३० वर्षअघि फुटबलमा ‘फुल-ब्याक’को भूमिकालाई आधुनिक रूप दिँदै रोबर्टो कार्लोसले निःसन्देह एउटा नयाँ मानक स्थापित गरे।

रणनीतिक चतुरता र शारीरिक शक्तिले भरिपूर्ण यी रियल म्याड्रिड र ब्राजिलियन लिजेन्डले क्लब र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अनगिन्ती ट्रफीहरू जिते भने गोल र असिस्टको त वर्षा नै गरे। विगत, वर्तमान वा भविष्यमा कसैले पनि उनको बराबरी गर्न सक्दैन - उनी त्यति उत्कृष्ट थिए।

रोबर्टो कार्लोसलाई खेल्दै गरेको हेरेर हुर्किनु एक अविस्मरणीय अनुभव थियो। उनले मैदानमा देखाएको कला आज पनि मानसपटलमा ताजा छ। ती यादहरू जीवनभर रहनेछन्।

जसले रोबर्टो कार्लोसको खेल प्रत्यक्ष देख्न पाउनुभएन, उहाँहरूले आफ्नो ज्ञान बढाउन दिनमा कम्तीमा एक पटक युट्युबमा उनका असाधारण प्रतिभाका भिडियोहरू हेर्नुपर्छ। तपाईँले पक्कै पनि पछुताउनु पर्ने छैन।

फुटबल पक्कै पनि विकसित भएको छ, तर ३० वर्षअघि नै यस्ता खेलाडीहरू थिए जो क्रान्तिकारी र आफ्नो समयभन्दा धेरै अगाडि थिए। आजका सुपरस्टारहरूसँग तुलना गर्दा उनीहरू कम होइन, बरु उत्कृष्ट देखिन्छन्। 

आजको आधुनिक फुटबलमा जहाँ रणनीति र बाँधिएका विचारधाराहरू हाबी छन्, त्यहाँ जादुमयी क्षणहरू बिरलै देखिन्छन्। तर रोबर्टो कार्लोसका लागि फुटबल मैदान एउटा खेलमैदान जस्तै थियो।

इतिहासकै सर्वोत्कृष्ट
तपाईँ यसलाई पुरानो यादको मोह भन्नुहोस् वा बढाइचढाइ गरिएको कुरा, तर इतिहासका हरेक महान् खेलाडी वा लिजेन्डको पछि लाग्ने कोही न कोही ‘उत्तराधिकारी’ जन्मिएकै हुन्छन्। हामीले ‘नयाँ मेस्सी’ वा ‘नयाँ पेले’ जस्ता उपनाम दिइएका धेरै खेलाडीहरू देख्यौँ। कहिलेकाहीँ त्यस्ता तुलनाहरू सही पनि हुन्छन्, तर प्रायः ती अर्थहीन साबित हुन्छन्। वास्तवमा, केही खेलाडीहरूका लागि कुनै तुलना नै सम्भव छैन।

के तपाईँले कहिल्यै ‘नयाँ रोबर्टो कार्लोस’ को बारेमा सुन्नुभएको छ? पक्कै छैन, किनकि यी ब्राजिलियन खेलाडीको नजिक पुग्न सक्ने क्षमता कसैमा थिएन र भविष्यमा पनि हुने छैन।

रोबर्टो कार्लोस अद्वितीय छन्, जसको प्रतिभाको नक्कल गर्न असम्भव छ। कसैले ‘सय वर्षमा एक पटक यस्तो खेलाडी जन्मिन्छ’ भन्छन् भने, कार्लोसको हकमा त्यो पनि कम सुनिन्छ। 

केवल प्राविधिक क्षमता मात्र होइन, उनको शारीरिक बनावट पनि लोभलाग्दो थियो। १६८ सेन्टिमिटर उचाइ र ७० किलो तौल भएका कार्लोस एक ‘पकेट रकेट’ जस्तै थिए, जसमा अद्भुत विस्फोटक शक्ति थियो। उनको तिघ्राको चौडाइ ६६ र ६८ सेन्टिमिटर थियो र उनी १०० मिटरको दूरी ११ सेकेन्डभन्दा कम समयमा तय गर्न सक्थे। उनी निकै तीव्र थिए।

प्रकृतिले दिएको यो उपहार सम्झँदा के याद राख्नुपर्छ भने, त्यस समयमा आजको जस्तो आधुनिक उपकरण र अत्याधुनिक ट्रेनिङ सुविधाहरू थिएनन्। तैपनि, उनी कुनै चोटपटक बिना एकै सिजनमा ७० खेलसम्म खेल्न सक्थे। यो साँच्चै अविश्वसनीय थियो।

एक पूर्ण ‘फुल-ब्याक’
आजको युगमा जहाँ खेलाडीको भूमिका स्पष्ट हुँदैन, कार्लोसले फुल-ब्याकको परिभाषा नै बदलिदिए। उनी आफ्ना अद्भूत फ्री-किकहरू, बिजुली जस्तो दौड र ४० यार्ड टाढाबाट पनि गोलरक्षकलाई परास्त गर्न सक्ने बायाँ खुट्टाको शक्तिशाली प्रहारका लागि चिनिन्छन्। 

तर उनको रणनीतिक चतुरताका यस्ता धेरै पक्षहरू छन् जुन युट्युबमा सजिलै भेटिँदैनन्। उनमा खतरा पहिचान गर्ने र रक्षात्मक रूपमा विपक्षीलाई रोक्ने असाधारण क्षमता थियो।

रियल म्याड्रिडको ‘ग्यालाक्टिको’ युगमा, रक्षात्मक र आक्रामक दुवै पक्षमा उत्तिकै प्रभावकारी हुनाले उनी मात्र एक यस्ता खेलाडी थिए जसको विकल्प कोही थिएन। उनले आफ्ना सटिक क्रसहरू र प्रहारहरूले विपक्षी गोलरक्षकलाई मात्र डराउँदैनथे, बरु टोलीका लागि एक प्रेरणादायी नेताको भूमिका पनि निभाउँथे। उनी कहिल्यै नरोकिने ‘ट्रेन’ जस्तै थिए।

एक वास्तविक आइकन
रोबर्टो कार्लोस मैदानमा देखाएको प्रतिभाका लागि मात्र होइन, विज्ञापन र भिडियो गेमको दुनियाँमा पारेको प्रभावका लागि पनि सधैं सम्झिइनेछन्। ‘प्रो इभोलुसन सकर’ जस्ता गेम खेल्नेहरूले कार्लोसको गति र सट पावरको प्रयोग गरेर विपक्षीलाई हराएको क्षण सायदै बिर्सिएलान्।

उनको कीर्तिमानको कुरा गर्दा, उनले ४ पटक ला लिगा, ३ पटक च्याम्पियन्स लिग, १ पटक विश्वकप र २ पटक कोपा अमेरिका जितेका छन्। उनले रियल म्याड्रिडका लागि ६९ गोल गरे, जुन फर्नान्डो हिएरो र सर्जियो रामोसपछिको कीर्तिमान हो।

उनी लगातार दुई वर्ष च्याम्पियन्स लिगको उत्कृष्ट डिफेन्डर घोषित भए र सन् २००२ को बालन डी'ओर मा दोस्रो स्थान हासिल गरे। १० सिजनसम्म उच्च स्तरको फुटबल खेलेका कार्लोस सबैभन्दा निरन्तर प्रदर्शन गर्ने ब्राजिलियन खेलाडी हुन्।

छोटकरीमा भन्नुपर्दा, रोबर्टो कार्लोस फुटबल इतिहासकै महान् खेलाडीहरू मध्ये एक हुन्। उनी एक खेलाडी मात्र नभएर आउने पुस्ताका लागि प्रेरणा र आदर्श हुन्। 

के हामीले फेरि ‘अर्को रोबर्टो कार्लोस’ देख्न पाउँछौँ त? यसको उत्तर हो – असम्भव।
गोल डटकम