तेहरान । इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघची रुस पुगेका छन् । अमेरिका र इजरायलसँग जारी लडाईंमा इरानका लागि राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको समर्थन जुटाउने उद्देश्यका साथ उनी रुस पुगेका हुन् । 

दुई महिनादेखि जारी सङ्घर्षका बिच शान्ति प्रयासहरू कमजोर बन्दै गएका छन् । ट्रम्पले आफ्ना दूतहरू स्टिभ विटकफ र जारेढ कुश्नर पाकिस्तान भ्रमण रद्द गरेपछि वार्तामा थप अवरोध देखिएको छ । पाकिस्तान र ओमानजस्ता मध्यस्थकर्तासँग भेटघाट गरेपछि अराघची रुसतर्फ प्रस्थान गरेका हुन् ।

अमेरिका र इरानबिच इरानको आणविक कार्यक्रम र रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण जलमार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुजको नियन्त्रणजस्ता विषयमा ठूलो मतभेद कायमै छ । यसैबिच ट्रम्पले एक अन्तर्वार्तामा भनेका छन्– ‘उनीहरूले कुरा गर्न चाहन्छन् भने उनीहरू हामीकहाँ आउन सक्छन् वा फोन गर्न सक्छन् । तिनीहरूलाई थाहा छ त टेलिफोन छ भनेर, हामीसँग राम्रो र सुरक्षित लाइन छ ।’ 

उनले सम्झौतामा के हुनुपर्छ भन्ने कुरा इरानलाई थाहा भएको र यो निकै सरल भएको समेत बताएका छन् । इरानसँग आणविक हतियार हुन नहुनेमा पनि उनले जोड दिएका छन् । तर इरानले भने आफ्नो युरेनियम संवर्द्धन गर्ने अधिकार स्वीकार गर्नुपर्ने अडान राख्दै आएको छ ।

युद्धका कारण विश्व अर्थतन्त्रमा पनि प्रभाव परेको छ । खाडी क्षेत्रमा तेल ढुवानी अवरुद्ध हुँदा तेलको मूल्य बढेको छ र बजारमा अनिश्चितता देखिएको छ । यद्यपि, युद्ध हाल रोकिएको भए पनि स्थायी समाधानको लागि कुनै सहमति भएको छैन ।

इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजमा जहाज आवागमन अवरुद्ध गर्ने क्षमता प्रयोग गर्दै वार्तामा दबाब सिर्जना गरिरहेको छ भने अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी लगाएको छ । 

यसैबिच, इरानी राष्ट्रपति मसुद पेशेश्कियानले पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री सहबाज शरिफसँगको कुराकानीमा दबाब वा नाकाबन्दीसामु झुकेर गरिने वार्ता स्वीकार्य नहुने बताएका छन् । पहिले अमेरिकी अवरोध हटाउनुपर्ने सर्त उनले राखेका छन् । 

अमेरिकाले इरानको आणविक कार्यक्रम मात्र नभई उसका क्षेत्रीय सहयोगी समूह हेजकुल्लाह र हमासलाई दिइने समर्थन पनि घटाउन चाहेको छ । इरानले भने प्रतिबन्ध हटाउन र आफ्ना सहयोगीमाथि भइरहेका आक्रमण अन्त्य गर्न माग गरेको छ ।