काठमाडौँ । सन् २०२६ को विश्वकप फुटबलका क्रममा गोलकिपर घाइते हुँदा अन्य खेलाडीहरू मैदानको छेउ टेक्निकल एरियामा गएर प्रशिक्षकहरूसँग रणनीति बनाउन नपाउने भएका छन् । फिफाको रेफ्री कमिटिका प्रमुख पिएरलुइजी कोलिनाले यस विषयमा जानकारी दिएका हुन् । 

यसका साथै इन्टरनेसनल फुटबल एसोसिएसन बोर्ड (इफाब) ले भिडियो असिस्टेन्ट रेफ्री (भीएआर) को प्रोटोकलमा परिवर्तन गर्ने प्रस्तावलाई पनि स्वीकृति दिएको छ, जसअनुसार अब बल खेलमा आउनुअघि नै आक्रमणकारी खेलाडीबाट हुने फाउलको पनि भीएआरमार्फत पुनरावलोकन गर्न सकिनेछ ।

पछिल्ला वर्षहरूमा ‘गोलकिपर रणनीतिक टाइमआउट’ फुटबलमा निकै चर्चा र विवादको विषय बनेको छ । प्रशिक्षकहरूले आफ्ना खेलाडीलाई नयाँ निर्देशन दिन वा विपक्षी टोलीको खेलको गति र दबाबलाई रोक्न यसको प्रयोग गर्ने गरेका छन् । 

गत नोभेम्बरमा लिड्स युनाइटेडका प्रशिक्षक ड्यानियल फार्केले म्यानचेस्टर सिटीका गोलकिपर जियानलुइजी डोन्नारुम्मामाथि खेलको गति बिगार्न र नियमको दुरुपयोग गर्न घाइते भएको नाटक गरेको आरोप लगाएका थिए । यस्तो अवस्थामा गोलकिपर मैदानमा बसेर फिजियोलाई बोलाउने सङ्केत गर्छन् र अन्य खेलाडीहरू तुरुन्तै मैदानको छेउमा गएर प्रशिक्षकसँग कुरा गर्छन्, अनि प्रशिक्षकले निर्देशन दिने बित्तिकै गोलकिपर सजिलै उठेर खेल्न थाल्छन् ।

इफाबले यस समस्याका बारेमा अध्ययन गरिरहेको भए पनि अहिलेसम्म नियममा भने कुनै औपचारिक परिवर्तन गरिएको छैन । यसको स्थायी समाधान खोज्नका लागि विभिन्न लिगहरूलाई सन् २०२६-२७ को सिजनभर परीक्षणहरू गर्न आमन्त्रण गरिएको छ । 

अमेरिकाको महिला व्यावसायिक फुटबल लिग (एनडब्ल्युएसएल) ले यसै वर्षको सुरुमा यससम्बन्धी एउटा अस्थायी नियम लागू गरिसकेको छ । उक्त नियमअनुसार यदि गोलकिपर घाइते भएमा दुवै टोलीका खेलाडीहरू आफू भएकै स्थानमा बस्नुपर्छ वा मैदानको बिचको वृत्त (सेन्टर सर्कल) मा जम्मा हुनुपर्छ । फिफाले पनि अहिले यही अवधारणालाई पछ्याउँदै खेलाडीहरूलाई मैदानको टचलाइनतर्फ जानबाट रोक्न लागेको हो ।

यद्यपि, यो नियमले समस्याको एक भागलाई मात्र समाधान गर्ने देखिन्छ, किनकि विपक्षी टोलीको लय बिगार्नका लागि खेल रोक्ने प्रवृत्तिलाई यसले पूर्ण रूपमा रोक्न सक्ने छैन । कोलिनाले विश्वकपमा सहभागी सबै राष्ट्रहरूलाई यो कुरा अब वर्जित भइसकेको बारेमा सचेत हुनुपर्ने बताएका छन् । 

‘हामीले सबै ४८ टोलीका प्रशिक्षकहरूसँग कार्यशाला गरेका थियौँ र रेफ्रीहरू यस विषयमा सक्रिय रहने जानकारी दिएका छौँ,’ कोलिनाले भने, ‘गोलकिपर मैदानमा घाइते भएर ढल्दा रेफ्रीहरूले दुवै टोलीलाई बेन्चतर्फ जान दिने छैनन् । गोलकिपर घाइते हुन पाउनु उनको अधिकार हो, तर खेलाडीहरूलाई मैदान छाडेर आफ्ना प्रशिक्षकहरूसँग एक प्रकारको टाइमआउट गर्ने अधिकार छैन ।’

विश्वकपमा यो नियम कत्तिको प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुरा अझै बहसको विषय बनेको छ, किनभने खेलको प्रत्येक हाफमा तीन मिनेटको हाइड्रेसन ब्रेक (पानी पिउने समय) हुनेछ, जसले प्रशिक्षकहरूका लागि स्वतः रणनीतिक छलफलको अवसर सिर्जना गर्नेछ । 

मैदानमा यो नियम पालना गराउने जिम्मेवारी रेफ्रीहरूको हुनेछ, तर नियम उल्लङ्घन गरेर प्रशिक्षकसँग कुरा गर्न जाने खेलाडीहरूलाई पहेँलो कार्ड वा कुनै अनुशासनको कारबाही भने गरिने छैन । ‘मैदानमा रेफ्री, फिजियो र गोलकिपर मात्र बाँकी रहनु र अन्य सबै खेलाडीहरूले मैदान छाडेर जानु वास्तवमै अनौठो देखिन्छ, जुन राम्रो कुरा होइन,’ कोलिनाले थपे ।