काठमाडौँ । नेपालको राजनीतिको केन्द्रबिन्दुमा सधैँ चर्चामा रहने पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड' यतिखेर बृहत् वामपन्थी एकीकरणको अभियानमा जुटेका छन्। नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का संयोजक तथा पूर्वप्रधानमन्त्री प्रचण्ड हालैका घटनाक्रमहरूले गर्दा फेरि शक्ति सन्तुलनको प्रमुख खेलाडी बनेका छन्।

भ्रष्टाचारविरुद्धको सङ्घर्ष, युवा आन्दोलनको प्रभाव र कम्युनिस्ट दलहरूबिचको एकीकरण प्रक्रियाले उनलाई पुनः शक्ति केन्द्रको प्रमुख पात्र बनाएको छ।प्रचण्डको हालैको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण गतिविधि आठवटा कम्युनिस्ट दलहरूबिच भएको १८ बुँदे सम्झौता हो। 

आइतबार साँझ काठमाडौँमा भएको यो सम्झौतामा प्रचण्ड नेतृत्वको माओवादी केन्द्रसहित, नेकपा (एकीकृत समाजवादी), नेपाल समाजवादी पार्टी, नेकपा (समाजवादी), जनसमाजवादी पार्टी, नेपाल, नेकपा (साम्यवादी), नेकपा (माओवादी समाजवादी) र विप्लव समूहबाट चिरनको समूहसहितको नेकपा सहभागी छन्।

सम्झौताको मुख्य विशेषता:

मार्क्सवाद–लेनिनवादलाई मार्गदर्शक सिद्धान्त बनाएर एकीकृत पार्टी गठन गर्ने सम्झौतामा भनिएको छ भने जनवादी क्रान्तिका उपलब्धिहरूको रक्षा गर्दै समाजवादतर्फ शान्तिपूर्ण आन्दोलन मार्फत अघि बढ्ने लक्ष्य राखिएको छ।

प्रचण्डले यो सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्दै माओवादको ‘प्रचण्डपथ’ लाई औपचारिक रूपमा त्यागेर नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी युगको मार्क्सवाद–लेनिनवाद तर्फ फर्कने निर्णय गरेका छन्। यसलाई सशस्त्र सङ्घर्षबाट शान्तिपूर्ण लोकतान्त्रिक प्रक्रियातर्फको सङ्क्रमणका रूपमा हेरिएको छ।

यस एकता प्रक्रियामा प्रचण्डको भूमिका निर्णायक छ। एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधवकुमार नेपालसँगको समन्वयमा उनी मुख्य समन्वयकर्ताको जिम्मेवारीमा छन्।

राष्ट्रिय एकता सम्मेलन कार्तिक १९ गते हुने तयारी छ। यसबाट घोषणापत्र, अन्तरिम विधान र केन्द्रीय समिति गठन हुनेछ।

पार्टीको चुनाव चिन्ह ‘पाँचकुने तारा’ तोकिएको छ । नाम भने टुङ्गो लाग्न बाँकी छ। छ महिनाभित्र राष्ट्रिय एकता महाधिवेशन गर्ने योजना छ।

२०२५ को सेप्टेम्बरमा नेपालमा भएको जेनजी आन्दोलनले तत्कालीन सरकारलाई विस्थापित गरेको थियो। प्रचण्डले यो आन्दोलनलाई समर्थन गर्दै भ्रष्टाचारविरुद्धको सङ्घर्षलाई ‘नयाँ राजनीतिक जागरणको सङ्केत’ ठानेका थिए। ‘युवा आन्दोलनले नयाँ राजनीतिक जागरणको सङ्केत गरेको छ। यो सङ्कटलाई सामना गर्न वामपन्थीय एकताबाट मात्र सम्भव छ,’ उनले भनेका थिए।

• आन्तरिक चुनौती र चेतावनी

एकता प्रक्रियामा प्रचण्डको नेतृत्वमाथि आन्तरिक असहमति पनि देखिएका छन्। पार्टी सचिवालय सदस्य जनार्दन शर्माले आइतबारको बैठक बहिष्कार गर्दै प्रचण्डको समन्वयमा एकता अघि बढाउन असहमति जनाएका छन्। यसलाई पार्टी प्रवक्ता अग्निप्रसाद सापकोटाले ‘अनुशासनहीनता’ भन्दै कारबाहीको सङ्केत दिएका छन्।

यद्यपि, प्रचण्डले पार्टी एकजुट रहेको र आन्तरिक मतभेदले एकतालाई असर नगर्ने दाबी गरेका छन्। उनले राष्ट्रिय सङ्कटलाई साम्राज्यवाद र समाजवादी क्रान्तिबिचको द्वन्द्वका रूपमा लिँदै वाम, देशभक्त र क्रान्तिकारी शक्तिहरूको एकताका लागि आह्वान गरेका छन्। प्रचण्डको यो वाम एकीकरणको प्रयास सफल भएमा नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा ठूलो परिवर्तन आउन सक्छ।