विचार/दृष्टिकोण

सातै प्रदेशमा कम्तीमा एक–एक विश्वविद्यालयमा कला विभाग चाहिन्छ

मो समयपछि देशकले बहुमतको सरकार पाएको छ । बहुमतको सरकार भएपछि स्थिर त हुन्छ नै । अझ आशालाग्दो कुरो के छ भने सरकारको नेतृत्वमा कला बुझेका युवा । त्यसैले, यो...

हाम्रो देशमा कला क्षेत्र कहिल्यै राज्यको प्राथमिकतामा परेन

लामो राजनीतिक अस्थिरतापछि मुलुकमा अहिले स्थिर र बहुमतको सरकार गठन भएको छ । विशेषगरी, सत्ता र नेतृत्व नयाँ पुस्ताको हातमा पुगेको छ । यो नयाँ पुस्ता, जसमध्ये कतिपयको कलाक्षेत्रमा पनि...

नेपालका वर्तमान घटनाहरूलाई हेर्ने सही दृष्टिकोण

१. मूल्यांकनका विभिन्न तरिकाबारेः कुनैपनि वस्तुको, व्यक्तिको, घटनाको वा कार्यको मूल्यांकन गर्ने आआफ्नै अध्ययन, आस्था र विचारमा आधारित दृष्टिकोण, तरिका वा विधि हुन्छन् । त्यसरी गरिएका मूल्यांकनमध्ये केही मनोगत, केही सतही,...

संविधानदेखि व्यवहारसम्मः नारी नेतृत्वको सुदृढ यात्रा

मानव सभ्यताको विकासक्रमलाई हेर्दा स्पष्ट हुन्छ कि समाजको उन्नति, न्याय, समावेशिता र दिगोपनामा महिलाको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ । तर विडम्बना के छ भने, यति महत्वपूर्ण योगदान हुँदाहुँदै...

गम्भीर सङ्कट झेल्दै एसियाली जङ्गली हात्ती

एसियाली जङ्गली हात्ती विश्वको सबैभन्दा ठूलो स्थलचर स्तनधारी मध्ये एक हो । यो प्रजाति दक्षिण तथा दक्षिण–पूर्व एसियाका देशहरू— नेपाल, भारत, भुटान, बङ्गलादेश, श्रीलङ्का, म्यानमार र थाइल्यान्डमा पाइन्छ । इन्टरनेसनल...

महाशक्तिहरूको उदय र पतनको कथा

तिहासबाट सिक्नेले इतिहास बनाउँछ; नसिक्ने स्वयम् इतिहास बन्छ । विश्व इतिहासले स्पष्ट देखाउँछ– शक्ति कहिल्यै स्थायी हुँदैन । एक समयका शक्तिशाली राष्ट्रहरू समयक्रममा कमजोर भएका छन् । केही त इतिहासको...

आजको शिक्षा : नेपालको सन्दर्भमा आवश्यक दिशा र दृष्टिकोण

शिक्षा मानव जीवनको आधारस्तम्भ हो । यसले व्यक्तिको चेतना, सोच, व्यवहार र भविष्य निर्धारण गर्छ । विगतदेखि नै महान् दार्शनिक, वैज्ञानिक र चिन्तकहरूले शिक्षालाई जीवन रूपान्तरणको प्रमुख साधनका रूपमा व्याख्या...

‘विगतका कटुता बिर्सेर सुशासन र समृद्धिका लागि एकजुट होऔँ’

सम्माननीय सभामुखज्यू, राष्ट्रिय सभाका सम्माननीय अध्यक्षज्यू, प्रतिनिधि सभा तथा राष्ट्रिय सभाका माननीय सदस्यहरू, १. भर्खरै सम्पन्न प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचनपछि सङ्घीय संसद्को दुवै सदनको संयुक्त बैठकलाई सम्बोधन गर्न पाउँदा मलाई गौरवको अनुभूति भएको...

सुलभ फार्मेसीको परिकल्पना, कार्यान्वयन र चुनौती

नेपाल विकासशील राष्ट्र हो, जहाँ विभिन्न आधारभूत सेवाहरूको उपलब्धतामा कमी हुनुका साथै स्वास्थ्य सेवाको पहुँच अझै पनि प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेको छ । देशको भौगोलिक विविधता, आर्थिक असमानता र राजनीतिक...

विद्यार्थीले राजनीति किन नगर्ने ?

‘विद्यालयहरू राजनीतिबाट बाह्र हात टाढा रहनुपर्छ भन्नु बुर्जुवा पाखण्ड हो । यो सिद्धान्तको वकालत गर्ने बुर्जुवाहरू नै शैक्षिक प्रणालीलाई बुर्जुवा राजनीतिको आधार बनाएर विद्यालयलाई आफ्ना आज्ञाकारी र योग्य नोकर प्रशिक्षित...

मुआब्जाको ग्यारेण्टी नगरी फेवाताल किनार चलाउन हुँदैन

फेवातालको आजको स्वरूप प्राकृतिक होइन, यो मानव निर्मित संरचना हो । आज पनि तालको क्षेत्रफल कति हो भन्नेमा धेरै भ्रम छन् । २०१८ सालमा बाँध बनेपछि तालले एउटा आकार लियो,...

फेवाताल संरक्षणको नाममा लालपुर्जा भएको जग्गाभित्र पसेर सीमा स्तम्भ गाडियो

फेवाताल संरक्षणका नाममा भइरहेको गतिविधिले वास्तविक भूमिपुत्र र पुर्ख्यौली जग्गाधनीहरूलाई गहिरो पीडामा पारेको छ । फेवातालको किनारमा बस्ने हामी तालका शत्रु होइनौँ । हामी तालसँगै हुर्किएको एउटा सभ्यता हौँ । आज...

सुधन गुरुङ मलाई पनि खासै मन पर्दैन

म पनि यही समाजको उत्पादन हुँ । जातीय मानसिक संरचनाको त्यही कथन, त्यही आधार, त्यही अवचेतन बोकेर बाँचिरहेको सामान्य नागरिक हुँ । त्यसैले म निःसङ्कोच भन्छु– मलाई पनि सुधन गुरुङ...

‘काठ छुनु भनेको मान्छे मार्नुभन्दा ठुलो अपराधजस्तो देखिनु विडम्बना हो’

नेपालको वन क्षेत्र, विशेषगरी बागमती प्रदेश प्राकृतिक स्रोतले सम्पन्न छ । विडम्बना, आफ्नै वनमा काठ कुहिएर गइरहेका छन् । उपभोक्ताहरू महँगो मूल्यमा विदेशी विकल्प वा कृत्रिम सामग्री प्रयोग गर्न बाध्य...

निर्वाचनपछि सिन्धुली : विद्रोहदेखि समाजवादी कार्यदिशातर्फ

संघीय निर्वाचनपछिको प्रारम्भिक समीक्षा क्रममा हामी रौतहट हुँदै सिन्धुली पुग्यौँ । रौतहटमा सिन्धुली–२ मा जिल्ला कार्यदलबाट अगाडि सारिएका विद्रोही उम्मेदवारको पक्षमा खुलेर ऐक्यबद्धता जनाउने कमरेडहरूसँगको भेट औपचारिक मात्र थिएन, त्यो...

वर्तमानबाट देखिने रास्वपाको भविष्य

नेपालको राजनीतिक इतिहास र सत्ताको संरचनालाई गहिरोसँग नियाल्दा एउटा अकाट्य तथ्य बारम्बार उजागर हुन्छ । यहाँ सरकार र व्यवस्थाहरू फेरिन्छन्, तर सत्ता सञ्चालन गर्ने अन्तर्निहित प्रणाली र मनोवृत्तिमा तात्त्विक रूपान्तरण...

कांग्रेसको किचलो र यसको विधान १७ (२)

कुनै बेला नेपाली कांग्रेसका सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले शेरबहादुर देउवालाई पार्टीको निर्णय नमान्दा अनुशासनको कारबाही गरेका थिए । त्यतिबेला कोइराला अति आलोचित थिए । उनलाई कांग्रेसको खलपात्र नै बनाइयो । यसपटक...

राजनीतिक दलको मुहान धमिलो बन्दा महान्यायाधिवक्ता पदको गरिमा रहेन

महान्यायाधिवक्तालाई सरकारको कानुनी सल्लाहकार बनाउनु पर्ने थियो, तर सरकारको भन्दा पनि प्रधानमन्त्रीको कानुनी सल्लाहकारको रूपमा यो पदलाई लिने गरिएको छ । यो पद भनेको प्रधानमन्त्रीले योग्यता पुगेका जो सुकैलाई महान्यायाधिवक्ता...

बलात्कारीको कुनै जात, धर्म र पद हुँदैन

प्रत्येक व्यक्तिका आफ्ना नैतिक संकट र सीमा हुन्छन् भने जस्तै प्रत्येक समाजका पनि आफ्नै नैतिक संकट र सीमा हुँदा रहेछन् । नेपाली समाज यतिबेला त्यस्तै गम्भीर नैतिक संकटबाट गुज्रिरहेको छ...

नेपाली राजनीतिको सर्वव्यापी भाष्य : विदेशी शक्तिको षड्यन्त्र

नेपालको समकालीन राजनीतिमा सबैभन्दा बढी दोहोरिने शब्दावलीमध्ये एक हो– विदेशी शक्तिको षड्यन्त्र । सरकार ढल्दा, आन्दोलन चर्किँदा, संविधान संशोधनको बहस उठ्दा वा नेतृत्वमाथि प्रश्न उठ्दा यो शब्द सहजै प्रयोगमा आउँछ...

एसियाली सभ्यताको नजरमा जेनजी आन्दोलनका दश कारण

नेपालमा हालै फागुन २१ मा भएको निर्वाचनले, जेनजी विद्रोहपछि, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई संसद्को प्रमुख राजनीतिक दलका रूपमा स्थापित गरेको छ । पार्टीप्रति देखिएको असाधारण समर्थनको मुलमा राम्रो शासन र विकासप्रति...

अबको राजनीति मैदानमा होइन, डिजिटल स्पेसमा हुँदैछ

केही दिन अघि भरतपुरको एउटा सुविधासम्पन्न हलमा आयोजित व्यावसायिक प्रमोसनको कार्यक्रममा म पनि सहभागी थिएँ । नयाँ उत्पादनको प्राविधिक जानकारी दिने उद्देश्यले आयोजित कार्यक्रममा वक्ताले ल्यापटपबाट स्लाइडहरू त प्रस्तुत गरिरहेका...

वैदेशिक रोजगारीमा जानेहरूको स्वास्थ्य परीक्षण सम्बन्धी नयाँ व्यवस्था सेवाग्राहीकै हितमा

काठमाडौँ । सरकारले वैदेशिक रोजगारीमा जाने श्रमिकहरूको स्वास्थ्य परीक्षणको एकाधिकार तोड्दै अब सरकारी अस्पतालबाट पनि परीक्षण गर्न मिल्ने निर्णय गरेको छ । दशकौँदेखि कायम चर्को शुल्क र सीमित संस्थामार्फत हुने...

नेपालमा वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकनपछिको वास्तविकताः प्रक्रिया कि समस्या ?

नेपालमा वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन ९भ्क्ष्ब्० र प्रारम्भिक वातावरणीय परीक्षण (ईआईए) गरिनुको मुख्य उद्देश्य विकास आयोजनाहरूको वातावरण, समाज र अर्थतन्त्रमा पर्ने प्रभावलाई पूर्वपहिचान गरी उचित व्यवस्थापन गर्नु हो। अझ भनौँ, आयोजनाले...

‘डुबे सँगै डुब्छौँ, उठे सँगै उठ्छौँ’

प्रतिनिधिसभाको यो पहिलो बैठकमार्फत हामी आज नयाँ यात्रा प्रारम्भ गरिरहेका छौँ। हामीले आज सुरुवातकै दिन सङ्कल्प गर्नु छ— हामी नागरिकमा नयाँ आशा र नयाँ विश्वास जगाउन सकौँ। यो घडीमा म...

‘गल्ती गरे सच्चाइदिनुहोला, हाम्रो अहङ्कार नबढोस्’

सत्तारुढ दलको सभापतिका रूपमा अब हामीले बोलेर मात्र पुग्दैन। मैले मात्र होइन, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का हरेक माननीयले कामबाटै आफूलाई, पार्टीलाई र सरकारलाई प्रमाणित गर्नुपर्छ। अब हामी राम्ररी बोल्नुभन्दा...

नयाँ निर्वाचित सांसदज्यूहरूलाई पत्र

संघीय संसदमा निर्वाचित हुनुभएकोमा हार्दिक बधाई तथा सफल कार्यकालको शुभकामना। यो अवसर सम्मान सँगै ठुलो जिम्मेवारी पनि हो। संघीय संसदको अधिवेशन आजदेखि सुरु हुन गइरहेको छ। संसद् राष्ट्रको नीति निर्माण गर्ने...

चियाबारीका आँखाले चिहाइरहेको सिंहदरबार

चियाबारीको हरियालीभित्र डामिएका नीला कथाहरू प्रायः बाहिर आउँदैनन् । झापाका चिया बगानका सुइरो टिप्ने हातहरू हुन वा सहरका गल्लीमा भारी बोक्ने काँधहरू, नेपालको एउटा ठुलो हिस्सा आज पनि आशा र...

बालेन सरकारः जोस र होसको समन्वय किन आवश्यक छ ?

नेपालको नवनिर्वाचित सरकारको नेतृत्व गर्ने अवसर ३५ वर्षीय युवा बालेन्द्र शाह (बालेन) ले पाएका छन् । बुढा नेताहरूले राजनीतिबाट अवकाश लिने परम्परा बिरलाकोटी भएको मुलुकमा युवा प्रधानमन्त्री हुनु महत्त्वपूर्ण परिवर्तनको...

आजको जटिल विश्व र चेतना निर्माणको प्रश्न

आजको विश्व भू–राजनीतिक शक्ति संघर्ष, एकाधिकारवादी पुँजीको वैश्विक सञ्जाल र प्रविधिको अभूतपूर्व नियन्त्रणले जेलिएको जटिल संरचना हो । यहाँ एकातिर वैश्विक आपूर्ति शृङ्खलाले श्रमिकको जीवनलाई केवल बजारको एउटा सानो र...

उत्साहको परिणाम होइन, वितृष्णाको विस्फोटन

नेपालमा फागुन २१ गते सम्पन्न भएको आमनिर्वाचनले मुलुकको राजनीतिक समीकरण नै बदलिदिएको छ । यस निर्वाचनले नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले) जस्ता परम्परागत राजनीतिक शक्तिलाई प्रचुर मात्रामा खुम्च्याइदिएको छ भने जातीय...

२१औँ शताब्दीको भूराजनीतिक मोडमा नेपाल

२१औँ शताब्दीको तेस्रो दशकमा विश्व व्यवस्था अभूतपूर्व संक्रमणकालबाट गुज्रिरहेको छ । सोभियत संघको विघटनपछि स्थापित एकध्रुवीय विश्वको अवस्था र व्यवस्था क्रमशः कमजोर हुँदै गएको छ भने ‘ग्लोबल साउथ’ का राष्ट्रहरूको...

नैतिकताका आधारमा रवि लामिछानेले सभापतिबाट राजीनामा किन नदिने ?

राजनीतिक परिवर्तनको लहरमा चर्चामा आएको नाम हो– रवि लामिछाने । उनले राजनीतिमा प्रवेश गरेसँगै छोटो समयमै ठुलो जनसमर्थन जुटाएर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई देशको प्रमुख राजनीतिक शक्तिमध्ये एक बनाउने यात्रामा महत्त्वपूर्ण...

तत्काल निर्णय तथा कार्यान्वयन गरिने विषयसँग सम्बन्धित सुझावहरू

बालेन शाह नेतृत्वको सरकारका एक सय कार्यसूची अलि अपूर्ण लाग्यो । यस्तो कुरो तयार गर्दा एआईको प्रयोग कम 'ह्युमन ब्रेन' को प्रयोग बढी गर्नु होला । जबाफदेही र पारदर्शी रूपमा...

आजको संकट बालेनको अग्निपरीक्षा हो

दलहरूले मिलीजुली मासु र रगत चुसिसकेर प्राण मात्र येनकेन धानिरहेको अवस्थामा आजको नेपाल छ । हुन त सास रहुन्जेल आस रहन्छ नै ! संसारका अविकसित अवस्थामा रहेका कतिपय राष्ट्रहरू हाम्रो...

संवैधानिक परिषद्: भागबन्डाको अन्त्य र योग्यताको पुनरागमन

नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिदृश्य विचित्र विरोधाभासबाट गुज्रिरहेको छ । एकातिर सडकमा जेनजी पुस्ताको आक्रोश छ, जसले राज्यका हरेक नियुक्तिमा पारदर्शिता र ‘राइट म्यान इन राइट प्लेस’ को चर्को माग गरिरहेको...

समानुपातिक व्यवस्था स्थापनामा माओवादी आन्दोलनको भूमिका

नेपालमा अहिले समानुपातिक प्रणाली र समानुपातिक समावेशी व्यवस्थाबारे सबै जानकार छन् । राजनीतिक वृत्तमा होस वा गैरराजनीतिक दुबै वृत्तमा यसबारे जानकारी र चर्चा नभएको सायदै होला । अझ विशेषगरी हालै...

कांग्रेसको पुनर्जागरण : नैतिक जवाफदेहितादेखि संरचनागत रूपान्तरणसम्मको मार्गचित्र

नेपाली राजनीतिको एउटा विशिष्ट र अत्यन्त संवेदनशील मोडमा नेपाली कांग्रेस उभिएको छ। २००७ सालको क्रान्तिदेखि आजसम्म आइपुग्दा नेपाली माटोमा लोकतन्त्रको बिरुवा हुर्काउन आफ्नो प्राणको आहुति दिने सम्पूर्ण ज्ञात–अज्ञात अमर शहीदहरूप्रति...

आक्रोश, आशा अनि बहुमत र विश्वास

नेपालले आफ्नो इतिहासमा एउटा नयाँ अध्याय लेखिरहेको छ। गत वर्ष सेप्टेम्बर २०२५ मा जेनजेड युवाहरूले सुरु गरेको ठुलो आन्दोलनले देशलाई हल्लायो। सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्ध, भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र राजनीतिक अस्थिरताको विरुद्धमा...

खाडी संकटले निम्त्याएको राष्ट्रिय एकताको खाँचो

विश्व फेरि एकपटक शक्ति सङ्घर्षको भुमरीमा तानिएको छ। संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबिच चर्किँदै गएको तनाव केवल क्षेत्रीय द्वन्द्वको सङ्केत मात्र होइन; यसले विश्व शान्ति, ऊर्जा आपूर्ति, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र...

झापामा दुई सय ८५ जनालाई रोजगारी

मुख्यमन्त्री कार्यालयका ‘जलेको’ भनिएका ३० थान ल्यापटप र १४ थान मोबाइल कसले चोर्‍यो ?

सुनसरी र मोरङका स-साना नदीमा आकस्मिक बाढीको जोखिम, सतर्क रहन आग्रह

गाईलाई यातना दिएर टिकटक भिडियो बनाउने सिटी सफारी चालक पक्राउ

चुरे बस्तीमा बाघ आतङ्क

जनकपुरधाममा रामजानकी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशाला बन्ने

मधेस सरकारद्वारा ११ महिनामा ३० अर्ब १७ करोड राजस्व सङ्कलन

गर्मीले मधेसको जनजीवन प्रभावित : बिरामी बढे, मजदुर वर्ग मारमा

थाहा नगरपालिकामा आइतबार सार्वजनिक बिदा

भरतपुरमा रास्वपा केन्द्रीय समितिको अन्तिम बैठक, तस्बिरहरू

रास्वपाको प्रतिनिधि सङ्ख्या ४ हजारभन्दा बढी

पानीको मुहान, धारा, इनार सफा गरेर नेवार समुदायले मनाए सिथि नखः पर्व (तस्बिरहरू)

बास्तोला कम्प्लेक्सको संरचनामा पोखरा महागरले चलायो डोजर (तस्बिरहरू)

मुस्ताङमा चक्रपथ निर्माण

‘एक विद्यालय एक करेसाबारी’ सञ्चालन गर्दै गैँडाकोट

एघार महिनामा म्याग्दी हुँदै सात लाख पर्यटक मुस्ताङ पुगे

लुम्बिनीमा विशेष योगाभ्यास कार्यक्रम

तुलसीपुरमा दुई अटो एक-आपसमा ठोक्किँदा ९ जना घाइते

स्वर्गीय नुमराज पोखरेलको स्मृतिमा विद्यालयमा खानेपानी धारा निर्माण, लियो क्लबद्वारा हस्तान्तरण

गन्धर्व समुदायका महिला तरकारीखेतीमा

सांसदहरूले औँल्याए कमजोरी नै कमजोरी

कर्णालीमा एमालेले भन्यो– ‘मन्त्री नै आयोजक हुने, त्यसमा सरकारको लगानी हुने कुरा अलिकति स्वार्थ बाझिएको हो कि ?’

गोरेटो बाटोमा भेटिएको शवको रहस्य खुल्यो : श्रीमती र छोराले गरे हत्या

कोशी अस्पतालको अतिक्रमित जग्गा खाली गर्न १५ दिने अल्टिमेटम

डोटीमा सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन बेस स्थापना

अत्यधिक गर्मीले विद्यालयमा १२ दिन बिदा

बैतडीमा बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु, १० जना घाइते

बैतडीमा बस दुर्घटना अपडेट : ९ जना घाइते

फिफा विश्वकप २०२६: नकआउटमा पुग्ने र बाहिरिने टोलीहरू को–को हुन्?

नेपालमा भू–राजनीतिक तानातानी बढ्यो : वर्षमान पुन

प्रधानमन्त्री बालेनलाई मेयर रिनाको आग्रह : मौलापुर नगरपालिकालाई काम गर्न दिनुस्

के हामी स्ट्याटसबाट शासित हुन अभिशप्त छौँ?

थप वार्ताका लागि पहल गर्न पाकिस्तानी गृहमन्त्री तेहरानमा