नयाँ दिल्ली । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को बढ्दो विकासले अहिले विश्वभरका बौद्धिक कामदारहरूमा त्रास फैलाइरहेका बेला अब शारीरिक श्रम गर्ने मजदुरहरूको रोजगारी पनि संकटमा परेको छ। पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भइरहेका केही भिडियोहरूले ‘मजदुरले नै आफ्नै रोजगारी खोस्ने तयारी गरिरहेको’ भन्दै नयाँ बहस छेडिदिएको छ।

विशेष गरी भारतको एक गार्मेन्ट फ्याक्ट्रीका कामदारहरूको भिडियो अहिले इन्टरनेटमा चर्चाको विषय बनेको छ। उक्त भिडियोमा कपडा सिलाउने मेसिनमा काम गरिरहेका मजदुरहरूले आफ्नो टाउकोमा हेड-माउन्टेड क्यामेरा बाँधेको देखिन्छ। 

कुनै पनि समाचार संस्थाले आधिकारिक रूपमा यसको पुष्टि नगरे पनि इन्टरनेटमा व्याप्त सिद्धान्तअनुसार कम्पनीहरूले मजदुरको हातको चाल र काम गर्ने शैली रेकर्ड गरिरहेका छन्। यो फुटेजको मुख्य उद्देश्य एआईमा आधारित रोबोटहरूलाई तालिम दिनु हो, जसले भविष्यमा तिनै मजदुरलाई प्रतिस्थापन गर्नेछन्।

सामाजिक सञ्जाल एक्समा एक प्रयोगकर्ताले यसलाई व्यङ्ग्य गर्दै लेखेका छन्, ‘पहिलो चरण– मानिसलाई रोबोट जस्तै काम गराउने, दोस्रो चरण– मानिसलाई नै रोबोटलाई कसरी काम गर्ने भनेर सिकाउन लगाउने, र तेस्रो चरण– सबै मानिसलाई कामबाट निकालेर रोबोटलाई काममा लगाउने।’ कतिपयले त यसलाई मजदुरहरूले आफ्नै चिहान खनिरहेको भन्दै टिप्पणी गरेका छन्।

इन्डिया टुडेका अनुसार यी क्यामेराहरूले कामदारको आँखाले जे देख्छ, ठ्याक्कै त्यही दृश्य कैद गर्छन्। यसमा हातको चाल, कामको तालमेल र कार्य सम्पादनको तरिका समावेश हुन्छ। महँगो मोसन-क्याप्चर प्रविधि प्रयोग गर्नुको सट्टा कम्पनीहरूले मानव मजदुरको दृष्टिबाट प्राप्त डाटा प्रयोग गरेर रोबोटलाई जटिल कार्यहरू सिकाउन खोजिरहेका छन्।

यसले ठूलो स्तरमा रोजगारी गुम्ने चिन्ता मात्र बढाएको छैन, बरु गम्भीर नैतिक प्रश्न पनि उठाएको छ। आलोचकहरूका अनुसार धेरैजसो मजदुरहरूलाई आफूले गरिरहेको यो कामले अन्ततः आफैँलाई बेरोजगार बनाउँदैछ भन्ने कुराको पत्तो नै छैन।