काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसकी नेतृ एवं परराष्ट्रमन्त्री डा.आरजु राणा देउवा र एमालेका नेता एवं पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली सोमबार भारत भ्रमणबाट फर्केका छन् ।

उनीहरू दुवै जना प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भारत भ्रमणको चाँजो मिलाउन भारतको दिल्ली पुगेका थिए । तर उनीहरूको भ्रमणको उद्देश्य पूरा नभएको स्रोत बताउँछ ।

यहाँसम्म कि, उनीहरू दुवै जनाले भारत सरकारको आधिकारिक प्रतिनिधिसँग प्रधानमन्त्री ओलीको भारत भ्रमणबारे छलफलसमेत गर्न सकेनन् । परराष्ट्रमन्त्री आरजु जर्मनी हुँदै पुस ४ गते दिल्ली पुगेकी थिइन् भने एमालेका उपमहासचिव ज्ञवाली काठमाडौँबाट पुस ५ गते दिल्ली पुगेका थिए ।

दुवै जनाको उद्देश्य नेपाल–भारतबिच पछिल्लो समय चिसिँदै गरेको सम्बन्धलाई सुधार गरेर प्रधानमन्त्री ओलीको भारत भ्रमण गराउनु थियो । त्यसका लागि भारत सरकार पक्षका व्यक्तिसँग उच्चस्तरीय भेटघाट गरी आवश्यक वातावरण बनाउने योजना थियो ।

तर परराष्ट्रमन्त्री आरजु र एमाले नेता ज्ञवालीले भारत सरकारका आधिकारिक प्रतिनिधिसँग भेट नै गर्न पाएनन् । उनीहरूले भेटका लागि प्रयास गरे पनि भारतीय पक्षबाट भेट्न नमानेपछि खाली हात फर्केका हुन् ।

यो पनि

राम माधवलाई मात्र भेटेर दिल्लीबाट फर्किइन् परराष्ट्रमन्त्री आरजु

तर परराष्ट्रमन्त्री आरजुले आफू नेपाल–भारतको अर्थ सम्बन्धी एउटा सम्मेलनमा भाग लिन र उपचारका लागि दिल्ली गएको कारण कसैसँग भेटघाटको कार्यतालिका नै नरहेको दाबी गरिन् । भारतबाट फर्किए लगत्तै त्रिभुवन विमानस्थलमै सोमबार उनले सञ्चारकर्मीसँग भारतीय नेतासँग आफ्नो भेटघाटको कुनै कार्यक्रम नरहेको बताइन् । स्वास्थ्य जाँच तथा एउटा कार्यक्रममा सहभागी भएर आफू फर्केको उनको भनाइ थियो ।

हुन त एमाले उपमहासचिव ज्ञवाली पनि प्रवासी संघ नेपाली, भारतले आयोजना गरेको साहित्यिक कार्यक्रममा भाग लिन दिल्ली पुगेका थिए । तीन दिनसम्म प्रवासीहरूकै कार्यक्रममा सहभागी भएर समय बिताएको उनले बताए ।

ज्ञवालीले भने, ‘म प्रवासी संघको कार्यक्रमका लागि भारत गएको थिएँ । प्रधानमन्त्री ओलीको भारत भ्रमणसँग मेरो भ्रमणको कुनै सरोकार छैन ।’

तर उनी निकट स्रोत भन्छ, ‘प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले दूत भएर उनी भारत गएका थिए । उनी सहभागी भएको कार्यक्रम पार्टीले भनेअनुसार नै आयोजना गरिएको थियो ।’

चीनबाट फर्केपछि प्रधानमन्त्री ओलीले आफू भारत भ्रमणमा जाने भनेर लगातार भन्दै आएका छन् । परराष्ट्रमन्त्री आरजुले पनि प्रधानमन्त्री ओलीको भारत भ्रमण चाँडै हुने बताएकी थिइन् । तर ओलीको भ्रमणलाई लिएर भारतले खासै चासो देखाएको छैन । नेपालस्थित भारतीय दूतावासदेखि दिल्लीसम्मले ओली भ्रमणका बारे कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन् ।

विदेश मामिलाका जानकार तथा एमाले पार्टीका नेता विष्णु रिजालका अनुसार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भारत भ्रमणमा कुनै अन्योल छैन । आवश्यकता र समय सन्दर्भ अनुसार नै प्रधानमन्त्रीले भारतको भ्रमण गर्ने उनको भनाइ छ । ‘यसका बारेमा कूटनीतिक च्यानलमार्फत कुराकानी भइरहेको छ,’ उनले भने ।

परराष्ट्रमन्त्री आरजु र एमाले उपमहासचिव ज्ञवालीको भारत भ्रमणलाई लिएर भ्रम फैलाउने काम भइरहेको रिजालले बताए । नेता ज्ञवाली प्रवासी संघको एउटा साहित्यिक कार्यक्रममा भाग लिनका लागि भारत गएको उनले बताए । ज्ञवालीको भारत भ्रमणलाई प्रधानमन्त्री ओलीको भारत भ्रमणसँग जोडेर हेर्न नमिल्ने उनले प्रस्ट पारे ।

रिजालले परराष्ट्रमन्त्री आरजु र एमाले उपमहासचिव ज्ञवाली पूर्वनिर्धारित कार्यक्रममा सहभागी भएर फर्किएको भन्दै त्यसलाई प्रधानमन्त्री ओलीको भ्रमणसँग जोडेर हेर्न नहुने बताए ।

परराष्ट्रमन्त्री आरजु भारतमा भएको बेला भारतका प्रधानमन्त्री, विदेशमन्त्री विदेशमा थिए । त्यस कारण पनि भेटघाटको कार्यतालिका नबन्नु स्वाभाविक रहेको रिजालको भनाइ छ । दुवै नेताको औपचारिक भ्रमण नभएका कारण पनि भेटघाटलाई महत्त्व नदिएको हुनसक्ने उनले बताए । यद्यपि परराष्ट्रमन्त्री जस्तो व्यक्तिले बिच बाटोबाटै अरू देशको भ्रमण गर्नु राम्रो नहुने उनको भनाइ छ ।

पूर्वराजदूत विजयकान्त कर्ण प्रधानमन्त्री ओलीको भारत भ्रमण तत्कालै नहुने देखिएको बताउँछन् । ‘ओलीलाई भ्रमण गराउने गरी भारतमा वातावरण नै बनेको छैन,’ उनले भने, ‘कुनै नयाँ इस्यु नै छैन ।’

उपचारका क्रममा अहिले दिल्लीमा रहेका पूर्वराजदूत कर्णले भारतमा प्रधानमन्त्री ओलीको भ्रमणको कुनै चर्चा नै नरहेको बताए । कूटनीतिमा आफ्नो इच्छाले मात्र केही नहुने प्रस्ट पार्दै उनले भारतमा कसैसँग भेटघाट हुँदैन भन्ने कुरा परराष्ट्रमन्त्री आरजुलाई थाहा रहे पनि भारत भ्रमण गरेको प्रस्ट पारे ।

भारतसँग प्रधानमन्त्री ओलीले नै सम्बन्ध बिगारेको पूर्वराजदूत कर्ण बताउँछन् । आफैँले बिगारेको सम्बन्ध अब ओलीले नै सुधार्नुपर्नेमा उनको जोड छ । उनले भने, ‘प्रधानमन्त्री हुने बित्तिकै अरू काम छाडेर भारतको विरुद्धमा अभिव्यक्ति दिन थाल्नुभयो । पार्टीको बैठकमा समेत अमेरिका र भारतले आफूलाई हटाउन चाहेको भन्नुभयो । विभिन्न औपचारिक कार्यक्रममा ईपीजी, सीमा विवादको कुरा उठाएर भारतलाई च्यालेन्ज दिनुभयो । के यी सब कुराको नोटिस भारतले गरेको छैन होला ?’

भारतसँग बिग्रेको सम्बन्ध सुधार गर्न नयाँ ढंगबाट अगाडि बढ्न आवश्यक रहेको उनले बताए ।

जनवरीको दोस्रो हप्तातिर दिल्लीको विधान सभा चुनाव हुँदैछ । त्यसका लागि भारतीय जनता पार्टीले सम्पूर्ण शक्ति लगाइरहेको छ ।

भारतको केन्द्र सरकारमा भाजपाको नेतृत्व रहे पनि दिल्लीमा आम आदमी पार्टीले सरकार बनाएको छ । भाजपाका लागि दिल्ली प्रतिष्ठाको विषय बनेको छ । आम आदमी पार्टीले ७० वटै सिटका लागि आफ्नो उम्मेदवार घोषणा गरिसकेको छ भने भाजपा पनि उम्मेदवार चयनका लागि जुटेको छ । भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार यही हप्ता उम्मेदवारको नाम टुङ्गो लगाउने छ । 

प्रधानमन्त्री मोदी स्वयं चुनावमा केन्द्रित हुने भएकाले तत्काल प्रधानमन्त्री ओलीको भारत भ्रमणको सम्भावना टरेको बताइन्छ ।