लन्डन । दाँत फेर्दा गरिने शल्यक्रियाको डरले धेरै मानिस दन्त चिकित्सककहाँ जान हिचकिचाउँछन्। तर, विश्वभरका वैज्ञानिक समूहहरू अब मानिसको गिजामा जैविक दाँत प्रत्यारोपण वा उत्पादन गर्ने उपाय खोज्न लागिपरेका छन्।

यो प्रविधि पूर्ण रूपमा लागू हुन केही समय लाग्ने भए पनि, किंग्स कलेज लन्डनकी अनुसन्धानकर्ता एना एन्गेलोभा भोल्पोनी लगभग दुई दशकदेखि प्रयोगशालामा दाँत उत्पादन गर्ने प्रयोगमा संलग्न छिन्। उनी सन् २०१३ मा मानव र मुसाको कोषबाट सफलतापूर्वक दाँत उत्पादन गर्ने टोलीको सदस्य थिइन्।

यस वर्ष उनले त्यो कामलाई अगाडि बढाउँदै एउटा ठुलो सफलता हासिल गरिन्। उनले प्रयोगशालामा दाँत हुर्काउन प्रयोग गरिने सामग्रीमा यस्तो विकास गरिन्, जसले मुखभित्र जैविक दाँत बढ्ने वास्तविक वातावरणको अझ राम्रो नक्कल गर्छ। मुसाको कोषलाई मानव कोषले प्रतिस्थापन गर्न र दाँत बनाउन प्रेरित गर्नका लागि यो एउटा महत्त्वपूर्ण कदम हो।

भोल्पोनीका अनुसार प्रयोगशालामा दाँत बनाउने विचार सन् १९८० को दशकदेखि नै आएको थियो, तर उनीहरूले एक दशकअघि बनाएको दाँत पहिलो थियो, जसले वयस्क मानिसको गिजाको कोषलाई मुसाको भ्रूणबाट लिइएको ‘पुरानो’ दाँतको कोष सँग मिसाएको थियो।

यो नयाँ अध्ययनको मुख्य विषय 'स्क्याफोल्ड' भनिने दाँत बढ्ने वातावरणसँग सम्बन्धित छ। सन् २०१३ को अनुसन्धानमा कोलेजन प्रोटिनबाट बनेको स्क्याफोल्ड प्रयोग भएको थियो, तर अहिले हाइड्रोजेल (उच्च पानीको मात्रा भएको एक प्रकारको पोलिमर) प्रयोग भइरहेको छ।

अध्ययनका सह-लेखक जुएचेन झाङका अनुसार उनीहरूले मुसाको भ्रूणबाट कोषहरू जम्मा गरेर हाइड्रोजेलभित्र राखे र आठ दिनसम्म हुर्काए। आठ दिनको अन्त्यमा हाइड्रोजेलभित्र दाँतजस्तै संरचना तयार भएको थियो। सन् २०१३ को अनुसन्धानमा, यी संरचनाहरूलाई मुसाको शरीरमा प्रत्यारोपण गरिएको थियो, जहाँ तिनीहरू पूर्ण रूपमा जरा र इनामेलसहितको दाँत संरचनामा विकसित भएका थिए।