एजेन्सी । तरल पेट्रोलियम ग्यास (एलपीजी) आज विश्वमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने इन्धनमध्ये एक हो । खाना पकाउन, तताउन र यातायातका लागि समेत यसको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। स्वच्छ र कुशलतापूर्वक जल्ने भएकाले एलपीजी विश्वभर लोकप्रिय ऊर्जा विकल्प बनेको हो ।

एलपीजी कच्चा तेल प्रशोधन र प्राकृतिक ग्यासको प्रशोधनका क्रममा उत्पादन हुन्छ । धेरै देशहरूले यो इन्धन उत्पादन गर्छन्, तर केही राष्ट्रहरूले आफ्नो विशाल ऊर्जा स्रोत र उन्नत ऊर्जा उद्योगका कारण उच्च उत्पादन स्तर हासिल गरेका छन् ।

विश्वव्यापी एलपीजीको माग हरेक वर्ष बढ्दै गएको छ। घरहरू, रेस्टुरेन्टहरू, कारखानाहरू र सवारी साधनहरू भरपर्दो ऊर्जाका लागि यो इन्धनमा निर्भर छन् । फलस्वरूप धेरै प्रमुख ऊर्जा उत्पादक देशहरू घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय बजार दुवैमा एलपीजी आपूर्ति गर्न प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्।

तर के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि विश्वमा सबैभन्दा बढी एलपीजी उत्पादन गर्ने देश कुन हो ? यसको जवाफले तपाईंलाई चकित पार्न सक्छ, किनकि एक राष्ट्रले आफ्नो विशाल तेल र ग्यास भण्डारका कारण उत्पादनमा स्पष्ट रूपमा नेतृत्व गरेको छ ।

अमेरिका: विश्वको सबैभन्दा ठुलो एलपीजी उत्पादक

संयुक्त राज्य अमेरिका विश्वमा तरल पेट्रोलियम ग्यासको सबैभन्दा ठुलो उत्पादक हो । यसले विश्वव्यापी एलपीजी आपूर्तिको २५ प्रतिशतभन्दा बढी उत्पादन गर्छ ।

यो उच्च उत्पादन मुख्यतया देशको शेल तेल र शेल ग्यास उद्योगको द्रुत विकासका कारण सम्भव भएको हो। आधुनिक ड्रिलिङ प्रविधि र विशाल प्राकृतिक ग्यास भण्डारले अमेरिकालाई ठुलो मात्रामा प्रोपेन र ब्युटेन (एलपीजीका मुख्य घटकहरू) उत्पादन गर्न सक्षम बनाएको छ ।

उत्पादित एलपीजीको ठुलो हिस्सा अन्य देशहरूमा निर्यात गरिन्छ, जसले अमेरिकालाई विश्वव्यापी एलपीजी बजारमा सबैभन्दा प्रभावशाली खेलाडीमध्ये एक बनाएको छ ।

अन्य प्रमुख एलपीजी उत्पादक देशहरू

अमेरिकाले विश्वव्यापी एलपीजी उत्पादनको नेतृत्व गरे पनि अन्य धेरै देशहरूले पनि यो इन्धनको ठुलो मात्रा उत्पादन गर्छन् । चीन, साउदी अरेबिया, रूस, भारत जस्ता देशहरूले तेल रिफाइनरी र प्राकृतिक ग्यास प्रशोधन प्लान्टहरूमार्फत एलपीजी उत्पादन गर्छन् । यद्यपि, उनीहरूको उत्पादन स्तर अझै पनि संयुक्त राज्य अमेरिकाको भन्दा कम छ ।

कुन देशले सबैभन्दा बढी एलपीजी आयात गर्छ ?

सबै देशमध्ये चीन हाल विश्वमा एलपीजीको सबैभन्दा ठुलो आयातकर्ता हो । यसले आफ्नो औद्योगिक क्षेत्र र बढ्दो ऊर्जा मागलाई समर्थन गर्न ठुलो मात्रामा एलपीजी आयात गर्छ ।

अन्य प्रमुख एलपीजी आयातकर्ता राष्ट्रहरूमा दक्षिण कोरिया र भारत पर्दछन् । यी देशहरू आफ्नो आवश्यकता पूरा गर्न घरेलु उत्पादन पर्याप्त नभएकाले आयातमा निर्भर छन् ।

के भारतले अमेरिकासँग एलपीजी आयात गर्छ ?

भारतले हालैका वर्षहरूमा संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट एलपीजी आयात बढाएको छ । यसले भारतलाई आफ्नो ऊर्जा आपूर्ति विविधीकरण गर्न र मध्य पूर्वका आपूर्तिकर्ताहरूमाथिको निर्भरता कम गर्न मद्दत गर्छ ।

दुई देशबिच ऊर्जा सहयोग बढेको छ र अमेरिका भारतको लागि एक महत्त्वपूर्ण एलपीजी आपूर्तिकर्ता बनेको छ ।