विचार/दृष्टिकोण

उपभोक्तावादी समाजः चरित्र र चुनौती

मानव सभ्यताको विकास उत्पादनसँग जोडिएको हुन्छ । मानिसले आफ्नो आवश्यकता पूरा गर्न प्रकृतिको प्रयोग गरी नयाँ वस्तुको सिर्जना गर्छ । कुनै पनि समाजको पहिचान त्यसले गर्ने सिर्जना र उत्पादनबाट निर्देशित...

बालेन शाह : शैली कि प्रवृत्ति ?

नेपालको राजनीति विगत केही दशकदेखि परम्परागत दल र संरचनाबाट परे नयाँ तरंग खोजिरहेको छ । बालेन शाहको उदय अत्यन्तै उल्लेखनीय छ । उनी केवल एक पूर्वमेयर वा राजनीतिक पदका लागि...

निर्वाचन पछि के आउँछः सुधार कि संकट ?

इटालीका प्रख्यात मार्क्सवादी दार्शनिक एन्टोनियो ग्राम्सीले आफ्नो ‘प्रिजन नोटबुक्स’ मा लेखेका थिए “पुरानो मरिरहेछ, तर नयाँ जन्मिने रगत र तागत जुटिसकेको छैन; यही संक्रमणकालमा अनेकौं विकृत लक्षणहरू देखापर्छन् ।” आजको...

ट्युनिसियाबाट नेपालले ट्युसन लिन सक्छ

ट्युनिसियाको सिदी बौजिद सहरमा तरकारी बेच्दै जीविकोपार्जन गर्ने युवा व्यापारी मोहम्मद बुआजिजीले स्थानीय प्रशासन र प्रहरीद्वारा बारम्बार गरिने दुर्व्यवहार, अपमान र रोजगारीका वैकल्पिक अवसरको अभावबाट आजित भएर सन् २०१० को...

आम निर्वाचन र जनताको मनोवृत्ति

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा आम निर्वाचनहरूको शृङ्खला निकै चाखलाग्दो रहेको छ । प्राकृतिक स्रोतसाधनले सम्पन्न, साथै यहाँको प्राकृतिक सुन्दरता, भौगोलिक, सामाजिक, धार्मिक र सांस्कृतिक विविधतालाई आर्थिक उपार्जनमा जोड्न सके देश कायापलट...

गजीराम सार्की र खगेन्द्र सुनारले सतहमा ल्याई दिएको मनुवाद

काठमाडाैँ । दलित समुदायका व्यक्तिलाई मन्दिर प्रवेशमा रोक लगाउने र ‘दलितको निधारमा टीका लगाउँदा देउता रिसाउँछन्’ भन्ने मनुवादी सोचले गर्दा हातमा नभई पातमा टीका दिने प्रवृत्ति हाम्रो समाजका लागि नौलो...

६२ लाख गरिबहरूको भोट कसलाई ?

घट्नुपर्ने गरिबी केही वर्षयता बढिरहेको छ। राष्ट्रिय योजना आयोगको १५औँ आवधिक योजनाले गरिबी १० प्रतिशतमा झार्ने लक्ष्य राखेको थियो। तर, केही दिनअघि मात्र राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले सार्वजनिक गरेको ‘गरिबीको लघुक्षेत्र...

मैथिल विवाह : एक सुव्यवस्थित पद्धति

प्रकृतिले जीवहरूमा सन्तानोत्पादनका लागि पुलिङ्ग र स्त्रीलिङ्गी स्वरूप निर्मित गरेको छ । र, मानव जीवनमा यस कुराले विशेष महत्त्व पाएको छ । समाजमा विवाह दुई व्यक्तिहरू मध्ये अर्थात् प्रायः नर...

मधेस, विकास र लोकतन्त्र

धेस नेपालकै अन्नको भण्डार हो। श्रमको ठूलो स्रोत हो। संस्कृतिको धनी भूगोल हो। तर यही मधेस आज पनि विकासका सूचकहरूमा पछाडि किन छ? शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, पूर्वाधार, सुशासन– प्रत्येक क्षेत्रमा...

चुनावमा उग्र राष्ट्रवाद होइन, परिपक्व राजनीति

एक जना आध्यात्मिक गुरुले भन्नुभएको थियो , “मौनता आध्यात्मिक अनुशासन हो । " राजनीतिमा पनि मौनता कहिलेकाहीँ वाणी भन्दा प्रभावशाली हुन्छ। हाम्रो समाजमा विभिन्न प्रकारका मानिस छन्। एकथरी धेरै बोल्ने,...

के बालेन प्रधानमन्त्रीका लागि योग्य छन् ?

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले प्रधानमन्त्रीका रूपमा प्रस्ताव गरेको बालेन शाह प्रधानमन्त्रीका लागि योग्य पात्र हुन् वा होइनन् भन्ने बहस यतिबेला तीव्र रूपमा चलिरहेको छ । झन्डै तीन वर्ष काठमाडौँको मेयरका...

अल्गोरिदम, आक्रोश र भाष्य निर्माणको अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोग

आजको नेपाली राजनीति हेर्दा असहज र पेचिलो प्रश्न उठ्छ– के हामी नीति, सिद्धान्त र एजेन्डाको राजनीतिमा छौँ, वा भावना, आक्रोश र पीडाको व्यापारमा ? लोकतन्त्रको प्रारम्भिक कालखण्डमा राजनीति विचारको सङ्घर्ष...

ओली सत्ताविरुद्ध युगको विचार र बालेनको भीड

निर्वाचन केवल सरकार चयन गर्ने गणितीय प्रक्रिया मात्रै होइन । यो नागरिक सहभागितामार्फत लोकतन्त्र सुदृढीकरणको सबैभन्दा प्रभावकारी माध्यम पनि हो । प्रतिनिधिहरू आफ्ना एजेन्डा लिएर चुनावी मैदानमा प्रस्तुत हुन्छन् र...

योग्य, उम्मेदवार र राम्रो पार्टीलाई समेत जनताले किन भोट दिँदैनन् ?

राम्रो नैतिकता र राम्रो भिजन भएको योग्य उम्मेदवार र राम्रो नीति भएको राजनीतिक पार्टीलाई पनि किन नेपाली जनताले भोट दिँदैनन् ? किनकि नेपालीहरूले मतदान गर्दा विभिन्न मापदण्डहरूलाई आधार बनाउने गरेको...

चाउसेक्कुको पतन किन भयो ?

आज २६ जनवरी । आजकै दिन रोमानियाको तानाशाह निकोलाई चाउसेस्कुको जन्म भएको थियो । १९६५ देखि १९८९ सम्म मृत्युपर्यन्त रोमानिया कम्युनिस्ट पार्टीको महासचिव पदमा र १९७४ देखि राष्ट्रपतिको पदमा रहेको...

बालेन, केपी र गगन : एउटै मञ्चको प्रतीक्षा

केही सञ्चारमाध्यम र आम नागरिकले यसपटक प्रधानमन्त्रीका दाबेदारहरूलाई एउटै मञ्चमा बसेर बहसमा उत्रिन आह्वान गरेका छन्। विशेषगरी फागुन २१ गते हुने निर्वाचनमा भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा अघि सरेका नेताहरूलाई खुला बहसका...

नवयुवा, जेन्जी र राजनीति

आजको विश्व इतिहासमै सबैभन्दा छिटो परिवर्तन भइरहेको युग हो। प्रविधि, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), सूचना प्रवाह र विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धाले राष्ट्रहरूको भविष्य केवल राजनीतिक नाराले होइन; दक्ष, सीपयुक्त र अनुसन्धानमुखी जनशक्तिले निर्धारण...

प्रथम नारी नाटककार सावित्री पोखरेलको जीवनी

कुनै बेला हाम्रो देशमा पशु बेचेजस्तै गरी मान्छे बेच्ने पनि छ्यापछ्याप्ती चलन थियो । मान्छेमा पनि नारी जातिलाई दान दिने चलन अझै विद्यमान छ र त्यस दानलाई कन्यादान भनिन्छ ।...

गजेन्द्रबाबुपछिको मधेस राजनीति

नेपाल सदभावना पार्टीका संस्थापक अध्यक्ष एवं मधेसी नेता गजेन्द्र नारायण सिंहको निधन भएको २४ वर्ष बितिसकेको छ । उनको निधन २०५८ माघ १० गते हृदयघातका कारण भएको थियो । उनको...

यसकारण मैले उम्मेदवारी फिर्ता लिएँ

देश विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण आदरणीय दिदीबहिनी, दाजुभाइ र साथीहरू, हार्दिक नमस्कार ! मैले मेरो सारा जीवन नेपाल किन अल्प विकासको दुष्चक्रमा फस्यो ? हामी किन संसारकै सबैभन्दा गरिब देश बन्यौँ...

जेनजी आन्दोलनको मर्म र नयाँ अनुहारले छरेको भ्रम

निरंकुश राणा शासनदेखि पञ्चायती व्यवस्था र बहुदलीय प्रजातन्त्र हुँदै गणतन्त्रात्मक संघीय संरचनासम्म आइपुग्दा नेपालले व्यवस्था परिवर्तनका अनेक चरणहरू पार गरिसकेको छ । विभिन्न नाम र विशेषणयुक्त व्यवस्थाहरू आए पनि नागरिकले...

निर्वाचनकेन्द्रित भ्रष्टाचार चक्र : कारण, असर र समाधानका उपायहरू

विषय प्रवेश नेपाल फेरि एकपटक निर्णायक संसदीय निर्वाचनको संघारमा उभिएको छ । यो निर्वाचन केवल सत्ता परिवर्तनको औपचारिक प्रक्रिया मात्र होइन, बरु यो नेपाली लोकतन्त्रको भविष्य निर्धारण गर्ने महत्त्वपूर्ण मोड...

आज्ञाचक्रः मनुष्य जीवनको नेता

हामीले बाहिर देख्ने शरीरमा कर्मेन्द्रीय, ज्ञानेन्द्रिय र अन्य अङ्गहरू देख्दछौँ । यसलाई पञ्च महाभूतको अंश भनिन्छ । यस पार्थिव शरीर भित्र अर्को अभौतिक अर्थात् सूक्ष्म शरीर पनि रहेको हुन्छ ।...

गाउँको ‘सिंहदरबार’ छाडेर सिंहदरबारकै दौड : संघीयतामाथिको बेइमानी

फागुन २१ मा हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा सहभागी हुन ३० जनाभन्दा बढी जनप्रतिनिधिले राजीनामा दिएका समाचारहरू सार्वजनिक भएका छन्। प्रदेशमा मुख्यमन्त्री भइसकेका व्यक्तिदेखि महानगरपालिकाका प्रमुखसम्म र वडाध्यक्षदेखि वडा सदस्यसम्मले सङ्घीय...

लेनिनको मृत्यु विषबाट भएको थियो– ट्राटस्की

आज २१ जनवरी, लेनिनको १०२ औँ पुण्यतिथि । आज भन्दा १०२ वर्षपहिले आजकै दिन ५३ वर्षको उमेरमा अक्टोबर क्रान्तिका नेता लेनिनको निधन सन् १९२४ मा मस्को नजिकैको एउटा गाउँ गोर्कीमा ...

माघ स्नानको माहात्म्य

विक्रम संवतको पौष महिनापछि माघ महिना सुरु हुन्छ । सनातन क्यालेन्डर अनुसार, विक्रम संवतको एघारौं चन्द्र महिना र दसौँ सौर्य महिनालाई माघ महिना भनिन्छ । मघा नक्षत्रयुक्त पूर्णिमा हुने भएको...

पुराना राजनीतिक दल सुध्रिए नयाँ आवश्यक छैन

नेपाली राजनीतिमा नयाँ राजनीतिक सम्भावना र वैकल्पिक राजनीतिको खोजी पछिल्लो एक दशकदेखि भइरहेको छ । राजनीतिक रूपमा व्यवस्था परिवर्तनसँगै र आन्दोलनहरूको मर्म अनुरूप नागरिकमा आउनुपर्ने खुसी र सन्तुष्टि उनीहरूका लागि सपना...

रुकुम पूर्वमा प्रचण्ड : पर्यटक उम्मेदवार कि रणनीतिक योद्धा ?

नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक प्रचण्ड फागुन २१ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा रुकुम पूर्वबाट उठ्ने निश्चितजस्तै छ। नेकपा बन्ने क्रमसँगै छुट्टिएका एकाध नेता–कार्यकर्ता र केपी ओली नेतृत्वका केही रूढहरूले यसमाथि प्रश्न उठाएका...

चिनियाँ विश्वव्यापी विकासका अवधारणा र अभ्यास

सञ्जु दाहाल नेपालका सबै गाउँपालिकाको केन्द्रमा चिनियाँ बिजुली बस पुगेका रहेछन् । काठमाडौँदेखि सबै पालिकामा नियमित बस सेवा सुरु भएको रहेछ । यसमा चीन सरकारले २० प्रतिशत आर्थिक सहयोग गरेको...

सुशासन, दल र लोकतन्त्र

सुशासन कुनै प्रशासनिक प्रविधि मात्र होइन, यो राजनीतिक नैतिकताको प्रतिफल हो । सुशासन त्यहाँ जन्मिन्छ, जहाँ शक्ति उत्तरदायित्वसँग बाँधिन्छ, जहाँ नीति स्वार्थमाथि विजय हुन्छ, र जहाँ राज्य जनताको सेवक बन्छ–...

विधानको कसीमा कांग्रेसको आधिकारिकता : भ्रम, यथार्थ र संवैधानिक बाटो

मुलुक अहिले एक अत्यन्त संवेदनशील र गम्भीर मोडमा उभिएको छ । नेपालको संविधान, हामीले लामो संघर्षबाट प्राप्त गरेको लोकतन्त्र र हालसम्मका राजनीतिक उपलब्धिहरूमाथि गम्भीर षड्यन्त्रका काला बादलहरू मडारिन थालेका संकेतहरू...

भेनेजुएला, डोनरो डक्ट्रिन र सम्भावित विश्व

३ जनवरी २०२६ का दिन भेनेजुएलामाथि अमेरिकी हस्तक्षेप र राष्ट्रपति निकोलस मादुरोको अपहरणपछि जसरी वैश्विक राजनीतिमा परिस्थितिहरू विकसित हुँदैछन्, र डोनाल्ड ट्रम्प नेतृत्वको अमेरिका बाहिरी–भित्री दुबै मोर्चामा फँस्दै गइरहेको छ,...

४२ वर्षअघिको पिस्कर हत्याकाण्ड सम्झँदा...

सरेश नेपालले तयार गर्नु भएको 'जेलभित्रका सङ्घर्ष' एउटा खोजपूर्ण, पठनीय एवं संग्रहणीय ऐतिहासिक दस्ताबेज हो । नेपाली राजनीतिक/सामाजिक आन्दोलनका अन्वेषकहरूलाई उपयोगी हुने ढङ्गले अत्यन्त मेहनतपूर्वक तयार गर्नुभएको पुस्तकले मानिसको मानसपटलबाट करिब...

लोकप्रियता, विचार र ‘नयाँ–पुराना’ को राजनीतिक द्वन्द्व

पुनर्जन्मको सत्य बिस्तारै सबै धर्मले मान्नेछन्

नव जीवनको सबैभन्दा ठूलो रहस्य मृत्यु हो। के मृत्यु नै अन्त्य हो? वा मृत्युपछि पनि जीवनको अर्को अध्याय सुरु हुन्छ? यो प्रश्न युगौँदेखि मानव मनमा खेल्दै आएको छ। पुनर्जन्म पूर्वीय...

अबका मतदाता कुनै दलको ‘बँधुवा मजदुर’ होइनन्

नेपालको समसामयिक राजनीति अहिले एउटा यस्तो कठिन र तरल मोडमा आइपुगेको छ, जहाँ पुराना सिद्धान्तहरूले मात्रै वर्तमानको जटिलतालाई व्याख्या गर्न सम्भव देखिँदैन । राजनीतिशास्त्रको लामो प्राध्यापन र अनुभवका आधारमा भन्नुपर्दा...

कांग्रेसमा कोही कसैको ‘झोले’ हुनु पर्दैन: गगन थापा

राजनीतिमा सधैँ दुईवटा बाटो हुन्छन्– एउटा सजिलो, जहाँ पद, प्रतिष्ठा र सुबिस्ता हुन्छ अर्को कठिन, जहाँ जोखिम, संघर्ष र अनिश्चितता हुन्छ । विद्यार्थी आन्दोलनको बेला पनि मसँग कोठाभित्र लुकेर सुरक्षित...

सच्चिने बाटो छाडेर सक्किने बाटो रोजेका देउवा

काठमाडौँ । भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी विद्रोहपछि नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमाले दुवै दलमा नेतृत्व परिवर्तनको एजेन्डा भुसको आगोसरी फैलिएको थियो । एमालेमा अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले महाधिवेशनको...

‘सत्यको पक्षमा उभिने कि दास बन्ने ? महाधिवेशन प्रतिनिधिले रोज्ने बेला आयो’

नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनको बन्द सत्रको केही दिन अगाडि देखि सभापतित्व गरिराख्नु भएका श्रद्धेय नेता श्याम दाइ, कांग्रेसका महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्माज्यू, पार्टीका केन्द्रीय सदस्यज्यूहरू, यहाँ उपस्थित सबै अग्रजहरू, महाधिवेशन प्रतिनिधिज्यूहरू...

इतिहास र आकाङ्क्षाको कठघरामा कांग्रेस

जनसार्वभौमसत्ता लोकतान्त्रिक जीवनको स्पन्दन हो। राज्यशक्तिको स्रोत बन्दुकको नाल वा दरबारको प्राङ्गण हुन सक्दैन; नागरिकको अभिमत नै अन्तिम सत्य हुन्छ। जनताले आवधिक निर्वाचनमार्फत आफ्नो सार्वभौम अधिकार प्रयोग गर्छन्। मतपत्रमा लाग्ने...

उदयपुर बस दुर्घटना : घाइते ३० मध्ये २३ जना डिस्चार्ज, ७ जनाको उपचार हुँदै

वैदेशिक सहायता र कुटनीतिक सम्बन्धमै प्रश्न उठाइरहेको ‘चुहारको पुल’

झापामा दुई सय ८५ जनालाई रोजगारी

मुख्यमन्त्री कार्यालयका ‘जलेको’ भनिएका ३० थान ल्यापटप र १४ थान मोबाइल कसले चोर्‍यो ?

चुरे बस्तीमा बाघ आतङ्क

जनकपुरधाममा रामजानकी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशाला बन्ने

मधेस सरकारद्वारा ११ महिनामा ३० अर्ब १७ करोड राजस्व सङ्कलन

गर्मीले मधेसको जनजीवन प्रभावित : बिरामी बढे, मजदुर वर्ग मारमा

एकअर्कालाई 'धन्यवाद' र 'सरी' भन्दै सकियो रास्वपाको बैठक

आकर्षक उपहारको प्रलोभन देखाएर चिट्ठा मार्फत ठगी गर्ने पक्राउ

रास्वपाको पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशन, धमाधम भइरहेको छ तयारी (तस्बिरहरू)

रास्वपा महाधिवेशनः चितवनमा ट्राफिक व्यवस्थापनमा कडाइ, महाधिवेशनस्थलमा सवारी निषेध

बास्तोला कम्प्लेक्सको संरचनामा पोखरा महागरले चलायो डोजर (तस्बिरहरू)

मुस्ताङमा चक्रपथ निर्माण

‘एक विद्यालय एक करेसाबारी’ सञ्चालन गर्दै गैँडाकोट

एघार महिनामा म्याग्दी हुँदै सात लाख पर्यटक मुस्ताङ पुगे

विज्ञापन प्रतिबन्धले निजी मिडिया संकटमा, नीति पुनर्विचार गर्न सरकारसँग आग्रह

लुम्बिनीमा विशेष योगाभ्यास कार्यक्रम

तुलसीपुरमा दुई अटो एक-आपसमा ठोक्किँदा ९ जना घाइते

स्वर्गीय नुमराज पोखरेलको स्मृतिमा विद्यालयमा खानेपानी धारा निर्माण, लियो क्लबद्वारा हस्तान्तरण

सांसदहरूले औँल्याए कमजोरी नै कमजोरी

कर्णालीमा एमालेले भन्यो– ‘मन्त्री नै आयोजक हुने, त्यसमा सरकारको लगानी हुने कुरा अलिकति स्वार्थ बाझिएको हो कि ?’

गोरेटो बाटोमा भेटिएको शवको रहस्य खुल्यो : श्रीमती र छोराले गरे हत्या

कोशी अस्पतालको अतिक्रमित जग्गा खाली गर्न १५ दिने अल्टिमेटम

डोटीमा सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन बेस स्थापना

अत्यधिक गर्मीले विद्यालयमा १२ दिन बिदा

बैतडीमा बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु, १० जना घाइते

बैतडीमा बस दुर्घटना अपडेट : ९ जना घाइते

बेलायतमा पूर्व गोर्खामाथि जातीय घृणाप्रेरित आक्रमण: आरोपी पक्राउ, नेपाली समुदायमा आक्रोश

बर्ड फ्लु संक्रमण लुकाएको आरोपमा चिडियाखाना प्रमुख साह छानबिनमा

मदन भण्डारी कप यु–१९ विद्यालयस्तरीय बागमती प्रदेश छात्रा भलिबल भोलिदेखि सुरु हुने

ए स्टार नेपाल बास्केटबल लिग २०२६ को सेमिफाइनल समीकरण पूरा