अनुवाद

ग्यासदेखि ग्लोबल पावरसम्म

कतारका ‘पिता’ अमिर शेख हमाद बिन खलिफा अल थानीको ७४ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। आफ्नो १८ वर्षे शासनकालमा शेख हमादले ऊर्जा-सम्पन्न देशको आन्तरिक र विश्वव्यापी उपस्थितिलाई नयाँ रूप दिए।...

कम्युनिस्टहरूलाई किन गाली गर्दैछन् ट्रम्प ?

अमेरिका अहिले ‘मिडटर्म’ अर्थात् मध्यकालीन निर्वाचनको सँघारमा छ । यतिबेला अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग जनमतलाई आफ्नो पक्षमा पार्नका लागि आवश्यक पर्ने विकल्प र भाष्य सकिँदै गएका छन् । त्यसैले अहिले...

के चीनले विद्युतीय सवारीसाधनमा झैँ रोबोट्याक्सीमा पनि विश्वबजार कब्जा गर्ला ?

बेइजिङको यीझुआङ जिल्लामा चालकविहीन सवारीसाधन अहिले सामान्य दृश्य बनेका छन् । रोबोट्याक्सीहरू सामान्य कारहरूसँगै सडकमा सहज रूपमा गुडिरहेका हुन्छन् भने स्वचालित डेलिभरी भ्यानहरूले भित्री लेन हुँदै पार्सलहरू सङ्कलन केन्द्रसम्म पुर्‍याइरहेका...

'विश्वकपले कार्बन उत्सर्जनको जिम्मेवारी बहन गर्नैपर्छ'

काठमाडौँ । ‘कार्बन न्युट्रालिटी’को अवधारणा निकै सरल छ । कुनै भवनले ऊर्जा खपत गर्दा, कारखानाले सामग्री उत्पादन गर्दा, कम्पनीहरूले संसारभर सामान ढुवानी गर्दा वा कुनै सहरले पूर्वाधार निर्माण गर्दा वातावरणले...

विचारधारा : यो के हो, किन आवश्यक छ?

यस लेखको अधिकांश भाग सन् १९७० को दशकको सुरुतिर सोचिएको र लेखिएको थियो। यो सन् १९७४ मा प्रकाशित एउटा पुस्तकबाट साभार गरिएको हो। लेनिनको प्रसिद्ध शीर्षकमाथिको शब्दखेलका रूपमा यस पुस्तकको...

अढाई सय वर्षको भयो अमेरिका, तर विभाजनको राजनीति जस्ताको त्यस्तै

४ जुलाई १७७६ मा बेलायतबाट स्वतन्त्रता घोषणा गरेको अमेरिकाले त्यस यताका २५० वर्षमा सानो समुद्री तटीय उपनिवेशहरूको समूहबाट विश्वकै शक्तिशाली राष्ट्रमध्ये एक बन्ने यात्रा तय गरेको छ । आज अमेरिका...

दक्षिण एसिया मामलामा अमेरिकाले भारतसँग सोध्न छोडेको छ

गत महिना अमेरिकी सेनाले आफ्नो ‘इन्डो–प्यासिफिक कमाण्ड’ को नाम फेरेर ‘प्यासिफिक कमाण्ड’ बनायो । अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन)ले यसलाई केवल ‘पुरानो ऐतिहासिक नाममा फर्किएको मात्र हो र यसको कार्यक्षेत्र भने...

मोदीले बदलेको भारत

गत जुन १० तारिखदेखि नरेन्द्र मोदी भारतमा लगातार सबैभन्दा लामो समय शासन गर्ने निर्वाचित प्रधानमन्त्री बनेका छन्। यससँगै उनले भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनका नायक जवाहरलाल नेहरुको लगातारको कार्यकालभन्दा बढी अवधि शासन...

अमेरिकी वर्चस्वको उदय र पतन

अमेरिका बीसौँ शताब्दीको विजेता थियो । सन् १९९१ मा सोभियत संघको पतन भएसँगै अमेरिकाले अतुलनीय आर्थिक र राजनीतिक शक्ति मात्रै हासिल गरेन, संवैधानिक सरकार तथा स्वतन्त्रताजस्ता सबैले प्रशंसा गरेका मूल्यहरू...

नयाँ विश्व व्यवस्था र चीन

यो वर्षको सुरुवातको बेला एक महिनाजति मैले एसियामा बिताएँ । त्यहाँ बस्दा मैले चीन र अन्य मुलुकका उच्चस्तरका नीति निर्माताहरु भेटें । यी भेटघाटको क्रममा मलाई विश्व व्यवस्थामा ठुलो फेरबदल...

इजरायली प्रधानमन्त्रीका दाजु ५० वर्षअघि कुन मिसनमा मारिएका थिए ?

काठमाडौँ । इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले अमेरिकाको हरेक इच्छा अनुसार आफूले काम नगर्ने प्रस्ट पारेका छन् । लेबनानमा इजरायली कारबाहीलाई समर्थन गर्ने ट्रम्पको टिप्पणीको जबाफमा आइतबार उनले यस्तो बताएका हुन्...

‘ट्रिलिनेयर’हरुको युगमा लोकतन्त्र खतरामा छ

एलन मस्कको कम्पनी ‘स्पेस एक्स’ भर्खरै केही दिन अघि मात्रै धितोपत्र बजारमा सूचीकृत भएको छ । यससँगै वाल स्ट्रिटदेखि सिलिकन भ्यालीसम्म ठुलो उत्सवको माहोल देखिन्छ । मस्कको सम्पत्ति एक ट्रिलियन...

आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छन् जोन मेन्यार्ड किन्स

२ सय ५० वर्ष अघि अमेरिका मूलतः कृषि प्रधान मुलुक नै थियो । अर्थतन्त्रमा वास्तविक व्यापार चक्रको नभई मौसमको ठुलो प्रभाव हुन्थ्यो । खास व्यापार चक्रहरू १९औँ शताब्दीमा पुँजीवादको विकाससँगै...

के अमेरिकीहरूमा पनि विश्वकपको पारो चढ्ला त ?

न्यूयोर्क सहरभरि उल्लासपूर्ण उत्सव मनाइँदै थियो । केही समर्थकहरू म्यानह्याटनका सडकमा आफ्ना गाडीमाथि उभिएका थिए । हजारौँ माइल टाढा सान्टा मोनिकामा समुद्र किनारका बारहरूमा पनि त्यस्तै उल्लासमय गुञ्जन सुनिन्थ्यो ।...

कुनै पनि हालतमा एआईलाई कानुनी व्यक्तिको मान्यता दिनु हुँदैन

यसै वर्षको जनवरी महिनामा आयोजित वल्र्ड इकोनोमिक फोरममा बोल्दै मैले सरकारहरूले कुनै दिन एआई मोडेललाई कानुनी व्यक्तिको दर्जा दिन सक्छन भनेको थिएँ । तर मैले आफुले अनुमान गरेको त्यो ‘एक...

जसलाई चुनाव हराउन ठुला एआई कम्पनीहरूले अर्बौँ खर्च गर्दैछन्

आजको दिनमा अमेरिकी राजनीतिलाई गाँजिरहेको कृत्रिम बौद्धिकता अर्थात् एआईको आँधीको केन्द्रमा छन्, एलेक्स बोरस । केही समय अघिसम्म उनी ‘पालेन्टियर’ कम्पनीका इन्जिनियरका रूपमा कार्यरत थिए । अहिले भने न्युयोर्क सभाका लागि...

रणभूमिमा अघि बढ्दै मानवरूपी रोबोटहरू

फ्रान्सिस्कोको प्रविधि–केन्द्रित क्षेत्रमा रहेको एउटा औद्योगिक स्थानमा पुग्दा त्यहाँ कुनै डरलाग्दो मानवरूपी रोबोट सैनिकले युद्धजस्तै गतिविधि गरिरहेको देख्न पाइएला भन्ने लागेको थियो । सायद भविष्यमा जमिनमा खेलिने युद्धकलाको एक झलक,...

घानामा आलोचकहरूको बढ्दो गिरफ्तारी, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि चिन्ता

घाना । घानामा झूटा समाचार तथा आपत्तिजनक अभिव्यक्तिसँग सम्बन्धित पक्राउको सङ्ख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेपछि अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको अवस्थाबारे तीव्र बहस सुरु भएको छ । पश्चिम अफ्रिकाका लागि सञ्चार प्रतिष्ठानका अनुसार पछिल्लो १६...

अमेरिका–भारत सम्बन्ध : रणनीतिक साझेदारी कि लुप्त प्रतिद्वन्द्विता ?

आफ्नो पछिल्लो भारत भ्रमणमा अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भारतलाई ‘अमेरिकाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सामरिक साझेदार’ भनेका छन् । उनको यस्तो बढाई–चढाइसहितको अभिव्यक्ति एक हिसाबले अपेक्षित नै थियो । त्यस्तो टिप्पणी गर्दैगर्दा रुबियोले...

एल निनोको ‘अनिश्चित र भयावह’ परिणाम: भारतमा चरम खडेरी र चीनमा बाढीको त्रास

संयुक्त राष्ट्रसंघले विश्वलाई एल निनोको आसन्न पुनरागमन तथा त्यसले ल्याउने बढ्दो विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि तथा चरम मौसमीय घटनाहरूका लागि तयार रहन चेतावनी दिएको छ । विश्व मौसम विज्ञान संगठन (डब्लुएमओ)ले...

ई–ट्राइसाइकल नियन्त्रण अभियान, जिम्बाब्वेका ग्रामीण महिलालाई समस्या

जिम्बाब्वे । गत महिना जिम्बाब्वेको पूर्वी क्षेत्रमा पर्ने एक धुलाम्मे र कच्ची सडकमा आफ्नो विद्युतीय ट्राइसाइकल (तीन पांग्रे सवारी)मा एक ग्राहक र केही किराना सामान बोकेर जाँदै गर्दा डाइरेस मुतामाङ्गिरालाई...

सोच्ने कामको जिम्मा एआईलाई दिनु हुँदैन

अर्बौँ डलरका एआई कम्पनीहरूले सफ्टवेयर विकासको क्षेत्रमा आफ्नो नियन्त्रण कायम गर्नुभन्दा धेरै अघि म असाध्यै मेहनत गरेर कम्प्युटरमा ‘कोड’ गर्न सिकिरहेकी थिएँ । यो सन् २००० को मध्य दशकको कुरा हो...

यस वर्षको एल निनोले कस्तो प्रभाव पार्ला ?

एटलान्टिक महासागरमा आउने सामुद्रिक आँधीको मौसम भर्खरै सुरु भएको छ । यो जुन १ देखि नोभेम्बर ३० सम्म चल्छ । आँधीको गतिविधि सेप्टेम्बरको मध्यतिर सबैभन्दा बढी हुने गर्छ । यस...

के हो लोकप्रियतावाद ?

सन् २०१७ मा बेलायत युरोपबाट बाहिरिइसकेको तथा अमेरिकी राष्ट्रपतिका रूपमा पहिलो पटक डोनाल्ड ट्रम्प निर्वाचित भएको बेला पपुलिजम (लोकप्रियतावाद)लाई क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयले ‘वर्ड अफ द इयर’ अर्थात् वर्ष शब्दको रूपमा घोषणा...

फासीवाद के हो ?

अमेरिकामा राष्ट्रपतिका रूपमा डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो कार्यभार सम्हालेदेखि इतिहासकारहरू उनलाई फासीवादी भन्ने कि नभन्ने विषयमा बहस गर्न थालेका छन् । म आफ्नो विश्वविद्यालयमा दोस्रो विश्वयुद्धबारे पढाउने गर्छु । साथै फासीवादका...

फिजीमा बन्दरगाह बनाउँदै ‘क्वाड’ : प्रशान्त महासागरमा अमेरिका र चीनबिच नयाँ तनावको सङ्केत

भारत, संयुक्त राज्य अमेरिका, अस्ट्रेलिया र जापानका विदेशमन्त्रीहरूले यसै साता नयाँ दिल्लीमा भएको बैठकपछि प्रशान्त महासागरको रणनीतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण टापु राष्ट्र फिजीमा संयुक्त रूपमा बन्दरगाह पूर्वाधार विकास गर्ने योजना...

उर्दु गजललाई मानवीयकरण गर्ने बशीर बद्र

चर्चित साहित्यकार/शायर डा. बशीर बद्र गत २८ मे, बिहीबारका दिन बिते। उनको निधनसँगै भारतीय साहित्यले आधुनिक उर्दु गजलका अन्तिम शिखर व्यक्ति पनि गुमाएको छ। बद्रको सिर्जनाका शब्दहरू साँघुरो साहित्यिक घेरा...

अमेरिकी सौम्य शक्तिको अन्त्य

ट्रम्प प्रशासनले अवलम्बन गरेको विदेश नीतिको एउटा गज्जबको विशेषता भनेको यसले रोज्ने गरेको लक्ष्य नभएर त्यसलाई हासिल गर्ने तरिका हो। जसअनुसार अमेरिका अहिले आफ्नो कठोर शक्ति (हार्ड पावर) मा पूर्ण...

उपवास बस्ने कलाकार

पछिल्ला केही दशकयता पेशेवर रूपमा उपवास बस्ने कलाकारप्रति मानिसहरूको रुचि निकै घटेको थियो। एक समय यस्तो कला प्रदर्शन गरेर राम्रै कमाइ हुन्थ्यो, तर अब त्यो सम्भव थिएन। संसार बदलिइसकेको थियो। पहिले...

कहाँ छन् आज भारतीय कम्युनिस्टहरू ?

सन् १९५७ पछि पहिलोपटक भारतमा अब एउटा पनि कम्युनिस्ट नेतृत्वको राज्य सरकार बाँकी छैन । यसै महिना भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (माक्र्सवादी) नेतृत्वको लेफ्ट डेमोक्रेटिक फ्रन्ट (एलडीएफ) केरलामा एक दशक लामो...

मर्दैछन् सुमात्राका हात्तीहरू, पृथ्वीकै दुर्लभ जीव जोगाउने हाम्रो संघर्ष

इन्डोनेसियाको बेङ्कुलु प्रान्तमा पर्ने दक्षिणी सुमात्राको एक ‘उत्पादन वन’ (व्यावसायिक हिसाबले व्यवस्थित गरिएको जंगल क्षेत्र)मा दुई वटा हात्ती मृत फेला परे । एउटा माउ हात्ती र उसको छावा आफ्ना दाह्रा...

हामीले क्युबामा जे देख्यौँ

अलेजान्ड्रो आमाको गर्भमा परिपक्व जैविक चरण पार गर्नुअघि नै जन्मिएका बालक हुन्। हामीले भेट्दा उनी क्युबाको राजधानी हवानास्थित युसेबियो हर्नान्डेज पेरेज मातृशिशु अस्पतालमा थिए। उनको तौल केवल २ पाउन्ड मात्रै...

दुई भ्रमणको कथा

ट्रम्पको बेइजिङको दोस्रो भ्रमणको एक हप्ता नबित्दै पुटिनले पनि चिनियाँ सहरको भ्रमण गरे। यस भ्रमणले रुस र चीनबिचको सम्बन्धबारे के बताउँछ र यो ट्रम्पको भ्रमणभन्दा कसरी फरक छ भन्ने यहाँ...

अफ्रिका मुक्ति दिवस : के महादेशले साँचो मुक्ति हासिल गरेको छ ?

सन् १९६३ मे २५ मा अफ्रिकी नेताहरू इथियोपियाको राजधानी आदिस अबाबामा भेला भएर अर्गनाइजेसन अफ अफ्रिकन युनिटी (ओएयु) स्थापना गर्दा त्यो अवसर सिङ्गो महादेशीय मुक्तिको प्रतीक बनेको थियो, जसलाई धेरैले...

चीनसँग सम्बन्ध सुधार्ने ट्रम्पको कदम सही छ

मेरा पुराना लेखहरू पढ्नुहुने पाठकहरूलाई म डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालका विदेश नीतिको समर्थक होइन भन्ने राम्रोसँग थाहा छ । ग्रीनल्याण्ड कब्जा गर्नेदेखि क्यानडालाई अमेरिकामै गाभ्ने धम्की दिनेसम्म, त्यसैगरी एकतर्फी असाध्यै...

एसियामा ऊर्जा संकटको आँधी र रुसी रणनीति

मे २०२६ पछि एसिया एकैसाथ उत्पन्न हुने अनेकौँ संकटहरूको केन्द्रबिन्दु बन्ने छ । हाल फिलिपिन्सले ऊर्जा आपूर्तिसम्बन्धी राष्ट्रिय संकटकाल घोषणा गरेको छ । अघिल्ला झट्काहरूबाट मुस्किलले उकासिन थालेको श्रीलङ्का अहिले,...

के भेनेजुएलाको तेलले जोगाउला त भारतलाई ?

इरानमाथिको युद्ध र होर्मुज जलडमरू बन्द भएपछि वैकल्पिक ऊर्जा स्रोत खोज्ने दौड चलिरहेका बेला भेनेजुएला भने यस महिना भारतको तेस्रो ठुलो कच्चा तेल आपूर्तिकर्ताका रूपमा उभिएको छ । ऊर्जा आपूर्ति...

सगरमाथाको शिखरमा प्यालेस्टिनी बालबालिकाको सन्देश

गाजाका प्यालेस्टिनी बालबालिकाका आशा र सपनाहरू संसारको सबैभन्दा उच्च स्थानसम्म पुगेका छन् । उनीहरूले आफ्नै हातले लेखेका सन्देश बोकेको चङ्गा पर्वतारोहीहरूको टोलीले सगरमाथाको शिखरसम्म पुर्‍याएको हो । यो टोलीले बिहीबार बिहान...

अमेरिका–क्युबा तनाव फेरि सतहमा

काठमाडौँ । अमेरिका र क्युबाबिचको सम्बन्ध इतिहासमै सबैभन्दा जटिल र तनावपूर्ण कूटनीतिक सम्बन्धमध्ये एक मानिन्छ । शीतयुद्धकालीन वैचारिक टकराव, आर्थिक प्रतिबन्ध, राजनीतिक अविश्वास र गुप्त कारबाहीहरूको लामो शृङ्खलाका कारण यी...

नेपाल–भारत सम्बन्धमा ‘बालेन शैली’ : न कुनै हतारो, न उत्साह नै !

नयाँ दिल्ली । नेपालमा सन् २००८ मा राजतन्त्र अन्त्य भएपछि कम्युनिस्ट पार्टीहरू कुनै न कुनै रूपमा सत्तामा रहे। गत वर्षको सेप्टेम्बर महिनामा भएको जेनजी आन्दोलनका कारण कम्युनिस्ट पार्टीहरू पूर्ण रूपमा...

कोलकाताबाट विराटनगरका लागि पहिलो पटक रेल कार्गो सेवा सुरु

यस्ता छन् कोशी प्रदेश सरकारका तीन निर्णय

मोरङमा टिपरको ठक्करबाट ७० वर्षीया वृद्धाको मृत्यु

उपधारा ५ को सरकार ढले प्रदेशसभा विघटन हुन सक्छ : मुख्यमन्त्री कार्की

फरार अभियुक्त १८ वर्षपछि पक्राउ

जनकपुरका अतिक्रमित पोखरी र डिल सात दिनभित्र खाली गर्न निर्देशन

७ दिनभित्र अनुदान भुक्तानी प्रक्रिया अघि बढाउने सर्तमा उखु किसान सङ्घ रौतहटको आन्दोलन स्थगित

लागत बढेपछि चपेटामा किसान

चुरियामाई सुरुङको व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाइँदै

शिक्षामन्त्री पोखरेलद्वारा विद्यालय अनुगमन

अप्ठ्यारो संसदीय अंकगणित, उपधारा-५ बाट तेस्रो मुख्यमन्त्री को ?

एक वर्षमा २२ गैँडा मरे

मुद्दा फर्छ्योट: लमजुङ जिल्ला अदालतमा सबैभन्दा बढी, कास्कीमा कम

संरक्षणसँगै पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै इलामपोखरी

पोखरा बसपार्क क्षेत्रका व्यापारिक संरचना हटे, सुकुमबासी व्यवस्थापन प्रक्रिया सुरु

अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजनाद्वारा वन्यजन्तु प्रभावित परिवारलाई १ करोड १० लाख रुपैयाँभन्दा बढी राहत वितरण

दाङमा ७७ प्रतिशत रोपाइँ

बाँकेमा कृषि भण्डारण केन्द्र निर्माण

लुम्बिनीमा सत्ता दौड तीव्र, कांग्रेस–एमालेले खोजे नेकपाको साथ

लुम्बिनीमा कांग्रेसका मन्त्रीले तत्काल राजीनामा नदिने

शक्ति बस्नेतको प्रश्न : सरकारमा सहभागी हुन यति धेरै हतारो किन गर्नु परेको होला ?

अल्पमतमा परेपछि चुपचाप छन् कर्णालीका मुख्यमन्त्री

भौतिक पूर्वाधारमन्त्री लम्साल कर्णाली राजमार्ग र करिडोरको अनुगमनमा

मुख्यमन्त्रीमा जीवनबहादुर शाही प्रस्ताव, अरुमा कसरी हुन्छ ‘पावर सेयरिङ’ ?

चार पालिकाद्वारा सशस्त्र प्रहरी बललाई विपद् सामग्री हस्तान्तरण

सुदूरपश्चिममा राजस्व सङ्कलन नरोकिने

कञ्चनपुरमा जापनिज इन्सेफ्लाइटिसको जोखिम कायमै

अब हाम्रो नेतृत्वको सरकारले सुशासन र समृद्धिको जग बसाल्छः खगराज भट्ट