विचार/दृष्टिकोण

बाँदर नियन्त्रण होइन, व्यवस्थापन गरौं

गाउँका किसानले भोगेको बाँदर समस्या राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रवेश भएको छ। बाँदरको कारण कृषि बाली नष्ट हुने गरेको छ। यसको समाधानको माग उठेको धेरै भएको छ। पूर्वी र पश्चिम नेपालका ग्रामिण...

त्याग, वीरता र बलिदानका विम्ब कृष्ण सेन ‘इच्छुक’

फणीन्द्र फुयाल ज्वाला आज जेठ १३ गते साहित्यकार एवं पत्रकार कृष्ण सेन ‘इच्छुक’ को स्मृति दिवस । २४ वर्षअघि (२०५९ साल जेठ १३) निष्ठावान् व्यक्ति इच्छुकको तत्कालीन शाही...

पोखरा बसपार्क : ५० वर्षको अलमल र अबको निकास

पोखरालाई हामी प्रकृतिले दिएको अनुपम उपहार मान्छौँ । सरकारले केही वर्षअघि पोखरालाई नेपालकै पर्यटकीय राजधानीका रूपमा घोषणा पनि गरेको छ । घोषणामा नेपालीहरू माहिर छन्, तर त्यसको व्यवस्थापन र दीर्घकालीन...

राज्यले सधैँ झुलाइरह्यो, अब भ्रममा पर्दैनौँ

यो देशको नागरिक भएपछि कम्तीमा एक टुक्रा जमिन हाम्रो पनि हुनुपर्छ भनेर हामी लडेको दशकौँ बित्यो । संविधान पढ्ने हो भने यति सानो अधिकारका लागि कोही नागरिक लड्नै पर्दैनथ्यो, तर...

६ दिन स्कुल टेकेका ‘गौनबर’ मुन्दमको विश्वविद्यालय

झट्ट हेर्दा भियतनामी क्रान्तिका नायक हो ची मिन्ह जस्तो । फुलेका छुस्स दारी । जुँगा पनि अधिकांश फुलिसकेका, तर हो ची मिन्हका भन्दा पनि पातला । बुढ्यौलीले छोएको भए पनि...

नेपाली जनतालाई पत्र

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई अपार जनसमर्थन दिएर सरकार निर्माणको अवसर दिनुभएकोमा सम्पूर्ण नेपाली जनतालाई धन्यवाद दिन चाहन्छु । जनसमर्थन प्राप्त गर्नु जति महत्वपूर्ण हुन्छ, त्यसलाई टिकाइराख्नु र सही दिशामा प्रयोग गर्नु...

भारतको डिजिटल विद्रोहको नयाँ विम्ब

काठमाडौँको वसन्तपुर डबली होस् या नयाँ बानेश्वरको चोक, भद्रकालीको सडक होस् या फेसबुक र टिकटकका अल्गोरिदम, पछिल्ला केही वर्षयता नेपाली राजनीति एउटा बलियो ‘युवा लहर’को वरिपरि घुमिरहेको छ । पुराना...

कांग्रेसलाई एक बनाउने कि चिरा पर्न दिने ?

हिजो के थियो ? नेपाली कांग्रेस आज हेर्दाहेर्दै के भइदियो ? नेपाली राजनीतिकको इतिहासमा नेपाली कांग्रेस आफैमा उज्यालो क्यानभाष हो । नेपाली राजनीतिसँग नेपाली कांग्रेसको परिचय सायदै मेटिएला । तर...

नेपाल किन विकसित हुन सकेन ?

नेपाल प्राकृतिक स्रोत, सांस्कृतिक विविधता, भौगोलिक सुन्दरता तथा मानव संसाधनका दृष्टिले अत्यन्त सम्भावनायुक्त राष्ट्र हो । हिमाल, पहाड र तराईको विविध भू–बनोट, जलस्रोतको प्रचुर सम्भावना, जैविक विविधता, पर्यटन आकर्षण तथा...

परम्परागत वृत्त कि सचेत र ज्युँदो तप्का ?

समाजमा वर्ग छ र वर्ग अनुसारकै बौद्धिक तप्का मौजुद छ । संसार भरी नै थुप्रै त्यस्ता बौद्धिकहरू छन्, जोसँग अथाह ज्ञानको सागर त छ तर त्यो ज्ञान उसले कुन कर्मको...

फूलमाया– ६

स्याउले बजार झपक्क निदाइसकेपछि गन्जे हातमा बल्छी र माछाको सानो माला बोकेर थाकेका गोडा चलाउँदै दुखेको मन समाल्दै खोलाको डिलबाट अँध्यारो, भोको छाप्रोतिर लम्¥याङ–लम्¥याङ् आयो । उसले बाहिर अलपत्रसँग पल्टिएको...

संसद् छल्ने प्रवृत्तिले लोकप्रिय निरङ्कुशतालाई प्रश्रय दिने त होइन ?

प्रजातन्त्रमा शक्ति पृथकीकरणकोे सिद्धान्तले ठुलो महत्त्व राख्छ । कार्यपलिका, न्यायपालिका र व्यवस्थापिका वा विधायिका यी तीन अङ्गहरू स्वतन्त्र र स्वायत्त भएमा नै ‘चेक एण्ड व्यालेन्स’ अर्थात् अधिकार सन्तुलनको स्थिति कायम...

एयरहोस्टेसको वास्तविकता : ग्राउन्डेड सपना, अस्तव्यस्त दैनिकी, असुरक्षित भविष्य

नेपालमा एयरहोस्टेसको कामलाई प्रायः प्रतिष्ठा, सफलता, सशक्तीकरण, आधुनिकता र स्वतन्त्रताको प्रतीकका रूपमा प्रस्तुत गर्ने गरिन्छ। यो पेसाले युवा महिलालाई परम्परागत सांस्कृतिक बन्धन र घरायसी कामबाट बाहिर निस्केर आधुनिक र विश्वस्तरीय...

सुकुमबासी बस्तीमा डोजर : सुनौलो युगको उद्घोष कि मानवीय त्रासदीको प्रारम्भ ?

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा हरेक नयाँ सरकार आफ्नै शैली, आफ्नै भाष्य र आफ्नै प्रतिज्ञासहित उदाएको देखिन्छ । तर केही सरकारहरू केवल प्रशासनिक संरचना परिवर्तन गर्न आउँछन् भने केहीले समाजको आत्मामै हस्तक्षेप...

टेक्नोस्ट्रेसः डिजिटल युगको नवीन चुनौती

३५ वर्षका रमेश सरकारी बैंकमा अधिकृत छन् । उनको काम प्रायः अस्त–व्यस्त रहन्छ । पछिल्ला वर्षहरूमा कामको स्वरूप पनि बदलिँदै गएको छ । अफिसको काम सकिएपछि पनि उनको दिन सकिँदैन...

लोकतन्त्रलाई धक्का दिने खालको संविधान संशोधन जनताले गर्न दिँदैनन्

सरकारले संविधान संशोधनका लागि गृहकार्य अघि बढाउँदै ‘संविधान संशोधन बहसपत्र मस्यौदा कार्यदल’ बनाएको छ । यो कार्यदलका तर्फबाट हामीलाई पत्र आएपछि पूर्वमहान्यायाधिवक्ताहरू त्यहाँ गएका थियौँ । संविधान संशोधनका विषयहरूमा हामीले...

सत्तारुढ दलको लहडमा संविधान संशोधन हुँदैन

सरकारद्वारा गठित संविधान संशोधनका लागि बहस पत्र तयार कार्यदलको प्रक्रिया र कन्टेन्ट दुई वटैमा नेपाली कांग्रेसको असहमति छ । किनभने संविधान संशोधन भन्ने कुरा सत्तारुढ दलको मात्रै विषयवस्तु होइन ।...

‘कानुन निर्माणमा दलीय ह्विप अन्त्य गरौँ, सत्तापक्ष र प्रतिपक्षको पुरानो भाष्य तोडौँ’

हाम्रो संसदीय अभ्यासमा सत्तापक्ष भर्सेस प्रतिपक्षको मनोविज्ञान यति नराम्रोसँग हाबी छ । हामीलाई कुनै पनि विषयलाई त्यसको गुण र दोषका आधारमा हेर्न नै आउँदैन। जुनसुकै सरकारले ल्याउने नीति तथा कार्यक्रम जतिसुकै...

रेमिट्यान्स इन्भेस्टमेन्ट म्याचिङ फन्ड : श्रमिकको पसिनाबाट राष्ट्र निर्माणको आधार

सरकारले ल्याएको आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को वार्षिक नीति तथा कार्यक्रममा रेमिट्यान्सलाई उपभोगबाट उत्पादनशील लगानीमा रूपान्तरण गर्ने महत्त्वपूर्ण घोषणा गरिएको छ । रेमिट्यान्स-इन्भेस्टमेन्ट फन्ड (विप्रेषण-लगानी मिलान कोष) सञ्चालन गरेर रेमिट्यान्सलाई...

संसदीय सर्वोच्चतामाथि प्रधानमन्त्रीको अनुदार प्रहार

नेपालको संसदीय इतिहासमा हालैका दिनहरूमा विकास भएका राजनीतिक परिदृश्यहरूले लोकतन्त्रको भविष्यमाथि गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरिदिएका छन्। विशेषगरी, मुलुकको कार्यकारी प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ‘बालेन’ ले संसद्को सर्वोच्चता र...

सभ्यतागत सङ्क्रमणको युगमा नेपाल

नेपाल आज केवल राजनीतिक अस्थिरताको साधारण चक्रबाट मात्र गुज्रिरहेको छैन, यो कूटनीतिक विश्वास, आर्थिक स्थायित्व र शिक्षाको राष्ट्रिय अभिप्रायबिच कमजोर बन्दै गएको सम्बन्धको सङ्कटसँग पनि जुधिरहेको छ। जब राष्ट्रको बाह्य...

रात्रि श्रम होइन, राज्यको उपेक्षा चलिरहेछ विमानस्थलमा

काठमाडौँको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रातको समयमा एक फरक संसार जस्तो देखिन्छ । दिनको भिडभाड, आफन्तको हाँसो, पर्यटकको उत्साह र विदाइका भावुक दृश्यहरू बिस्तारै ओझेल पर्दै जान्छन् । तर त्यही समयमा...

मदन भण्डारीको अन्तिम सम्बोधन

नयाँ जीवन र समृद्धिको प्रतिनिधित्वपछि लामो समयदेखि अथक सङ्घर्ष गर्दै आउनु भएका कास्कीका आदरणीय दाजुभाइ, दिदीबहिनीहरू, म नेकपा (एमाले) को केन्द्रीय कमिटीको तर्फबाट र व्यक्तिगत रूपमा समेत यहाँहरूप्रति हार्दिक क्रान्तिकारी...

जबज: नेपाली विकल्प वा दक्षिणपन्थी संशोधनवाद ?

सन् १९९० को दशकमा विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलन ऐतिहासिक रूपमा प्रतिरक्षात्मक रह्यो । सोभियत सङ्घको विघटन र बर्लिनको पर्खाल भत्काइएपछि मार्क्सवादी–लेनिनवादी सिद्धान्तमै प्रश्न चिह्न लगाइयो । र, अबदेखि कम्युनिस्ट आन्दोलन सकियो...

वरसाइत : दाम्पत्य रक्षाको प्रेरक पर्व

मिथिला समाजमा ‘सावित्री–सत्यवान’को एक पौराणिक प्रतीकात्मक कथा नारी पर्वका रूपमा प्रचलित छ । पतिव्रता नारी सावित्रीले अकाल मृत्युको सिकार हुन पुगेका पति सत्यवानलाई आफ्नो सत्यनिष्ठा र दृढ संकल्पको बलले यमराजबाट...

शेखर कोइराला र गगन थापा किन मिल्नुपर्छ ?

नेपालको लोकतान्त्रिक यात्रामा केही राजनीतिक दल केवल ‘दल’ मात्र होइनन्, इतिहासका संवाहक पनि हुन् । ती दलहरूभित्र पनि नेपाली कांग्रेस एउटा त्यस्तो राजनीतिक संस्था हो, जसले नेपाली समाजमा लोकतन्त्र, नागरिक...

प्रधानन्यायाधीश सिफारिसमा बरालिएको बहस

नेपालका ३३औँ प्रधानन्यायाधीश नियुक्तिको लागि संवैधानिक परिषदबाट हालसालै भएको सिफारिसलाई लिएर चलिरहेको तीव्र बहस तथा प्रतिबहसले समाजका लब्ध प्रतिष्ठित एवं मूर्धन्य व्यक्तिहरूबिच पनि वाककटुता अनि तर्कको लडाई व्याप्त देखिँदै छ...

खर्पनमा काठमाडौँ बोकेको प्रेम

काठमाडौँका व्यस्त सडकहरूमा मेरो दिनचर्या एउटा बससँग गाँसिएको थियो । हरेक बिहान उही समय, उही बाटो र प्रायः उही बस । भीडभाडले भरिएको त्यो यात्रामा पनि एउटा अनौठो अपनत्व थियो...

प्रधानमन्त्री बालेनलाई पत्र

प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रियसभाको संयुक्त बैठकमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरिरहँदा प्रधानमन्त्री वालेन्द्र (बालेन) शाहको ड्रेसकोड र उठेर बाहिरिएको घटनाले संसद् र सामाजिक सञ्जाल दुवैतर्फ पक्ष–विपक्षमा व्यापक...

सुकुमबासीलाई समस्या देख्ने कि अवसर ?

महान् वैज्ञानिक अल्वर्ट आन्सटाईनका अनुसार, ‘एउटा सोचको तहबाट सिर्जना भएको समस्या, त्यही तहको सोचबाट समाधान हुन सक्दैन । समस्या समाधान गर्न खोजिएको हो भने सोचको तह बदल्नै पर्छ ।’ नेपालको...

सार्वजनिक वृत्तका बौद्धिकको सङ्कट

नेपालको सार्वजनिक बहसमा बौद्धिकको चासो र चिन्ता अत्यन्तै न्यून छ । कुनै लेखक, पत्रकार, प्राध्यापक वा सार्वजनिक बौद्धिकले सार्वजनिक सरोकारका प्रश्न उठायो भने त्यस प्रश्नका बारेमा न्यून...

कम्युनिस्ट आन्दोलन जनताको हृदयमा फेरि धड्किन चाहन्छ भने...

कुनै समय थियो, कम्युनिस्ट आन्दोलनका सहिद, योद्धा र अग्रज नेताहरूको स्मृतिसभा केवल कार्यक्रम हुँदैनथ्यो, त्यो जनभावनाको उभार हुन्थ्यो । त्यहाँ आँखा रसाउँथे, मुटु गर्जिन्थे, प्रतिबद्धताले नयाँ ऊर्जा पाउँथ्यो । सहिदका...

सुकुम्बासीलाई समस्या देख्ने सरकारले भूमिहीन सुकुम्बासीको समस्या देख्नु पर्दैन ?

अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति जोन एफ. केनेडीले एक पटक भनेका थिए, ‘इफ ए सोसाइटी क्यान नट प्रोटेक्ट दि मेनी हु आर पोर, इट क्यान नट सेभ द फ्यु हु आर रिच’...

सङ्कटमा कम्युनिस्ट आन्दोलन : कहाँ चुक्यो, के गर्ने ?

पछिल्लो निर्वाचन परिणाम पछि नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनको पुनर्जागरणका सन्दर्भमा धेरै कोणबाट छलफल भइरहेका छन् । कतिपयमा निराशा, कतिपयमा छटपटी, कतिपयमा अहिलेका सत्ताधारी छिट्टै बदनाम हुन्छन् अनि हाम्रो पालो आउँछ भन्नेजस्ता...

‘मसाल र चौममा विभाजन: हाम्रो पार्टी इतिहासकै अप्रिय घटना थियो’

कामरेड निर्मल लामाको २६औँ स्मृति दिवसको अवसरमा नेकपा (मसाल)ले कामरेड निर्मल लामाप्रति उच्च सम्मान प्रकट गर्दै उहाँलाई क्रान्तिकारी अभिनन्दन गर्दछ । नेपालको प्रजातान्त्रिक र वामपन्थी आन्दोलनमा उहाँको ठुलो योगदान रहेको...

उपकुलपति र राजदूत नियुक्त गर्ने निकायहरूलाई पत्र

नेपालमा सार्वजनिक नियुक्तिहरू लामो समयदेखि विवाद, राजनीतिक भागबन्डा, पहुँच र आर्थिक चलखेलसँग जोडिँदै आएका छन्। विश्वविद्यालय, स्वास्थ्य प्रतिष्ठान तथा कूटनीतिक क्षेत्रजस्ता संवेदनशील संस्थाहरू पनि यसबाट अछुतो रहेनन्। उपकुलपति, प्रतिष्ठानका पदाधिकारी...

सुकुमबासी सङ्कट र बालेन सरकारको नयाँ फासीवाद

अहिले नेपालमा सुकुमबासी समस्या जटिल, सङ्गीन, संवेदनशील र दीर्घकालीन समस्याका रूपमा अघि बढिरहेको छ। नेपालभर नदीका किनार, पहाडका खोरिया र तराईका सार्वजनिक स्थानमा बसोबास गर्दै आएका भूमिहीन परिवारको सङ्ख्या लाखौँमा...

सोह्र–छत्तिस कुलो : स्थानीय अभ्यासबाट विश्व सिद्धान्तसम्म

अस्ट्रेलिया भ्रमणका क्रममा तास्मानियामा करिब दुई महिना बस्दा त्यहाँका धेरै ऐतिहासिक र सांस्कृतिक स्थलहरू हेर्ने अवसर मिल्यो । तीमध्ये ‘रिचमण्ड ब्रिज’ को अनुभव मेरा लागि विशेष रह्यो । यो केवल...

उन्मत्त बुलडोजरले मानवीयता भत्काइदियो, शासक मस्त निदाइरह्यो

ही दिनअघि मात्र अधिकारकर्मी रक्षा बमले सुधन गुरुङको अभिव्यक्तिप्रति टिप्पणी गर्दै सोधेकी थिइन्- ‘गरिब हुनु अपराध हो भन्न अब कति बेर लाग्ला र ?’ यो अंश साँचो हुन एक हप्ता...

‘नागरिक सरकारसँग डराउन थालेपछि राष्ट्रमा अपशकुन सुरु हुन्छ’

नेपालको राजनीतिक इतिहास सधैँ दुईवटा चरम अवस्थाको वरिपरि घुमिरहेको छ- या त लोकतन्त्रका नाममा चरम अस्थिरता, या त स्थिरताका नाममा लोकतन्त्रमाथिको निर्मम आक्रमण र सर्वसत्तावाद। आधुनिक नेपालको निर्माण यताका करिब...

मुख्यमन्त्री कार्यालयका ‘जलेको’ भनिएका ३० थान ल्यापटप र १४ थान मोबाइल कसले चोर्‍यो ?

सुनसरी र मोरङका स-साना नदीमा आकस्मिक बाढीको जोखिम, सतर्क रहन आग्रह

गाईलाई यातना दिएर टिकटक भिडियो बनाउने सिटी सफारी चालक पक्राउ

ट्याक्टरसँग मोटरसाइकल ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु

गर्मीले मधेसको जनजीवन प्रभावित : बिरामी बढे, मजदुर वर्ग मारमा

स्रोत नखुलेको ३२ लाख नगदसहित दुई जना पक्राउ

वीरगञ्जको बाल सुधार गृहबाट फरार भएका दुई बालक डेढ घण्टामै सीमा क्षेत्रबाट पक्राउ

बागमती नदीमा सशस्त्र प्रहरीको जल उत्पन्न विपद् उद्धार अभ्यास सम्पन्न

हेटौँडाका उद्योगबाट चार करोड बक्यौता सङ्कलन

सामूहिक आवासका लागि पाँच करोड विनियोजन

ठूलो र चर्को ध्वनि निकाल्ने एक हजार ३२९ मोटरसाइकल कारबाहीमा

हेटौँडाका उपभोक्तालाई दैनिक तीन करोड ७५ लाख लिटर पिउने पानी वितरण

गण्डकीमा एक लाख ४१ हजार बढी ट्राफिक कारबाही, रु १२ करोड ६९ लाख राजस्व सङ्कलन

उखु र बेसारखेतीको व्यावसायिक प्रवर्द्धनमा विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका

बस र ट्रक ठोक्किँदा एक महिलाको मृत्यु, तीन जना घाइते

पोखराको लेकसाइडमा खानेपानी समस्या

तुलसीपुरमा दुई अटो एक-आपसमा ठोक्किँदा ९ जना घाइते

स्वर्गीय नुमराज पोखरेलको स्मृतिमा विद्यालयमा खानेपानी धारा निर्माण, लियो क्लबद्वारा हस्तान्तरण

गन्धर्व समुदायका महिला तरकारीखेतीमा

उजुरीपछि अख्तियारको छापा

सांसदहरूले औँल्याए कमजोरी नै कमजोरी

कर्णालीमा एमालेले भन्यो– ‘मन्त्री नै आयोजक हुने, त्यसमा सरकारको लगानी हुने कुरा अलिकति स्वार्थ बाझिएको हो कि ?’

गोरेटो बाटोमा भेटिएको शवको रहस्य खुल्यो : श्रीमती र छोराले गरे हत्या

कोशी अस्पतालको अतिक्रमित जग्गा खाली गर्न १५ दिने अल्टिमेटम

डोटीमा सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन बेस स्थापना

अत्यधिक गर्मीले विद्यालयमा १२ दिन बिदा

बैतडीमा बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु, १० जना घाइते

बैतडीमा बस दुर्घटना अपडेट : ९ जना घाइते

जग्गा विवादमा हत्या गरेर २० वर्षदेखि फरार अभियुक्त जेल चलान

१० खेलाडीमा सीमित पाराग्वेले टर्कीलाई हरायो

प्रधानमन्त्री शाहद्वारा मकालु बेस क्याम्प ट्रेकको प्रचार