काठमाडौँ । नवजात र साना बालबालिकालाई मालिस गर्ने चलन शताब्दीयौंदेखि हाम्रो परम्पराको एउटा महत्त्वपूर्ण हिस्सा रहँदै आएको छ। तर, यसको पछाडि बलिया वैज्ञानिक कारणहरू पनि छन्।

डाक्टरहरू र बालरोगसम्बन्धी दिशानिर्देशहरूका अनुसार, हल्का र सही तरिकाले गरिएको मालिसले बच्चाको शारीरिक, मानसिक र भावनात्मक विकासमा धेरै मद्दत गर्छ। आउनुहोस् जानौं, शिशुलाई मालिस गर्दा हुने फाइदाहरू:

• साना बालबालिकालाई मालिस किन जरुरी छ?

१. शारीरिक विकासमा सहयोगी
नियमित मालिसले शरीरमा रक्तसञ्चार राम्रो हुन्छ, मांसपेशीहरू बलियो हुन्छन् र हड्डीको विकासमा मद्दत पुग्छ। अनुसन्धानहरूले देखाएका छन् कि मालिसले तौल बढाउन पनि मद्दत गर्न सक्छ, विशेषगरी नवजात शिशु र समयअगावै जन्मिएका बच्चाहरूमा।

२. निद्रा र पाचन प्रक्रियामा सुधार
मालिसले बच्चाहरूलाई शारीरिक र मानसिक रूपमा आराम दिन्छ, जसले गर्दा उनीहरूको निद्रा गहिरो र राम्रो हुन्छ। साथै, पेटमा गरिने हल्का मालिसले ग्यास, कब्जियत र कोलिक (पेट दुख्ने समस्या) जस्ता समस्याहरूबाट राहत दिन्छ।

३. अभिभावक र बच्चाबिचको सम्बन्ध बलियो बनाउँछ
स्पर्श बच्चाको पहिलो भाषा हो। मालिस गर्दा बच्चाले आफूलाई सुरक्षित र मायालु वातावरणमा भएको महसुस गर्छ, जसले गर्दा अभिभावक र बच्चाबीचको भावनात्मक सम्बन्ध अझ बलियो हुन्छ।

• जन्मेको कति दिनपछि मालिस गर्न सुरु गर्ने?

· छालासँग छालाको सम्पर्क शिशु जन्मिएलगत्तै गर्न सकिन्छ।

· तेलले मालिस भने सामान्यतया १ देखि २ हप्तापछि, अर्थात् सालनाल पूर्ण रूपमा सुकेर झरेपछि मात्र सुरु गर्न सल्लाह दिइन्छ।

· मालिस सुरु गर्नुअघि बच्चा पूर्ण रूपमा स्वस्थ हुनु र डाक्टरको अनुमति लिनु जरुरी छ।

· बालरोगसम्बन्धी दिशानिर्देश अनुसार यो समयलाई सुरक्षित मानिन्छ।

• मालिस गर्दा अपनाउनुपर्ने महत्त्वपूर्ण सावधानीहरू:

· मालिस सधैं हल्का र नरम हातले गर्नुहोस्, बच्चाको जीउमा धेरै दबाब नदिनुहोस्।

· सही समय छान्नुहोस्; बच्चा शान्त र उठेको अवस्थामा हुनुपर्छ। साथै, बच्चा धेरै भोको वा धेरै अघाएको पनि हुनु हुँदैन।

· दूध खुवाएको लगत्तै मालिस नगर्नुहोस् । दूध खुवाएको र मालिस गर्ने समयबीच कम्तीमा ४५ मिनेटको फरक राख्नुहोस्।

· नरम र सुरक्षित तेल (नरिवल, बदाम वा डाक्टरले सिफारिस गरेको तेल) मात्र प्रयोग गर्नुहोस्।

· शरीरभरि तेल लगाउनुअघि छालाको सानो भागमा लगाएर एलर्जी हुन्छ कि हुँदैन भनेर पक्कै जाँच्नुहोस्।

· यदि बच्चालाई ज्वरो आएको छ, डाबर आएको छ, खुल्ला घाउ छ वा बिरामी छ भने मालिस नगर्नुहोस्।

· बच्चाको सङ्केतलाई बुझ्नुहोस् : यदि मालिस गर्दा बच्चा रोयो, जीउ कक्रक्क पार्‍यो वा अनुहार बिगार्‍यो भने तुरुन्तै मालिस गर्न रोक्नुहोस्।

सही उमेर, सही तरिका र पूर्ण सावधानीका साथ गरिएको मालिस बालबालिकाको समग्र विकासका लागि अत्यन्तै लाभदायक हुन्छ। यो केवल एउटा परम्परा मात्र होइन, बरु वैज्ञानिक रूपले प्रमाणित हेरचाहको प्रभावकारी तरिका पनि हो।