वासिङ्टन डीसी । कतारले उपहारस्वरूप दिएको राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नयाँ एयर फोर्स वन विमानमा थप सुरक्षा प्रणाली जडान गर्ने तयारी तीव्र पारेको ह्वाइट हाउसले जनाएको छ। सुधारको काम पूरा हुनुअघि पनि ट्रम्पले उक्त विमान मुख्यतः अमेरिकाभित्रका यात्रामा प्रयोग गर्ने योजना बनाएका छन्।

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार विमानमा यस वर्षको शरद ऋतुमा थप सुरक्षा प्रणाली जडान गरिनेछ। यद्यपि कुन–कुन प्रणाली थपिने भन्ने विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।

स्रोतहरूका अनुसार यस महिनाको सुरुमा ट्रम्पको टर्की भ्रमणअघि अधिकारीहरूले इजरायलजस्ता उच्च सुरक्षा जोखिम भएका क्षेत्रमा नयाँ विमान प्रयोग नगर्ने विषयमा आन्तरिक छलफल गरेका थिए। अमेरिका–इरान तनावका कारण त्यस्ता क्षेत्रमा सुरक्षा जोखिम बढेको ठानिएको थियो। तर प्रारम्भिक सुरक्षा मूल्याङ्कनपछि ट्रम्पले यही विमान प्रयोग गरेर टर्कीको यात्रा गरेका थिए।

भ्रमणपछि भने केही अधिकारीहरूले उक्त निर्णय उपयुक्त नभएको निष्कर्ष निकालेको स्रोतहरूको भनाइ छ। अर्को स्रोतका अनुसार सुरक्षा मूल्याङ्कन समय र परिस्थितिअनुसार परिवर्तन भइरहने भएकाले निर्णय पुनः समीक्षा गरिएको हो।

ट्रम्पले आइतबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै विमानमा थप सुरक्षा सुधार गरिने र करिब एक महिनाभित्र काम सकिने बताएका थिए। तर उड्डयन विज्ञहरूले यति छोटो अवधिमा ठूलो स्तरको सुरक्षा सुधार सम्भव नहुने बताएका छन्।

टर्कीबाट फर्किँदा किन पुरानो विमान प्रयोग गरियो ?

टर्कीबाट फर्किँदा ट्रम्पले नयाँ विमान प्रयोग नगरी पुरानै राष्ट्रपति विमानमा यात्रा गरेका थिए। त्यसपछि नयाँ विमानको सुरक्षा क्षमतामाथि प्रश्न उठेको थियो।

ट्रम्पले भने बेलायतस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डामा रहेका सैनिकहरूले नयाँ विमान अवलोकन गर्न सकून् भन्ने उद्देश्यले यस्तो निर्णय गरिएको बताएका थिए। तर विषयमा जानकार स्रोतहरूका अनुसार नयाँ विमानमा अन्तर्राष्ट्रिय उच्च जोखिमयुक्त वातावरणमा राष्ट्रपतिको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने सबै आवश्यक प्रणाली अझै जडान गरिएको छैन।

विमानको सुरक्षा कमजोरीबारे समाचार सार्वजनिक भएपछि ट्रम्प असन्तुष्ट भएका थिए। त्यसपछि सूचना कसरी बाहिरियो भन्ने विषयमा विशेष अनुसन्धान सुरु गरिएको थियो। यस क्रममा केही पत्रकारसँग कानुनी आदेशमार्फत जानकारी मागिएको थियो भने ह्वाइट हाउसका केही कर्मचारीलाई मोबाइल फोन बुझाउनसमेत लगाइएको थियो।

ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले नयाँ विमान पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहेको दाबी गर्दै यस वर्षको शरद ऋतुमा थप सुरक्षा सुधार गरिने र त्यसका लागि करिब एक महिना लाग्ने बताएकी छन्।

स्रोतहरूका अनुसार सुरक्षा जोखिम कम भएका गन्तव्यमा ट्रम्पले सुधार सम्पन्न हुनुअघि पनि यही विमान प्रयोग गर्न सक्नेछन्। यसमा सेप्टेम्बरमा हुन सक्ने आयरल्यान्ड भ्रमणसमेत पर्न सक्छ।

ट्रम्पले यस वर्ष चीन भ्रमणको सम्भावनाबारे पनि संकेत गरेका छन्। चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँग सम्भावित भेटवार्ताका लागि पनि यही विमान प्रयोग गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको बताइएको छ। तर त्यसअघि आवश्यक सुरक्षा सुधार पूरा हुनुपर्नेछ।

कतारले उपलब्ध गराएको करिब ४० करोड अमेरिकी डलर मूल्यको यो विमान स्थायी समाधान भने होइन। बोइङले निर्माण गरिरहेका नयाँ दुईवटा राष्ट्रपति विमान सन् २०२८ मा मात्रै हस्तान्तरण हुने अपेक्षा गरिएको छ।

उड्डयन विज्ञहरूका अनुसार हालको विमानलाई विद्यमान एयर फोर्स वनसरह सुरक्षा स्तरमा पुर्‍याउन एक महिना होइन, कम्तीमा केही वर्ष लाग्न सक्छ। कतारबाट विमान स्वीकार गर्ने निर्णयपछि कानुनी, नैतिक तथा राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी प्रश्न उठे पनि ह्वाइट हाउसले ती सबै आलोचनालाई निरन्तर अस्वीकार गर्दै आएको छ।