पोखरा । कुनैबेला मुक्तिनाथ विकास बैंकलाई उत्कृष्ट बनाउन एउटै टेबलमा बसेर योजना बुन्थे भरत ढकाल र मीनप्रसाद गुरुङ । स्याङ्जामा प्रधान कार्यालय रहेको यो बैंक अहिले देशैभरी फैलिएको छ । १२ वर्षसम्म बैंकको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत र पछि अध्यक्ष भएर ढकालले कार्यकाल पूरा गरे ।

गुरुङ पनि एक कार्यकाल अध्यक्ष भएर बैंक सम्हाले । गुरुङ अध्यक्ष भएकै समयमा ढकाल सीईओ थिए । अहिले उनीहरू दुबैजना एक अर्कालाई हराउने अभियानमा छन् । स्याङ्जा क्षेत्र नम्बर-१ बाट उनीहरू प्रतिनिधि सभा सांसदको प्रतिश्पर्धी बनेर चुनावी मैदानमा उत्रिएका हुन् । ढकाललाई काँग्रेसले टिकट दिएको हो भने गुरुङ एमालेका उम्मेदवार हुन् ।

‘हिजो बैंक बनाउँदा हामी सहयात्री थियौँ । आज राजनीतिमा प्रतिस्पर्धी बनेका छौँ,’ मीन भन्छन्, ‘यो लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष हो । प्रतिस्पर्धा नभएको भए राम्रो हुन्थ्यो, तर अब मैदानमा उत्रिसकेपछि म यसलाई सहज र सौहार्दपूर्ण रूपमा लिन्छु ।’ गुरुङ २०७४ सालमा गण्डकी प्रदेश सभा सदस्यमा निर्वाचित भएर कार्यकाल पूरा गरिसकेका व्यक्ति हुन् । ढकाल चाहिँ राजनीतिमा नयाँ अनुहार हुन् । पार्टी राजनीतिमा सक्रिय भएपनि उनले आम निर्वाचन फेस गरेका छैनन् । उनीहरू २०६३ सालमा मुक्तिनाथ विकास बैंक स्थापना गर्दाका संस्थापक सहयात्री हुन् ।

स्याङ्जा १ मा १२ जना उम्मेदवार मैदानमा छन् । उनीहरू बैंकमा लगाएको रोजगारीलाई पछ्याएर चुनाव जित्ने दाउमा छन् । ‘हामी एउटै डुङ्गाका यात्री हौँ । एउटै सपना बोकेर बैंक बनायौँ । तर आज समय र आवश्यकता बदलिएको छ,’ भरत भन्छन्, ‘मैले सीईओको रूपमा जसरी संस्थाको नेतृत्व गरेर नतिजा देखाएँ, अब राजनीतिमा पनि त्यस्तै भिजन मसँग छ । मेरो प्रतिस्पर्धा व्यक्तिसँग होइन, एजेन्डासँग हो ।’ सामाजिक क्षेत्रमा पनि उनीहरू उत्तिकै सक्रिय हुन् । कांग्रेस एमालेको ब्याटलमा रास्वपाले नेपाल पर्यटन बोर्डका पूर्व सीईओ डा. धनञ्जय रेग्मीलाई उभ्याएको छ । रेग्मी पछिल्लो ६ महिनायता क्षेत्रको घरदैलोमा सक्रिय छन् । रास्वपा प्रवेश गरेकै दिनदेखी उनी मतदाता भेट्ने र भोट माग्ने गरिरहेका थिए ।

जापानबाट ‘इकोनोमिक साइन्स’ मा विद्यावारिधि गरेका उनी हिमताल र जलवायु परिवर्तनका विज्ञ हुन् । विगतको इतिहास हेर्दा स्याङ्जा-१ मा कांग्रेस र एमालेकै वर्चस्व रहँदै आएको छ । अघिल्लो निर्वाचनमा कांग्रेसका राजु थापा विजयी हुँदा एमाले दोस्रो र रास्वपा तेस्रो स्थानमा थियो । अहिले पुराना दलहरूप्रति नागरिकको चरम असन्तुष्टि रहेको अवस्था छ । त्यसो त, कमजोर संगठनमा चुनाव जित्न रास्वपालाई पनि सहज छैन । ‘उहाँहरू दुवै जना सम्मानयोग्य हुनुहुन्छ, तर उहाँहरूले प्रतिनिधित्व गर्ने परम्परागत दल र विचारले अब देश चल्दैन,’ रेग्मी भन्छन्, ‘म पर्यटन र विकासको विज्ञ हुँ । मसँग स्याङ्जाको माटो सुहाउँदो पर्यटन र अर्थतन्त्रको स्पष्ट खाका छ ।’

धेरैले यो क्षेत्रमा त्रिशङ्कु प्रतिस्पर्धा हुने अनुमान गरेका छन् । त्यसो त, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीले पूर्व लडाकु शैलेन्द्र घिमिरेलाई अघि सारेको छ । विद्यार्थी राजनीति हुँदै भूमिगत जीवन बिताएका उनी तीन दलको प्रतिस्पर्धामा जित्ने दाउ खोजिरहेका छन् । तर, नेकपा यो क्षेत्रमा निकै कमजोर छ । १ लाख ३० हजार ८ सय ८६ मतदाता रहेको यो क्षेत्रमा सबै उम्मेदवार आफ्ना एजेन्डा सहित मतदाताको घरदैलोमा छन् ।

पहिलाका चुनावमा के थियो नतिजा ?
स्याङ्जा-१ यसअघि कांग्रेस र एमालेले मिश्रित नतिजा निकालेका छन् । २०४८ सालमा कांग्रेसका गोपालमान श्रेष्ठले १७ हजार २ सय ६६ मत सहित जित हासिल गरेका थिए भने एमालेका उम्मेद्वारले १० हजार २ सय ६२ मत मात्रै पाएका थिए । २०५१ मा एमालेका त्रिलोचन शर्मा ढकाल निर्वाचित भएका थिए भने २०५६ मा एमालेकै हितकाजी गुरुङ थिए ।

२०५१ म त्रिलोचनले २० हजार ९ सय ६९ मत सहित जित हासिल गर्दा काँग्रेसका क्या. रुद्रमान गुरुङको १७ हजार ९ सय ७४ मत आएको थियो । ५६ मा हितकाजीले २२ हजार ७ सय ३३ मत ल्याउँदा काँग्रेसका जगतबन्धु अर्यालले २० हजार ७ सय २२ मत पाए । २०६४ मा पनि एमालेकै हितकाजी गुरुङले १८ हजार १ सय १ मत सहित जित दर्ता गराए ।

२०७० मा काँग्रेसका राजु थापाले १६ हजार ६ सय ९९ मत ल्याएर विजयी हुँदा एमालेका नारायण मरासिनीले १४ हजार ४ सय ११ मत पाए । तत्कालीन माओवादीका शैलेन्द्र घिमिरेले ४ हजार ७ सय १० मत मात्रै पाए । उनै शैलेन्द्र अहिले नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीबाट उम्मेदवार छन् । २०७४ मा एमालेका नारायण मरासिनी ३९ हजार २ सय २६ मत सहित विजयी हुँदा काँग्रेसका राजु थापाले २८ हजार ६ सय ६२ मत मात्रै पाए । २०७९ सालमा काँग्रेसका राजु थापाले ३१ हजार ९ सय ९९ मत सहित जित हासिल गर्दा एमालेका नारायण मरासिनी २८ हजार ७ सय ४४ मत ल्याएर पराजित भए ।रास्वपाका बोधराज रेग्मीले ६ हजार ६५ मत पाएका थिए ।

समानुपातिकमा भने एमाले पहिलो दल बन्यो । एमालेले २६ हजार १२ मत ल्याउँदा काँग्रेसले २५ हजार ४ सय ३१ मत पाएको थियो । रास्वपाले ११ हजार २ सय ७६ मत पाएको थियो । नेकपा माओवादीको भने ३ हजार ५ सय ७९ मत मात्रै आयो । काँग्रेस एमालेका उम्मेदवारहरु यसअघि आफू सरकारमा हुँदा गरेका कामको विवरण लिएर मत मागिरहेका छन् भने रास्वपाका उम्मेदवारले यसअघिका सरकारले केही पनि काम नगरेकोले रास्वपालाई जिताउनुपर्ने भन्दै भोट मागेका छन् । सबैले सुशासन र पारदर्शितालाई मुख्य एजेन्डा बनाएका छन् भने बसाइसराईं रोक्नेदेखि रोजगारी सिर्जना गर्नेसम्म प्रतिबद्धता जनाइरहेका छन् ।