विचार/दृष्टिकोण

युद्धको छायामा नेपाली श्रमिक

मध्यपूर्वमा चर्किँदै गएको युद्ध केवल क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनको विषय मात्र होइन, यो विश्वव्यापी प्रभाव बोकेको एउटा गम्भीर संकट हो, जसको प्रत्यक्ष असर हजारौँ किलोमिटर टाढा रहेका नेपाली प्रवासीहरूको जीवनमा परिरहेको...

ऐतिहासिक विजयदेखि कारुणिक पराजयसम्म

भिन्न कालखण्डका निर्वाचनहरूमा उल्लेख्य र सम्मानपूर्ण नतिजा हासिल गरेको नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनले २०७४ सालको निर्वाचनमा ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेको थियो । नेकपा (एमाले) र नेकपा (माओवादी केन्द्र) बीचको वाम गठबन्धनले...

कीर्तिनिधि विष्ट, अर्जुननरसिंह केसी र गगन थापा

कीर्तिनिधि विष्टले राष्ट्र, राष्ट्रियता र राजनेताको कुरा गरिरहन्थे । उनको राष्ट्र नेपाल थियो, उनको राष्ट्रियता नेपाली थियो र उनका राजनेता महेन्द्र थिए । अनि त्यसपछि उनी बिपी कोइरालाको कुरा झिक्थे...

रास्वपा अब अराजक छविबाट बाहिर निस्कनुपर्छ : रवि लामिछाने (सम्बोधनसहित)

यो पाँच वर्षलाई सामान्य अन्य चुनावहरूमा चुनिएको जस्तो सोच्नुभयो भने त्यसले अप्ठ्यारो परिस्थिति सिर्जना गर्छ। राजनीति यसैगरी चल्छ भनेर कहिँ कतै मानिसहरू त्यही ढंगले दौडधुप पनि मैले गरेको पनि देखिरहेको...

समय बदलिँदा राजनीतिक दल पनि बदलिनुपर्छ

नेपालको आधुनिक राजनीतिक इतिहासलाई गहिराइमा विश्लेषण गर्ने हो भने कुनै समय राजनीतिक दल जनताका आशा, आकाङ्क्षा र विश्वासको केन्द्रमा थिए । गाउँदेखि सहरसम्म, विद्यार्थी आन्दोलनदेखि किसान आन्दोलनसम्म, संसद्देखि सडकसम्मको राजनीतिक...

विचारहीनताको बाटो हिँडेको कम्युनिस्ट आन्दोलनको पुनर्गठनको मार्गचित्र

एउटा समय थियो, नेपाली जनताको छातीमा वामपन्थी विचार मुटुको धड्कन जस्तै थियो। पुष्पलालले कलकत्तामा साम्यवादको जग बसाल्दा त्यो विचार मात्र थिएन, त्यो एउटा मुक्तिको आन्दोलन थियो। तीसको दशकको अन्त्यदेखि नै...

पीए आदर्शलाई अध्यक्षमा नियुक्त गर्दा प्रधानमन्त्रीले बिर्सेको ‘आदर्श’

काठमाडौंँ । राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको अध्यक्षमा प्रधानमन्त्रीका स्वकीय सचिव आदर्शकुमार श्रेष्ठ मनोनीत भएका छन् । प्रधानमन्त्री एवं कोषका संरक्षक सुशीला कार्कीले श्रेष्ठलाई आगामी ५ वर्षका लागि उक्त पदमा मनोनयन गरेकी...

कामरेडको उडे–उडेको अनुहार

कामरेडले पहिरिएको झकास दौरा सुरुवाल र शिरमा टपक्क परेको टोपी । पाउमा सजिएका टिलिक्कका जुता । साइरनसहितका गाडी र सुरक्षाकर्मीहरुको लावालस्कर । बालुवाटार होस् वा सिंहदरबार ः हरेक कोठामा खटिएका...

कम्युनिस्टहरूले किन धक्का खाए ?

कुनै पनि राजनीतिक दल एउटा चुनावमा कमजोर भयो भने सधैँलाई सकियो भन्न मिल्दैन । यद्यपि जुन तरिकाले नेपालमा करिब ४० देखि ५० प्रतिशत भोट विभिन्न कम्युनिस्ट समूहहरू वा वामपन्थी समूहहरूले...

म इरानको पक्षमा दृढतापूर्वक उभिन्छु

हामी यहाँ मेरो पछिल्लो पुस्तक ‘मदर मेरी कम्स टु मी’ बारे कुराकानी गर्न आएका हौँ । हाम्रो कार्यक्रमबारे मलाई राम्रोसँग थाहा छ । तथापि हामी तेहरान, इस्फाहान र बेरुत जस्ता...

दुई धार, एउटै गन्तव्य : रवि–बालेनको यात्रा कहाँसम्म ?

नेपालको समकालीन राजनीतिमा परम्परागत दलहरूप्रति जनविश्वास कमजोर हुँदै गएको अवस्थामा केही नयाँ राजनीतिक पात्रहरू अचानक प्रभावशाली रूपमा उदाएका छन्। तीमध्ये विशेष रूपमा चर्चामा आएका दुई व्यक्तित्व हुन्– रवि लामिछाने र...

एल्गोरिदम, आक्रोश र कथानक : राजनीति वा भावनाको व्यापार

आजको नेपाली राजनीति हेर्दा एउटा असहज र पेचिलो प्रश्न उठ्छ– के हामी नीति, सिद्धान्त र एजेन्डाको राजनीतिमा छौँ वा भावना, आक्रोश र पीडाको व्यापारमा ? लोकतन्त्रको प्रारम्भिक कालखण्डमा राजनीति विचारको...

भारतलाई छिमेक हेर्ने नवीन ‘टेम्प्लेट’ आवश्यक छ

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी दुई तिहाइ बहुमतको सन्निकटमा पुगे सँगै नेपालको राजनीतिक क्षेत्रमा धेरै ठुलो भुईँचालो गएको छ । मतगणनामा देखिएको प्रवृत्ति अनुसार रास्वपाले १ सय ६५ क्षेत्रमा भएको पहिलो हुनेले...

नयाँ बन्ने सरकारलाई पत्र

सर्वप्रथम, नयाँ बन्ने सरकारलाई अग्रिम बधाई। यहाँहरूको सफल कार्यकालको लागि भगवान् श्री गणेशसँग प्रार्थना गर्दै उहाँसँग सम्बन्धित एक प्रेरणादायी कथा स्मरण गराउन चाहन्छु । एक दिन शिव र पार्वतीले आफ्ना...

राष्ट्रले कहिल्यै बिर्सने छैन 'आमा'को यो गुन

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा यस्ता व्यक्तित्वहरू भेटिन्छन्, जसले कठिन परिस्थितिमा राष्ट्रलाई सही दिशामा डोर्‍याउन सफल भएका छन्। जस्तै: एक दशकअघि, २०७२ सालमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले जननिर्वाचित संविधान सभाबाट निर्मित सङ्घीय...

पत्रकार महासंघमा विशेष साधारणसभाको आवश्यकता

नेपाल पत्रकार महासंघ नेपाली पत्रकारहरूको साझा छाता संगठन हो । यसको स्थापना प्रेस स्वतन्त्रताको रक्षा गर्दै स्वच्छ, व्यावसायिक, उत्तरदायी एवं जिम्मेवार पत्रकारिताको विकास गर्ने उद्देश्यका साथ गरिएको हो । महासंघको...

श्रमिक महिला दिवसको उपलब्धि र आगामी पाइला

अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक महिला दिवस महिलाहरूको सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र राजनीतिक उपलब्धिहरू मनाउने विश्वव्यापी दिन हो । यस दिवसले लैङ्गिक समानताको विचार र व्यवहारलाई गति दिने कार्यमा जोड दिन्छ । महिला...

पुरानो पार्टीका नेतृत्वहरूलाई पत्र

वर्षायामको दिन थियो। जङ्गलमा पन्छीहरू आआफ्नो गुँडमा आफू र आफ्ना बचेराहरूलाई सुरक्षित राखेर बसेका थिए। त्यहीँ एक बाँदर निरन्तर वर्षाले भिजेर काँपिरहेको थियो। एउटा पन्छीलाई बाँदरदेखि दया लाग्यो र उसले...

इतिहास फेर्न लम्किएका बालेनको विद्रोह

‘इतिहास भनेको फेरिने चिज हो भाइ, बालेन अहिलेसम्म आएको थिएन,’ केही वर्ष अगाडि काठमाडौँको गल्लीमा गुञ्जिएको एउटा र्‍यापको पङ्ति थियो । त्यतिबेला यो केवल एउटा ठिटो बालेनको जोशिलो र्‍यापको लय...

चुनावी राजनीतिभित्र दलित मुक्तिको प्रश्न

राजनीतिको मूल ध्येय सत्ता प्राप्ति हो । सत्ता हासिल गर्ने मूलतः दुई तरिका छन्– एउटा चुनावी मोर्चा, अर्को विद्रोहको मोर्चा । विद्रोहको मोर्चा प्रायः हिंसात्मक हुन्छ । त्यस्तो हिंसामा कयौँ...

भविष्यका लागि विवेकपूर्ण मतदान: नीति र नियतको परीक्षा

राजनीति र सुशासन एउटै सिक्काका दुई पाटा हुन् भन्ने कुरा सैद्धान्तिक रूपमा जति सहज सुनिन्छ, व्यवहारमा त्यति नै जटिल देखिन्छ। राजनीतिले राज्य सञ्चालनको दिशा निर्धारण गर्छ, नीतिहरू बनाउँछ, प्राथमिकताहरू तय...

फागुन २१ : दल र मतदाताको अग्निपरीक्षा

फागुन २१ मा हुन गइरहेको प्रतिनिधि सभा निर्वाचन नेपाली राजनीतिका लागि सामान्य आवधिक चुनाव मात्र होइन, दलहरूको एजेन्डा, नेतृत्व र अस्तित्वको अग्निपरीक्षा बनेको छ। विगतका निर्वाचनहरूमा जस्तै यसपटक पनि सत्ता–प्रतिस्पर्धा...

चुनावी बहस र मतदाताले खोजेको ‘विकास’

यो हप्ता कृषि विकास अध्ययनको लागि गोरखाको लखनथापा र चुनावी अवस्था हेर्न मेरै गृह जिल्ला धादिङको सिद्धलेक पुग्दा उम्मेदवारलाई चुनाव मजैले लागेको देखें । उम्मेदवारहरू मतदाता रिझाउन आफ्ना विकास योजना...

संसद्‍मा बहुमत ल्याउन ३७.५ प्रतिशत भोट ल्याउनुपर्ने : अध्ययन

लको संसदीय व्यवस्थामा प्रत्यक्ष र समानुपातिक गरी २७५ सिटहरू छन् । ११० सिटहरू समानुपातिकतर्फ भने १६५ प्रत्यक्षबाट । संसद्मा ५० प्रतिशत कटाउन प्रत्यक्ष र समानुपातिकका सिटहरू जोडिने गरिन्छ । बि.स....

भ्रम र यथार्थमा जेलिएको राजनीतिक अतिवाद

आसन्न फागुन २१ को निर्वाचनसँगै सडक खचाखच छन्, देश तातेको छ । सामाजिक सञ्जालमा चुनावी रौनक बढ्दो छ । विश्वभर छरिएर बसेका आम नेपालीहरूका लागि चासो र चिन्ताको विषय बनेको...

सार्वजनिक शिक्षा सङ्कटमा : बढ्दो बजेट, घट्दो भरोसा

चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा १९ खर्ब ६४ अर्ब ११ करोड रुपैयाँको कुल राष्ट्रिय बजेटमध्ये शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि क्षेत्रमा २ खर्ब ११ अर्ब १६ करोड ६९ लाख रुपैयाँ विनियोजन...

मध्यम वर्गको ढुलमुले चरित्र : माओवादीदेखि रास्वपासम्म

नेपाली राजनीतिमा मध्यम वर्ग, विशेष गरी सहरी क्षेत्रका नागरिकहरू सधैँ परिवर्तनको पक्षमा उभिएको जस्तो देखिन्छ। विगतदेखि नै उसले निर्वाचनको समयमा दिएको फरक–फरक नतिजाले यो कुराको पुष्टि गर्छ। सडक आन्दोलन, सामाजिक...

मत परिवर्तनको सोचबिच उत्तरदायी नेतृत्वको खोजी

नेपालको राजनीतिक इतिहास हेर्दा प्रत्येक निर्वाचन केवल प्रतिनिधि चयन गर्ने प्रक्रिया मात्र नभई जनताको आशा, निराशा र परिवर्तनको आकाङ्क्षाको अभिव्यक्ति पनि हो । पछिल्लो समय नेपाली राजनीतिमा मत परिवर्तन भन्ने...

चुनावी राजनीतिमा प्रधानमन्त्रीको चेहरा

नेपालको चुनावी राजनीतिमा यतिबेला एक रोचक प्रवृत्ति देखिन्छ– दलहरूले केवल नीति र घोषणापत्र मात्र होइन, ‘प्रधानमन्त्रीको चेहरा’ पनि अगाडि सारिरहेका छन् । संसदीय प्रणालीमा मतदाताले प्रत्यक्ष रूपमा प्रधानमन्त्री चयन गर्दैनन्,...

रास्वपाको वाचापत्रका सात विरोधाभास

वैकल्पिक शक्तिको रूपमा उदाएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले आगामी निर्वाचनमा बहुमतका साथ सरकार बनाउने दाबी गर्दै आएको छ । त्यही अनुसार रास्वपा अहिले भावी प्रधानमन्त्रीको रुपमा बालेन्द्र शाहलाई अगाडि सारेर...

जनरल विश्वबन्धु थापाको जीवनरेखा

सुब्बा पद्मजङ्ग थापा र दुर्गाकुमारीका छोरा विश्वबन्धु थापा १९८४ साल भदौ २४ गते भारतको बिहार प्रान्तको दीपनगरमा जन्मेका थिए । चन्द्रशमशेर राणाको हरेक कृत्यको समर्थन नगरेबापत पद्मजङ्गले देश छोड्न बाध्य...

‘बंगलादेशको निर्वाचन–सडकको जोस र सत्ताको होस्’

सन् २०२६ को फेब्रुअरी महिना दक्षिण एशियाको राजनीतिक इतिहासमा एउटा यस्तो मोड बन्यो जसलाई आगामी धेरै वर्षसम्म सम्झिइनेछ । बंगलादेशमा भर्खरै सम्पन्न आम निर्वाचनको नतिजाले सत्ता समीकरण मात्र बदलेको छैन...

सत्ताको सिँढी : रगत र राजनीति

नेपालको आधुनिक राजनीतिक इतिहास केवल घटनाहरूको फेहरिस्त होइन, यो रगतको मसीले लेखिएको एउटा वियोगान्त महाकाव्य हो । जब हामी वि.सं. १९९७ सालतिर फर्केर हेर्छौं, राणा शासनको कठोर अन्धकार चिर्न चार...

दक्षिण ललितपुर अब विकट होइन, राजधानी छेउको आकर्षक ग्रामीण–सहर बन्नुपर्छ

निर्वाचनको मुखैमा उभिएर जनताबीचमा जाँदा एउटा गहिरो प्रश्नले मलाई सधैं पिरोलिरहन्छ, के हामी साँच्चै आफ्नो भविष्य आफैं निर्धारण गर्न सक्षम छौँ ? वा हामी सधैं केही शक्ति केन्द्रहरूकै इशारामा नाच्न...

एजेण्डाविहीन निर्वाचन : ‘भाइरल’ भीडतन्त्रको छायामा लोकतन्त्र

नेपाली राजनीति अहिले एउटा यस्तो गम्भीर र अराजक मोडमा आइपुगेको छ, जहाँ तर्कभन्दा आवेग र नीतिभन्दा ‘एल्गोरिदम’ प्रभावी बनेको छ । भदौ २३ को जेनजी आन्दोलन र २४ गतेको ध्वंसात्मक...

नेपाली सुरक्षा निकायहरूलाई पत्र

नेपाली सेना दिवसको हार्दिक शुभकामना ! राष्ट्रको सार्वभौमसत्ता, अखण्डता र सुरक्षाका लागि समर्पित सम्पूर्ण नेपाली सेनाप्रति उच्च सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु । हाम्रा प्रिय सेना, प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र अनुसन्धान जवानहरू, देशको...

विकासको वैकल्पिक बहस

विकासको समाजशास्त्र हुम्लाको ‘ठेह’ भन्ने ठाउँमा करिब पाँच सय घरघुरीको एउटै गाउँ छ । प्रत्येक घरका माटोका छानाहरू एकअर्कासँग लस्करै जोडिएका छन् । बस्ती व्यवस्थापनको पुर्खौली अवधारणाबाट हिमाली जाडो छल्न र...

भारी मत बालेनलाई, प्रधानमन्त्री गगनलाई !

नेपाली राजनीतिमा अहिले सबैभन्दा ठुलो समस्या गलत र सही छुट्ट्याउन नसक्नु मात्र होइन, नेता र अभिनेता छुट्ट्याउन नसक्नु पनि हो । चुनावी मैदान हेर्दा लाग्छ, कसैले नीति प्रस्तुत गरिरहेको छ,...

हामीसँग जम्मा दुई विकल्प छन्– सक्किनु कि सच्चिनु

सबैभन्दा पहिले देशैभर न्याय र मुक्तिका लागि आफ्नो रगत, पसिना र आँसु बगाउनु भएका लाखौँ–लाख न्यायप्रेमी आम जनसमुदायमा म महान् जनयुद्धको ३१औँ वर्ष प्रवेशको अवसरमा हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्न चाहन्छु...

चुनावमा सुशासनको मुद्दा

चुनाव लोकतन्त्रको उत्सव भनिन्छ । तर यो उत्सवमा सबभन्दा धेरै दोहोरिने शब्दमध्ये एक हो– सुशासन । हरेक दलको घोषणापत्रमा, हरेक उम्मेदवारको भाषणमा, हरेक पोस्टर र नारामा सुशासन चम्किरहेको देखिन्छ ।...

वैदेशिक सहायता र कुटनीतिक सम्बन्धमै प्रश्न उठाइरहेको ‘चुहारको पुल’

झापामा दुई सय ८५ जनालाई रोजगारी

मुख्यमन्त्री कार्यालयका ‘जलेको’ भनिएका ३० थान ल्यापटप र १४ थान मोबाइल कसले चोर्‍यो ?

सुनसरी र मोरङका स-साना नदीमा आकस्मिक बाढीको जोखिम, सतर्क रहन आग्रह

चुरे बस्तीमा बाघ आतङ्क

जनकपुरधाममा रामजानकी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशाला बन्ने

मधेस सरकारद्वारा ११ महिनामा ३० अर्ब १७ करोड राजस्व सङ्कलन

गर्मीले मधेसको जनजीवन प्रभावित : बिरामी बढे, मजदुर वर्ग मारमा

रास्वपाको पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशन, धमधाम भइरहेको छ तयारी (तस्बिरहरू)

रास्वपा महाधिवेशनः चितवनमा ट्राफिक व्यवस्थापनमा कडाइ, महाधिवेशनस्थलमा सवारी निषेध

थाहा नगरपालिकामा आइतबार सार्वजनिक बिदा

भरतपुरमा रास्वपा केन्द्रीय समितिको अन्तिम बैठक, तस्बिरहरू

बास्तोला कम्प्लेक्सको संरचनामा पोखरा महागरले चलायो डोजर (तस्बिरहरू)

मुस्ताङमा चक्रपथ निर्माण

‘एक विद्यालय एक करेसाबारी’ सञ्चालन गर्दै गैँडाकोट

एघार महिनामा म्याग्दी हुँदै सात लाख पर्यटक मुस्ताङ पुगे

लुम्बिनीमा विशेष योगाभ्यास कार्यक्रम

तुलसीपुरमा दुई अटो एक-आपसमा ठोक्किँदा ९ जना घाइते

स्वर्गीय नुमराज पोखरेलको स्मृतिमा विद्यालयमा खानेपानी धारा निर्माण, लियो क्लबद्वारा हस्तान्तरण

गन्धर्व समुदायका महिला तरकारीखेतीमा

सांसदहरूले औँल्याए कमजोरी नै कमजोरी

कर्णालीमा एमालेले भन्यो– ‘मन्त्री नै आयोजक हुने, त्यसमा सरकारको लगानी हुने कुरा अलिकति स्वार्थ बाझिएको हो कि ?’

गोरेटो बाटोमा भेटिएको शवको रहस्य खुल्यो : श्रीमती र छोराले गरे हत्या

कोशी अस्पतालको अतिक्रमित जग्गा खाली गर्न १५ दिने अल्टिमेटम

डोटीमा सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन बेस स्थापना

अत्यधिक गर्मीले विद्यालयमा १२ दिन बिदा

बैतडीमा बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु, १० जना घाइते

बैतडीमा बस दुर्घटना अपडेट : ९ जना घाइते