रातोपाटी स्पेसल

जनयुद्धका ‘पारसमणि’ अब संसदमा चम्किने तयारीमा

सुर्खेत । कर्णाली प्रदेशसभाका नवनिर्वाचित सदस्य महेन्द्र केसी व्यवस्था परिवर्तन भए पनि अवस्था परिवर्तन नभएका कारण अब संसदीय भूमिकाबाट जनताको अवस्था परिवर्तनका लागि आवश्यक नीति निर्माणमा सक्रियता बढाउनुपर्ने तर्क गर्दछन्...

ई–पासपोर्टको सिस्टममा बारम्बार समस्या, सम्झौताभन्दा कम सङ्ख्या र फरक सामान दिइयो

सरकारले २०७८ मङ्सिर १ गतेबाट सुरु गरेको विद्युतीय राहदानी अर्थात् ई–पासपोर्टको छपाई तथा नाम दर्तामा पटक–पटक समस्या देखिने गरेको छ । पछिल्लो समय पुस १७ गतेदेखि विद्युतीय राहदानी तयार...

साझाको पुनर्जीवन कति सम्भव ?

नेपाली साहित्यिक कृति प्रकाशन र बिक्री वितरणका लागि कुनै समय साझा प्रकाशन एउटा ‘ब्रान्ड’ थियो । नेपालका स्थापित लेखकहरू उक्त संस्थाबाट पुस्तक प्रकाशन गर्न मरिहत्ते गर्थे । नेपाली वाङ्मयका क्षेत्रमा...

टिकटकमा भाइरल सुदूरपश्चिमका यी युवा आविष्कारक

धनगढी । कञ्चनपुरको पुनर्वास नगरपालिका–३, आईबीआरडीका ३७ वर्षीय प्रकाश गैरेको दिनचर्या नयाँ यन्त्र उपकरण बनाएर खेल्ने, सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्नमै बित्छ । बचेकुचेका समय विभिन्न विद्यालयमा गई विद्यार्थीलाई विज्ञान, प्रविधिका...

अरनिकोको सालिकमा कस्तो पहिरन लगाउने ?

आज आदरभावका साथ अरनिको (अनिको, अरनिको, अर्निको वा बलबाहु) लाई स्मरण गर्ने दिन । नेपाल सरकारको पञ्चांग निर्णायक समितिले आज (पुस २३) को दिनलाई ‘अरनिको स्मृति दिवस’ भनेर सूचीकृत गरेको...

के शिव–पार्वतीको कथा हुनाले स्वस्थानी नजलेको हो ?

पछिल्ला वर्ष स्वस्थानी व्रत–कथाको विषयवस्तु र पात्रलाई लिएर विविध टीकाटिप्पणी चलिरहेको छ । हरेक सांस्कृतिक चाडपर्व र धार्मिक अनुष्ठानको पछाडि कुनै न कुनै कथा हुन्छन् । दशैँ, तिहार, तीज, होली...

नेपाल–चीन सम्बन्धका अग्रदूत अरनिको : नखुलेका अध्याय

नेपालका राष्ट्रिय विभूति हुन् कलाकार अरनिको । आजभन्दा करिब ७७७ वर्ष पहिले काठमाडौँ उपत्यका वरपर जन्मिएका भनिएका अरनिकोबारे प्रमाणिक अभिलेख नेपालमा अझै भेटिएको छैैन । नेपालको कलाकृतिलाई अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा...

भातको भरमा काम गर्ने हरवाचरवा मञ्चका महासचिव लागिन्द्र सदालाई सिंंहदरबारले बोलायो

स्कुलमा कक्षा कोठा र डेस्कबेन्च थियो, तर हरवाचरवा परिवारमा जन्मेका लागिन्द्र सदा (मुसहर)ले घरबाटै बोरा लिएर जान्थे, त्यही ओछ्याएर सबैभन्दा पछाडि बस्थे । अधिकांश हरवाचरवाको नागरिकता छैन, तर लागिन्द्रका बुवा...

कला अभिलेखीकरण : ‘डेइटिज अफ नेपाल’ र ‘माई मेमोरी अफ द सोउल’

भर्खरै (२७ नोभेम्बरदेखि ११ डिसेम्बरसम्म) नेपाल आर्ट काउन्सिलमा एउटा अलग्ग प्रकारको कला प्रदर्शनी चल्यो । सानासाना स्कुले केटाकेटीदेखि वयस्क, बूढापाका समेत त्यहाँ जम्मा भएको देखिन्थ्यो । एउटा ‘आर्टिस्टिक फेस्टिभल’ जस्तो...

‘नेपाली माटोमै मर्छु, काशी जान पर्दैन’

मै खाऊँ, मै लाऊँ, सुख, सयल वा मौज म गरूँ म बाँचू, मै नाचूँ, अरू सब मरून् दुर्बलहरू । भनी दाह्रा धस्ने अबुझ शठ देखी छक परी, चिता खित्का छोडी...

गौतम बुद्धले पत्नी यशोधरालाई प्रेम गर्थे वा गर्दैनथे ?

मानौँ, मानव समाज एक रंगमञ्च हो । के समाज र निजी जीवनमा गरिने प्रेम–सम्बन्धबीच पातलो पर्दा छ ? प्रसंग कुञ्ज नाटकघर थापागाउँमा मञ्चित नाटक ‘...गच्छामि’को हो । नाटकमा एउटा...

‘शब्दकोश निर्माणमा भाषाका बारेमा विशेषज्ञता नभएका मानिसहरू छिरे’

हेमाङ्गराज अधिकारी नेपाली भाषा–व्याकरणमा परिचित नाम हो । उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षाशास्त्रमा अध्यापन गर्दादेखि नै यस क्षेत्रमा समर्पित भएका व्यक्ति हुन् । उनी र बद्री विशाल भट्टराई भएर सम्पादन गरिएको...

नेपालसहित बर्मादेखि थाइल्यान्डसम्म मनाइने ल्होछारको नालीबेली

१६औँ शताब्दीभन्दा पहिले, बाइसे–चौबिसे राज्य नबन्दै नेपालको पश्चिम पहाडमा तमुहरूको शासन थियो । त्यस समयमा दक्षिणतिरका शासकले बारम्बार आक्रमण गरिरहन्थे । एकपल्ट उइसौँ ह्याल्सामा बैरीले तमुहरूले खाने पानीमा विष मिसाइदिएछन्,...

‘थेसिसका लागि सरलाई भेट्न जाँदा राजनीतिमा मोडिएँ’

सानो छँदा उनको गाउँमा बिजुली थिएन । ब्याट्रीको माध्यमबाट ‘ब्ल्याक एण्ड ह्वाइट’ टिभी हेर्ने गर्थिन् । टिभीमा अरुले समाचार पढेको देख्दा, कुनै दिन म पनि यसरी नै टिभीमा समाचार पढ्छु...

के थियो राजा वीरेन्द्रको शान्ति क्षेत्र घोषणाको प्रस्तावमा ?

नेपाललाई चीन र भारतको बीचमा रहेको ‘बफर’ राज्य भनी कतिपय विदेशी लेखकले चित्रण गर्थे । अर्थात् ठूला शक्ति राष्ट्रहरूले दुई विरोधी शक्तिहरूबीच प्रत्यक्ष संघर्ष नपरोस् भनी खडा गरिएको क्षेत्रको रूपमा...

‘हुने–खानेको वर्चस्वका कारण दलहरूले भूमिसुधारको मुद्दा छाड्दै गए’

‘भर्खरै हामीले शपथ खाएका छौँ । म जुन भूमिसम्बन्धी सवाल उठाएर यहाँसम्म आइपुगेँ, अब संसद्मा यही आवाज उठाउनेछु,’ शुक्रबार (८ पुस)को भेटमा नवनिर्वाचित प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा भूमि अधिकारकर्मी सरस्वती सुब्बाले...

भीम उदास : रोमदेखि रुससम्म

३० वर्ष संयुक्त राष्ट्र संघअन्तगर्त विश्व खाद्य कार्यक्रम (डब्लुएफपी) मा काम गरे । कहिले जेनेभा त कहिले रसिया, कहिले युद्धग्रस्त मुलुकमा त कहिले सैनिक शासक भएको मुलुकमा । ललितपुरका भीम उदास...

‘नाटक किन गर्नुपर्छ भन्ने जानकारी हामी धेरैलाई हुन आवश्यक छ’

हामीले भर्खरै ‘नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय नाट्य महोत्सव’ सम्पन्न गर्&zwj;यौँ । यसको अर्थ, उद्देश्य र प्रभावका बारेमा स्वयंं हामी रंगकर्मीले समीक्षा गर्नुपर्छ र मिडियाले यसको समीक्षा गरिदिए अझ राम्रो हुने थियो ।...

अन्तर्राष्ट्रिय रंगमञ्च महोत्सवले के सन्देश दियो ?

दोस्रो ‘नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय रंगमञ्च महोत्सव’को उद्घाटन समारोहमा भारतीय अभिनेत्री शबाना आजमीले भनिन्, ‘मलाई मन्डला थियटरको सबैभन्दा राम्रो काम यो लाग्यो कि रंगमञ्चकै व्यक्ति एकजुट भई यति सुन्दर नाटकघर बनाएका छन्...

‘साहित्यिक आकाशमा जून भएर उदाउनु आठौँ आश्चर्य’

यो नेपाली शिर उचाली संसारमा लम्किन्छ जूनकीरीझै ज्योति बाली अन्धकारमा चम्किन्छ... चाहे झुकोस् नीलो आकाश यो नेपाली झुक्दैन चाहे रुकोस् चिसो बतास यो नेपाली रुक्दैन.... । यति मीठो राष्ट्रभक्तिले...

गरिब र निमुखाका कथा लेखक विकल

राणा शासनका चर्को दबाब विस्फोट हुने समयमा साहित्य सिर्जनामा होमिएका सर्जक हुन् रमेश विकल । नेपाली समाजमा हेपिएका निम्न वर्गीय जनताका भोगाइलाई टपक्क टिपेर आफ्ना सिर्जनामा उतार्न खप्पिस छन् उनी...

जंगबहादुरका ज्वाइँ गजराजले रोपेको १५९ वर्षका वृद्ध बगान

‘कुनै प्राइममिनिस्टरले निर्दयतापूर्वक निर्वासित गर्‍यो भने इलामजस्तो ठाउँमा बस्नू, हुनसम्म रमाइलो हुन्छ र स्वास्थ्यकर ठाउँ पनि ।’ रनबहादुर कार्कीले आफ्नो पुस्तक ‘इलामदर्शन’मा उपरोक्त भनाइलाई ‘चन्द्रज्योति’ पुस्तक (कमल दीक्षितको) बाट...

वयोवृद्ध कलाकार हरिप्रसाद शर्माका कला भव्य पुस्तकमा

नेपाली कलामा निरन्तर आजसम्म योगदान पु¥याउँदै आएका मूर्धन्य कलाकार हरिप्रसाद शर्मा र उनीबारे लेखिएको विशेष पुस्तकका सम्बन्धमा चर्चा गर्दैछु । नेपाली समसामयिक कलाका पुस्तक जति प्रकाशनमा आएका छन्, शर्मामाथि लेखिएको पुस्तक...

‘म जुन स्कुलको शिक्षक थिएँ, प्रचण्डले पनि त्यहाँ पढाउँथे’

मङ्सिर २४ गते राप्रपाको केन्द्रीय कार्यसम्पादन बैठकको कार्यादेशअनुसार अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले निर्वाचन आयोगलाई समानुपातिक सूची सिफारिस गर्दासम्म राप्रपा महामन्त्री भुवन पाठक समानुपातिकमा परे/नपरेको अन्योलमा थिए । पार्टीभित्र समानुपातिक सांसद बन्न...

आफ्नो १३ पुस्ताले भोगचलन गरेको जग्गा खोसिएपछि जो भूमि अधिकारकर्मी बने

गणेश विश्वकर्मा अहिले नेकपा एकीकृत समाजवादी पार्टीको पोलिटब्युरो सदस्य छन् । भूमि अधिकारकर्मीको सशक्त परिचय बनाएका उनी पार्टीको भ्रातृ संगठन ‘नेपाल दलित मुक्ति संगठन’को केन्द्रीय अध्यक्ष समेत हुन् ।बझाङको देवल...

‘पल्लो घरको झ्याल’ बाट अझै चिहाउँदै छन् साहित्यकार ‘गोठाले’

गोविन्दबहादुर मल्ल ‘गोठाले’ काठमाडौँको ओम बहालमा सम्भ्रान्त परिवारमा जन्मिएका थिए । पछि उनी साहित्य सिर्जनामा पनि ‘सम्भ्रान्त’ नै बने । उनी नेपाली साहित्यका क्षेत्रमा मनोवैज्ञानिक उपन्यासको प्रारम्भकर्ता हुन् । ‘पल्लो...

संघीयताकै कारण देशमा द्वन्द्व छैन, यसमा सुधार आवश्यक छ

यसपालिको आम निर्वाचनबाट संघीयता नचाहने शक्तिको पनि उपस्थिति देखिएको छ । कतिपय पार्टीका व्यक्तिले संघीयता विरुद्ध आवाज उठाइरहेका छन् । यो पाटो एकातिर छ । अर्कोतिर यसपालिको आम निर्वाचनले...

प्राज्ञको इतिहास मेटाउने कार्य

केही दिनअघि नइ प्रकाशनका संस्थापक नरेन्द्रराज प्रसाईले सामाजिक सञ्जालमा ‘नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान अरूले देख्ने गरी दुई पटक भस्मासुर भएको देखियो’ लेखे । उनको यो भनाइ भर्खरै प्रकाशित ‘प्रज्ञा नेपाली बृहत्...

‘फूलको आँखामा फूलै संसार लेख्दा मैले काँडाप्रति अन्याय गरेँ’

‘अहिले दुर्गालाल छैन यो हातमा ।’ कवि दुर्गालाल श्रेष्ठले आफ्नो कवितासंग्रह ‘हस्ताक्षर’ मलाई उपहार दिने भए । मैले भनेँ, ‘यहाँको हस्ताक्षरसहित !’ पुस्तकको दुई ‘फ्लाइलिफ’ (खाली पाना) पल्टाएर...

अनि लाग्यो अस्पतालमै किड्नी दिनेको लाइन...

नामले भन्दा पनि कलाकारिताको उपनाम ‘चम्मसुरी’ परिचयबाट चिनिन्छिन्– पल्पसा डङ्गोल । ‘चम्मसुरी’ परिचय उनले हास्य शृङ्खला ‘मेरी बास्सै’बाट पाएकी हुन् । यही नामबाट उनी अहिले सर्वत्र चिनिने गर्दछिन् । भन्छिन्,...

यःमरि पुन्हिको नालीबेली

यःमरि च्वामु, उकी दुने हाकु ब्यूम्ह ल्यासे, मब्यूम्ह बुह्रिकुति छिमिनं चिकु, जिमि नं चिकु पियाच्वने थाकु, याकनं ब्यू । (यःमरि चुच्चो, भित्र भने कालो दिने तरुनी, नदिने बूढीढिकी तपाईंहरूलाई...

यःमरि खानेकुरा मात्रै होइन, जीवन्त संस्कृति पनि हो

नेवार समुदायको परम्परागत संस्कृतिभित्रको विशेष चाड हो यःमरि पुन्हि । विशेष गरी नेवार अन्तर्गतको खेतीकिसानी गर्ने ज्यापु समुदायले नयाँ अन्न उपभोग गर्न साइतका रूपमा यो पर्वलाई लिने गर्छन् । तसर्थ...

नारायणगोपालको मृत्युमा आशा भोसलेले भनेकी थिइन्, ‘उनको अपना ही जन्मभूमि प्यारी थी’

स्वरसम्राट नारायणगोपाल गुरुवाचार्य र भारतीय गायिका आशा भोसलेको युगल गायनमा एउटा लोकप्रिय गीत छ, ‘पहाडको माथिमाथि’ बोलको । कुसुम गजमेर र तुलसी घिमिरेले लेखेको यस गीतको व्यञ्जना बेजोड लाग्छ ।...

‘यसपटकको विश्वकप अर्जेन्टिनाले उचाल्नेछ’

‘विश्वकप २०२२’ कतारमा जारी छ । विश्वकपलाई फुटबलको महाउत्सवको रुपमा लिइन्छ । ४ मंसिरमा भव्य समारोहबीच सुरु भएको विश्वकपको अहिले क्वाटर फाइनका खेलहरु चलिरहेका छन् । विश्वकपका कारण अहिले...

नारायणगोपालको प्रेम र विवाहको कथा

‘नेपालमा राम्रा–राम्रा विदेशी सामान पाइन्छ, तिमीलाई के ल्याइदिऊँ ?’ साथी भीम मुखियाले पेमला लामालाई सोधे । ‘मलाई कुनै विदेशी सामान चाहिँदैन । पाइन्छ र सक्छौ भने नारायणगोपालको ठेगाना ल्याइदेऊ,’ पेमलाले...

किन चाहिन्छ रंगमञ्चमा समीक्षा ?

मन्डला थियटरमा शुक्रबार ‘किन चाहिन्छ रंगमञ्चमा समीक्षा ?’ शीर्षकमा छलफल भयो । ९ देखि १७ मंसिरसम्म चलेको दोस्रो ‘नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय रंगमञ्च महोत्सव’ का दौरानमा नेपाली र विदेशी गरी १८ नाटक...

पहेँलो आकाश र राता पहाडले के भन्छन् ?

विनोद प्रधानले शृंखलाबद्ध चट्टाने पहाडलाई लिएर विभिन्न आकृतिका चित्र बनाएका छन्, जो सपनामा देखेको दृश्यजस्तो लाग्छ । ठाउँ कुठाउँ अस्वाभाविक हुँदै सुहाउँदा नसुहाउँदा साना–ठूला मन्दिर, स्तुपा अनि देवी–देवतालाई उनले...

त्यसकारण ‘एसियन कप’ खेल्ने धोको अधुरो रह्यो

विराज महर्जन नेपालका चर्चित तथा सफल फुटबल खेलाडी हुन् । स्वदेशका विभिन्न क्लबबाट समेत फुटबल खेलेका उनी पूर्वराष्ट्रिय खेलाडी पनि हुन् । सन् २००८ देखि राष्ट्रिय फुटबल टोलीमा प्रवेश गरेका...

कर्णालीमा नाटकघर बनाउने सपनामा समर्पित एक दम्पती

रंगकर्मी हिराबिजुली नेपाली र विष्णुमाया परियार (जो दम्पती हुन्), यतिखेर काठमाडौंमा छन् । ‘नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय नाट्य महोत्सव’ले सोमबार साँझ ‘काठमाडौंले छेकेको नेपाली रंगमञ्चको दुःख ः मञ्च, दर्शक कि नाटक ?’...

कुभिन्डोको कथा : दुईवटा डोरीमा झुन्डिएर हिमाल चढ्ने खिमा

मञ्चमा दुईवटा डोरी झुन्ड्याइएका छन्– जीवन र कलाबीचको डोरी, परिवर्तन र यथास्थितिबीचको डोरी, जीवन र मृत्युबीचको डोरी, मानव–मानवबीचको सम्बन्धको डोरी, प्रकृति र मानवबीचको सम्बन्धको डोरी, दुःख र सुखबीचको डोरी, विद्वता...

कोशीका खानेपानी सचिवले ‘मैले हात उठाएँ’ भनेपछि सांसदले भने– झोला बोकेर जानु

पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै इटहरीको तालतलैया

पञ्चकन्या मन्दिरमा गौ माता शिलामूर्ति अनावरण

उदयपुर बस दुर्घटना : घाइते ३० मध्ये २३ जना डिस्चार्ज, ७ जनाको उपचार हुँदै

पोखरीमा डुबेर दुई बालिकाको मृत्यु

चुरे बस्तीमा बाघ आतङ्क

जनकपुरधाममा रामजानकी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशाला बन्ने

मधेस सरकारद्वारा ११ महिनामा ३० अर्ब १७ करोड राजस्व सङ्कलन

रास्वपाको उद्घाटन समारोहमा सहभागी हुन चितवन पुगे राप्रपा अध्यक्ष

आफ्नै सर्वस्व दानमा बनेको आश्रममा रमाउँदै प्रधान दम्पती

एयर होस्टेसहरूको सहभागितामा ट्राफिक सचेतना कार्यक्रम

रास्वपा महाधिवेशनः चिकित्सकसहित तीन एम्बुलेन्स तयारी अवस्थामा

कालीगण्डकी किनारलाई धार्मिक–पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा विकास गर्न पदमार्ग निर्माण

पोखरा रङ्गशालामा सामूहिक योग कार्यक्रम (तस्बिरहरू)

अन्नपूर्ण आधार शिविरमा पर्यटक खचाखच

दुर्गमका ३६१ घरमा खानेपानीको धारा जडान

गढवाका अधिकांश किशोरीमा रक्त अल्पताको समस्या

कालीगण्डकीमा पौडी खेल्ने क्रममा डुबेर दुई जनाको मृत्यु

बालिकालाई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा एक जना पक्राउ

विज्ञापन प्रतिबन्धले निजी मिडिया संकटमा, नीति पुनर्विचार गर्न सरकारसँग आग्रह

डुबेर तीन जनाको मृत्यु

सांसदहरूले औँल्याए कमजोरी नै कमजोरी

कर्णालीमा एमालेले भन्यो– ‘मन्त्री नै आयोजक हुने, त्यसमा सरकारको लगानी हुने कुरा अलिकति स्वार्थ बाझिएको हो कि ?’

गोरेटो बाटोमा भेटिएको शवको रहस्य खुल्यो : श्रीमती र छोराले गरे हत्या

डोटीमा सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन बेस स्थापना

अत्यधिक गर्मीले विद्यालयमा १२ दिन बिदा

बैतडीमा बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु, १० जना घाइते

बैतडीमा बस दुर्घटना अपडेट : ९ जना घाइते

बेलायती प्रधानमन्त्रीले राजीनामा दिने चर्चा

बाँदरकै बारेमा विद्यावारिधि गरेका विज्ञलाई प्रश्न– नेपालमा बाँदर नियन्त्रणका लागि के गर्न सकिन्छ ?

इजरायली आक्रमणमा अल जजिराका क्यामेरा म्यानसहित ६ जनाको मृत्यु

ट्युनिसियाविरुद्ध जापानको सानदार जित

रास्वपा महाधिवेशनमा आउन थाले नेता कार्यकर्ता, तस्बिरहरू

सुनिता डङ्गोल इजरायल प्रस्थान

अमेरिका–इरान वार्ताका लागि स्विट्जरल्यान्ड पुगे जेडी भान्स