काठमाडौँ । सम्बन्धको जग जति मायामा अडिएको हुन्छ, त्योभन्दा बढी आपसी सम्मान र समझदारीमा निर्भर हुन्छ। कहिलेकाहीँ कुराकानीका क्रममा हामी ‘क्याजुअल’ भएर यस्ता प्रश्न सोधिदिन्छौँ, जसले अर्काको मन नराम्ररी दुखाउन सक्छ।

मनोविज्ञानका अनुसार पुरुषको आत्मसम्मान अक्सर उनीहरूको ‘क्षमता’ र ‘पहिचान’ सँग गहिरो रूपमा जोडिएको हुन्छ। यदि तपाईं आफ्नो पार्टनर, साथी वा भाइसँग राम्रो सम्बन्ध चाहनुहुन्छ भने, यी ५ संवेदनशील प्रश्नहरू आजैदेखि आफ्नो शब्दकोशबाट हटाउनुहोस्।

• तिम्रो तलब कति छ वा तिमी यति थोरै किन कमाउँछौ ?

आजको समयमा हामी समानताको कुरा गर्छौँ, तर पुरुषका लागि उनको आम्दानी अक्सर उनको योग्यताको मापदण्ड बन्न पुग्छ। जब तपाईं उनको कमाइमा सीधा प्रश्न गर्नुहुन्छ वा अरूसँग तुलना गर्नुहुन्छ, यो उनीहरूको योग्यता माथिको प्रहार जस्तै हुन्छ। मनोविज्ञानका अनुसार, आर्थिक स्थितिमा प्रश्न उठाउँदा पुरुषहरू असुरक्षित महसुस गर्छन् र भावनात्मक रूपमा तपाईंबाट टाढिन थाल्छन्।

• के तिमी साँच्चै यो गर्न सक्छौ ?

पुरुषहरूको दिमाग अक्सर ‘समाधान-मुखी’ हुन्छ। उनीहरू आफ्ना समस्या आफैँ सुल्झाउन र पार्टनरको नजरमा हिरो बन्न चाहन्छन्। जब तपाईं सोध्नुहुन्छ, ‘के तिमीलाई विश्वास छ, तिमीले यो सम्हाल्न सक्छौ ?,’ तब उनीहरूलाई लाग्छ कि तपाईंलाई उनीहरूको क्षमतामा भरोसा छैन। यो सानो शङ्काले उनीहरूको आत्मविश्वास डगमगाउन सक्छ। शङ्का गर्नुको सट्टा "मलाई तिमीमाथि भरोसा छ" भन्दा उनीहरूको काम गर्ने क्षमता दोब्बर राम्रो हुन सक्छ।

• पुरुष भएर पनि किन रुन्छौ ? 

यो प्रश्न अपमानजनक मात्र होइन, यसले ‘विषाक्त पुरुषत्व’ लाई बढावा दिन्छ। ‘पुरुषलाई पीडा हुँदैन’ भन्ने भनाइले पुरुषहरूको मानसिक स्वास्थ्यलाई सबैभन्दा बढी हानि पुर्‍याएको छ। जब कुनै पुरुष तपाईंको अगाडि रुन्छन्, उनीहरूले आफ्नो सबैभन्दा कमजोर र साँचो पक्ष देखाइरहेका हुन्छन्। यस्तो बेला उनीहरूको पुरुषत्वमा प्रश्न उठाउँदा उनीहरूको विश्वास सधैँको लागि टुट्न सक्छ। याद राख्नुहोस्, आँसु बगाउनु कमजोरी होइन, मानिस हुनुको निशानी हो।

• तिम्रो विगतको सम्बन्धमा के भएको थियो ? (बारम्बार कोट्याउनु)

विगत सबैको हुन्छ, तर त्यसलाई बारम्बार कोट्याउनु र तुलना गर्नुले जो कोहीलाई पनि असहज बनाउँछ। पुरुषहरूलाई अक्सर आफ्ना पुराना असफलता वा कमजोरीबारे कुरा गर्न मन पर्दैन। यदि उनीहरू आफैँले सेयर गर्दैनन् भने, जबरजस्ती विगतका पाना पल्टाउँदा उनीहरू तर्किन खोज्छन् । यो प्रश्नले सम्बन्धमा असुरक्षा र तनाव पैदा गर्छ। वर्तमानमा ध्यान दिनु नै बुद्धिमानी हुन्छ।

• के म मोटी देखिन्छु ?

सुन्दा यो प्रश्न सामान्य लाग्छ, तर पुरुषहरूका लागि यो एक ‘पासो’ जस्तै हुन्छ। उनीहरूलाई थाहा हुन्छ कि उनीहरूले जे जवाफ दिए पनि त्यो गलत हुन सक्छ। मनोविज्ञानका अनुसार पुरुषहरू सीधा र स्पष्ट कुराकानी मन पराउँछन्। यस्ता प्रश्नले उनीहरूलाई मानसिक थकान दिन्छ किनभने उनीहरू बुझ्न सक्दैनन् कि तपाईं साँचो सुन्न चाहनुहुन्छ वा तारिफ मात्र। उनीहरूलाई यस्तो धर्मसंकटमा पार्नुभन्दा आफ्ना भावनाहरू सिधै व्यक्त गर्नु राम्रो हुन्छ।

• सम्बन्धको ‘आत्मा’ हो सम्मान

प्रसिद्ध मनोवैज्ञानिक डा. इमर्सन एगेरिचका अनुसार, पुरुषहरूका लागि ‘सम्मान’ मायाभन्दा पनि ठूलो हुन्छ। यदि उनीहरूलाई लाग्छ कि उनीहरूको सम्मान भइरहेको छैन भने, उनीहरूको माया बिस्तारै कम हुन थाल्छ। त्यसैले पुरुषसँग कुरा गर्दा उनीहरूको भावनाको कदर गर्नुहोस् र उनीहरूलाई यस्तो वातावरण दिनुहोस् जहाँ उनीहरूले नडराई आफ्ना कुरा राख्न सकुन्।