काठमाडौँ । हाम्रो शरीरलाई भिटामिन ‘डी’ एकदमै आवश्यक छ, यसले मांसपेशी बनाउन र हड्डीहरूलाई बलियो बनाइराख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।

घामको किरणमा बस्दा प्राकृतिक रूपमा भिटामिन डी पाउँछौँ, तर आहार र जीवनशैली परिवर्तन गरेर पनि भिटामिन डीको कमीलाई सजिलै पूरा गर्न सकिन्छ ।

घामको किरणले शरीरलाई भिटामिन डी उत्पादन गर्न मद्दत गर्दछ । भिटामिन डीले हाम्रो हड्डी र मांसपेशीहरूलाई बलियो राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने डाक्टरहरू भन्छन् । यसले शरीरमा क्याल्सियमको अवशोषण बढाउँछ, जुन हड्डीको स्वास्थ्यको लागि आवश्यक छ । भिटामिन डीले प्रतिरक्षा बलियो बनाउन, सुन्निएको कम गर्न र अन्य धेरै आवश्यक शारीरिक कार्यहरूमा पनि योगदान पुर्‍याउँछ । यदि कुनै व्यक्तिमा भिटामिन डीको गम्भीर कमी छ शरीर दुख्ने, थकान, मुड स्विङहरूको अनुभव गर्न सक्छन् । बुढेसकालमा ती व्यक्तिलाई ओस्टियोपोरोसिस जस्ता खतरनाक रोगहरू हुने सम्भावना हुन्छ ।

जब कुनै व्यक्तिको छाला पराबैजनी विकिरणहरूको सम्पर्कमा आउँछ, यसले यो भिटामिन उत्पादन गर्न थाल्छ । धेरै मानिसहरूले नियमित रूपमा घाम तापेर भिटामिन डीको स्तर पर्याप्त राखिरहेका हुन्छन् ।

यद्यपि, जीवनशैली परिवर्तनका कारण आज भिटामिन डीको कमी सामान्य हुँदै गइरहेको छ । घरभित्र धेरै समय बिताउने, स्क्रिन समय बढेको, निरन्तर शरीरलाई ढाक्ने, र वायु प्रदूषण जस्ता कारकहरूले सूर्यको प्रकाशसँग मान्छेको सम्पर्क घटिरहेको छ ।

साथै, छालाको रङ्ग र मौसमी परिवर्तन जस्ता अन्य कारकहरूले पनि शरीरले उत्पादन गर्ने भिटामिन डीको मात्रालाई असर गर्न सक्छन् । पर्याप्त हुने गरी घाम बस्दा पनि केही मानिसमा भिटामिन डीको कमी रहन सक्छ ।  

• भिटामिन डीको कमीले निम्त्याउन सक्छ यस्ता रोग 

भिटामिन डीको कमीले हड्डीहरूलाई कमजोर बनाउँछ, जसले गर्दा बच्चाहरूमा रिकेट्स, वयस्कहरूमा ओस्टियोमालेसिया र वृद्धहरूमा ओस्टियोपोरोसिस हुन्छ । यसबाहेक, लामो समयसम्म भिटामिन डीको कमीले हड्डी भाँचिने जोखिम बढ्छ ।

भिटामिन डीको कमीका कारण प्रतिरक्षा कमजोर हुन्छ । यसले सङ्क्रमणको जोखिम बढाउँछ । साथै बारम्बार चिसो लाग्ने र श्वासप्रश्वासम्बन्धी समस्याहरू पनि निम्त्याउन सक्छ ।  

• कसरी हटाउने भिटामिन डीको कमी ?

भिटामिन डी को कमीबाट बच्न जीवनशैली परिवर्तन आवश्यक छ । हप्तामा तीनदेखि चार पटक बिहान वा बेलुका १५ देखि ३० मिनेट घाममा बिताउनाले भिटामिन डीको स्तर स्वाभाविक रूपमा बढाउन मद्दत गर्छ । साथै आफ्नो आहारमा दूध, अण्डाको पहेँलो भाग, बोसोयुक्त माछा, च्याउ र दुग्धजन्य पदार्थजस्ता खानेकुराहरू समावेश गर्नाले पनि भिटामिन डीको कमी पूर्ति गर्न मद्दत गर्न सक्छ ।

 वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला, अधिक तौल भएका व्यक्तिहरू र घामको किरणमा नबस्ने व्यक्तिहरू भिटामिन डीको कमीको जोखिममा हुन्छन् ।

तपाईंले लामो समयदेखि भिटामिन डीको कमीको लक्षणहरू अनुभव गरिरहनुभएको छ भने, यसलाई बेवास्ता नगर्नुहोस् । तुरुन्तै डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।

(अस्वीकरण: सल्लाहसहितको यो सामग्रीले सामान्य जानकारी मात्र प्रदान गर्दछ, थप जानकारीका लागि सधैँ विशेषज्ञ वा आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।)