबार बैठकको आलोचना गर्दै भनेको छ, “आरएसएफको अत्याचारलाई ‘अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले दस्तावेजीकरण गरेको छ र युगान्डा सदस्य भएका क्षेत्रीय सङ्गठनहरूले यसको निन्दा गरेका छन, जसमा अफ्रिकी संघ र विकास सम्बन्धी अन्तरसरकारी प्राधिकरण (आईजीएडी) समावेश छन्।”

आफ्नो भ्रमणको क्रममा बोल्दै डाग्लोले भने, “राष्ट्रपति मुसेभेनीलाई सुडानी सेनाले मध्यस्थताको लागि सम्पर्क गरेपछि उहाँ युगान्डा जानुभएको थियो ।”

मुसेभेनीले आफ्नो सत्तारुढ सङ्क्रमणकालीन सार्वभौमिकता परिषद्मा बुरहानका सहायक मलिक आगरलाई आमन्त्रण गरेको एक हप्तापछि उनको भ्रमण भएको हो ।

शुक्रबार समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्दै डाग्लोले अफ्रिकाको नेतृत्वमा मध्यस्थताको लागि आह्वान गरेका थिए ।

उनले भने, “युद्धको पहिलो दिनदेखि नै हामीले वार्ता अफ्रिकी मध्यस्थतामा हुनुपर्छ भनेका थियो ।”

युद्धविराम सुनिश्चित गर्ने प्रयासहरू बारम्बार असफल भएका छन्।

गत जनवरीमा सुडानको सेनाले अमेरिका र साउदी अरबको नयाँ प्रस्तावको अध्ययन गरिरहेको बताएको थियो ।

अमेरिका, संयुक्त अरब इमिरेट्स, साउदी अरब र इजिप्ट सम्मिलित क्वाडको मध्यस्थतामा चलेको वार्ता महिनौँदेखि रोकिएको छ । बुरहानले समूह युएईको पक्षमा रहेको आरोप लगाउनुभएको छ, जसलाई आरएसएफलाई हतियार दिएको आरोप लगाइएको छ। अबु धाबीले अर्धसैनिकलाई समर्थन गरेको दाबी अस्वीकार गरेको छ।

शुक्रबारको बैठक सन् २०२३ डिसेम्बरमा उहाँको पहिलो क्षेत्रीय भ्रमणको क्रममा आएको र आरएसएफका कमान्डरको मुसेभेनीसँग दोस्रो बैठक थियो। विश्लेषकहरूले भने कि हेमेतीले अफ्रिकी नेताहरूसँग वैधता प्राप्त गर्ने प्रयास गरेका छन् ।

त्यसपछि उनले डार्फरमा प्रतिद्वन्द्वी प्रशासन घोषणा गर्नुभएको छ, जसले कुनै अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाएको छैन।

शुक्रबार आफ्नो भाषणमा डाग्लोले द्वन्द्वलाई ‘अस्तित्वको युद्ध’ को रूपमा वर्णन गर्दै विजयको प्रतिज्ञा गरे ।

डार्फरमा आफ्नो आपूर्ति रेखामा इजिप्ट र टर्कीले आक्रमण गरेको रिपोर्टपछि उनले भने, “यदि छिमेकी देशहरूबाट ड्रोन आक्रमण नभएको भए उहाँको सेनाले ‘रेड सी’ मा राजधानी खार्तुम र पोर्ट सुडानलाई पहिले नै कब्जा गर्न सक्थ्यो ।”

सन् २०२३ अप्रिलदेखि सुरु भएको युद्धले दसौँ हजार मानिसको ज्यान लिएको छ, एक करोड १० लाख भन्दा बढी मानिसहरूलाई विस्थापित गरेको छ र विश्वको सबैभन्दा ठुलो भोकमरी र विस्थापनको सङ्कट सिर्जना गरेको छ ।