अनुवाद

पाकिस्तानलाई काखी च्यापेर अमेरिकाले पुनः भारतलाई हेप्दैछ

समाजिक सञ्जालमा सन् २०१८ को आफ्नो पहिलो पोष्ट गर्दैगर्दा ट्रम्प पाकिस्तानप्रति धेरै नै निराश देखिन्थे । उनले विगत १५ वर्षमा अमेरिकाले ‘मुर्ख’ बनेर पाकिस्तानलाई ३३ अर्ब अमेरिकी डलर दिएको गुनासो...

हामी विश्व राजनीतिको नवयुगमा छौँ

केही वर्षयता म आफैसँग कहिल्यै नसोधिएको एउटा प्रश्न गर्दैछु– हामी बाँचिरहेको युगलाई के भनेर चिन्ने ? म ‘शीतयुद्ध’ को युगमा जन्मिएको मान्छे हुँ । मेरो लेखकीय जीवनको धेरैजसो समय ‘शीत...

उदारवादमा किन देखापर्‍यो संकट ?

उदारवादलाई आधुनिकताको सफलताको कथा मान्ने गरिन्छ । यसले मानिसलाई सामन्तवादको बन्धनबाट मुक्त गरायो । धार्मिक जडताबाट बाहिर निकाल्यो तथा अधिनायकवादी संरचनाबाट जोगायो । तर्कबुद्धि, स्वतन्त्रता तथा आत्मनिर्णयको अधिकारलाई केन्द्रमा राखेर...

चीन वा अमेरिका : यो शताब्दीमा कसको दबदबा चल्नेछ ?

गत अक्टोबर ३० बिहीबार दक्षिण कोरियाको बुसान सहरमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको भेट भयो । दुवै मुलुकका राष्ट्रपतिबिच यो सन् २०१९ यताको पहिलो भेट थियो...

इन्टरनेटले प्रौढ नागरिकलाई उग्र–दक्षिणपन्थी बनाउँदैछ

डिजिटल दुनियाँको मुख्य कुरा भनेकै ध्यानाकर्षण हो । यसको पूरै प्रणाली मानिसहरूको ध्यानमा आधारित भएर चलेको हुन्छ । स्क्रिनमा गरिने हरेक क्लिकले कसैको आय आर्जन गराइरहेको हुन्छ । आजको दिनमा...

सलमान रुस्दीः १५ पटक छुरा प्रहार हुँदा पनि हाँसिरहेका लेखक

गालामा एउटा धमिलो दाग छ । निक्खर कालो लेन्सले उनको दाहिने आँखा छोपेको छ । केही वर्ष अघि उनलाई एउटा सनकी उग्रवादीले १५ पटक छुरा प्रहार गरेको थियो । उनी...

एलन मस्क : अर्बौँको सम्पत्ति तर भाडाको घरमा बस्छन्

वासिङ्टन डिसी । टेस्लाका मालिक एलन मस्क विगत केही वर्षदेखि विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्तिहरूमा समावेश रहँदै आएका छन् । हालै उनी आधा ट्रिलियन डलर सम्पत्ति हुने पहिलो व्यक्ति बने। यसका...

एआईको डरलाग्दो संसार

चेतावनी - यो कथामा आत्महत्या र आत्महत्यासम्बन्धी भावनाहरूको चर्चा समावेश छ। नोयल तिथर्ज/ओल्गा माल्चेभ्स्का युद्धबाट गुज्रिरहेको देशको यादले एक्लो र व्याकुल भएकी भिक्टोरियाले आफ्ना चिन्ताहरू च्याटजिपिटीसँग बाँड्न थालिन्। छ महिनापछि, कमजोर मानसिक...

एन्टार्कटिकाको पतन अपरिवर्तनीय हुन सक्छ, वैज्ञानिकहरूले दिए चेतावनी

सिड्सी । अन्टार्कटिकाको बरफ, महासागर र पारिस्थितिक प्रणालीमा अचानक र सम्भवतः फर्काउन नसकिने (अपरिवर्तनीय) परिवर्तनको सम्भावना छ। यदि विश्वव्यापी रूपमा कार्बन उत्सर्जनमा तीव्र कटौती नगरिएमा, यी रूपान्तरणहरूले महादेशका लागि मात्र...

हिंसा रोक्न गरिएको बब मार्लीको ऐतिहासिक ‘वान लभ कन्सर्ट’ को कथा

यो त्यो हात मिलाइ थियो, जसलाई सम्पूर्ण जमैकाले महसुस गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो । बब मार्लीले २३ अप्रिल, १९७८ को बिहान जमैकाका प्रधानमन्त्री माइकल म्यानले र उनका राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी एडवर्ड...

डिक चेनी र एक युद्ध अपराधीलाई चोख्याउने प्रयास

‘आतंकविरुद्धको युद्ध’ को पुरानो टोलीका अर्का एक सदस्यले पनि संसार छाडेका छन्। डिक चेनी, जो जर्ज डब्लु बुसको दुई कार्यकाल (सन् २००१-२००९) को प्रशासनमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली...

जोहरान ममदानीको सन्देश : दौलतको दम्भ निष्काम हुन्छ, जनता ब्युँझी उठेपछि !

जोहरान ममदानीले न्युयोर्क सहरको मेयरमा जित हासिल गरेका छन् । यो जितले केवल स्थानीयस्तरको असन्तुष्टि मात्रै देखाउँदैन, यो जितले अमेरिकी राजनीतिमा पुस्तौँदेखि जमेर बसेको वैचारिक पोखरीमा ठुलो धक्का दिएको छ...

जोहरान ममदानी : ‘अज्ञात’बाट इतिहासको नायकसम्म

एक वर्षअघिसम्म जोहरान ममदानी राजनीतिक वृत्तमा एक अपरिचित नाम थिए। तर, अहिले ३४ वर्षीय यी लोकतान्त्रिक समाजवादी नेता न्युयोर्कका पहिलो मुस्लिम मेयर बन्दैछन् । उनको चर्चा अमेरिका मात्र नभएर विश्वभर...

आइन्स्टाइनलाई फ्रायडको जवाफ: युद्ध हाम्रो स्वभावमै छ

भियना, सेप्टेम्बर, सन् १९३२ प्रिय प्राध्यापक आइन्स्टाइन, तपाईंले मलाई छलफलमा निम्त्याउनु भएको थाहा पाएँ । छलफलको विषय तपाईंलाई रुचि लागेको तथा अरूलाई पनि रुचिकर हुने खालको रहेछ । म यस...

छिमेकीको साथ नभई भारतको उदय सम्भव छ ?

पछिल्लो समय दक्षिण एसियामा विकसित घटनाक्रमहरूमा अनौठो समानता देखिन्छ । जेनेरेसन–जेडको अगुवाइमा नेपालमा भएको विरोध प्रदर्शनले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई सत्ताच्युत गर्‍यो । यो घटनाले गत वर्षको अगष्टमा बंगलादेशमा तत्कालीन...

भूराजनीतिको भुमरीमा माडागास्कार

माडागास्कारमा हप्तौँसम्म विरोध प्रदर्शन तथा विद्रोह चल्यो । विद्रोहकै कारण त्यहाँका तत्कालीन राष्ट्रपति आन्द्रेइ राजोएलिना फ्रान्सेली सैन्य जहाजमा चढेर देशबाट भागे । भ्रष्ट तथा पश्चिमा मुलुकतर्फ ढल्किएको सरकारसँग त्यहाँका आममानिस...

फ्रायडलाई आइन्स्टाइनको चिठी : युद्ध किन हुन्छ ?

(वर्तमान समय युद्ध र त्यसले निम्त्याएको त्रासद भयका अघिल्तिर लखतरान भई उभिन विवश छ । परमाणु अस्त्रहरूको जगजगीबिच विश्वभरका आम मानिस शान्तिको आशापूर्ण दियो बालिरहेकै छन् । तर शक्ति र...

क्रान्ति र पतनका उस्तै कथा बेहोरेका नेपाल र बोलिभिया

सहश्रांशु दास झट्ट हेर्दा नेपाल र बोलिभिया आमूल परिवर्तन हुनै नसक्ने खालका मुलुक जस्ता प्रतीत हुन्छन् । दुवै देश भूपरिवेष्टित छन् । हिमाली मुलुक हुन् । पृथ्वीको वल्लो र...

कुकुरसम्बन्धी १३ रोचक तथ्यहरू

कुकुरहरू मानिसको सबैभन्दा वफादार साथी हुन् । त्यसैले स्वाभाविक रूपमा हामी तिनीहरूको बारेमा सकेसम्म धेरै जान्न चाहन्छौँ। हामीले यहाँ कुकुरहरूको बारेमा रमाइलो र रोचक तथ्यहरूको सूची सङ्कलन गरेका छौँ, जसले...

कुकुर कसरी मानिसको असल साथी बन्यो ?

काठमाडौँ । पाल्तु कुकुर (क्यानिस लुपस फ्यामिलियारिस) ले मानव इतिहासमा हाम्रो सबैभन्दा पुरानो पशु साथीको रूपमा एक अद्वितीय स्थान राख्दछ। अन्य पाल्तु जनावरहरूको उत्पत्ति कृषि वा गोठाले आवश्यकतासँग जोडिएको भए...

‘स्मार्टफोन’ को उदय र पश्चिमा लोकतन्त्रको पतन

केही समय अघि स्पेनको एउटा सम्मेलनमा उत्तरी आयरल्याण्डको शान्ति प्रक्रियाकी एक जना प्रभावशाली व्यक्ति अभिला किलमुर्रे बोल्दै थिइन । उपस्थित सहभागीलाई उनले सन् १९९८मा भएको ‘गुड फ्राइडे अग्रिमेन्ट’ सम्झाइन, जसमा...

राजनीतिक हिंसा बढाउन सामाजिक सञ्जालको प्रयोग कसरी हुँदैछ ?

अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पका प्रभावशाली समर्थक चार्ली कर्कको अचानक हत्या भयो । हत्याले सनसनी फैलायो । हत्यारा पत्ता लगाउन प्रहरी जोडतोडले लाग्यो । राष्ट्रपतिसँग घनिष्ठ सम्बन्ध रहेका तथा भविष्यमा अमेरिकी दक्षिणपन्थीहरूको...

विश्वकै सबैभन्दा गोप्य संस्था– सीआईए उदयको कथा

यो संस्था संसारको सबैभन्दा गोप्य संगठन हो । यसलाई ‘ब्ल्याक बजेट’ मार्फत् चलाइन्छ, जसमा शक्ति र स्रोतहरूलाई सार्वजनिक गर्नु नपर्ने खाता एवं छद्म कम्पनी प्रयोग गरेर अघि बढाइन्छ । शीतयुद्धमा...

नेपालको जेनजी आन्दोलनले राज्यसत्ताको चरित्र किन फेर्न सकेन ?

काठमाडौँका सडकमा तातेको आन्दोलन बिस्तारै सेलाउँदै गएको छ । अब हामी गम्भीरतासाथ यसका उपलब्धिबारे गम्न सक्छौँ । आन्दोलनले के–के हासिल गर्‍यो भनेर घोत्लिन सक्छौँ । आज भन्दा ठिक एक महिना...

श्रमजीवी वर्गको महत्त्व सकिएको छैन है !

पश्चिमा मुलुकहरूलाई अहिले एउटा भुतले तर्साइरहेको छ । त्यो भुत राजनीतिक धारा गुमाएर भौतारिइरहेको श्रमजीवी वर्ग हो । त्यो वर्ग दशकौँदेखि ‘तेस्रो बाटो’को नाममा बिल क्लिन्टन, टोनी ब्लेयर तथा गेरार्ड...

दुई हिंस्रक महाशक्तिको चपेटामा परेको संसार

डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालले संसारमा धेरैथोक फेरिदिएको छ । ट्रम्प र उनको टोलीले चलाइरहेको अमेरिकी प्रशासन तथा त्यहाँको सर्वोच्च अदालतले सिर्जना गर्दै गरेको व्यवस्था अझै लामो समय टिक्ने छाँटकाँट देखिँदैछ...

नेपालको आन्दोलनलाई बधाई दिन हतार गर्नु हुँदैन

गत सेप्टेम्बर ६ का दिन बिहानै नेपालको सत्तारुढ पार्टीका तर्फबाट प्रदेश मन्त्री सवार कालो रङको एसयुभी गाडीले ११ वर्षीया बालिका उषा मगर सुनुवारलाई कुल्चेर गयो । उनी ललितपुर जिल्लामा रहेको...

आडम स्मिथका २५० वर्ष

अमेरिका स्थापना हुँदै गर्दा प्रकाशित भएको मुख्य दस्ताबेज ‘स्वतन्त्रताको घोषणा’ अर्थात् ‘डिक्लेरेसन अफ इन्डिपेन्डेन्स’ पारित भएको आगामी वर्ष दुई सय ५० वर्ष पुग्दै छ । यसैगरी अर्थशास्त्रबारे हाम्रो बुझाइको आधारभूत...

पुटिन नेटोसँग खतरनाक खेल खेल्दै छन्

गत हफ्ता रुसी लडाकु जहाजहरू एस्टोनियाको हवाई क्षेत्रको सीमा उल्लंघन गरेर प्रवेश गरे । यो घटनामार्फत रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले घुमाउरो पारामा गम्भीर प्रश्न खडा गरेका छन् । वाल्टिक राज्यहरूको...

जब–जब भिडले सरकार मिल्काउँछ, त्यसबाट जनता होइनन्, बर्दीवालहरू जित्ने गरेका छन्

पश्चिमी मिडियाको रोमाञ्चक ‘स्क्रिप्ट’को पछिल्लो सिकार हुन पुगेको छ– नेपाल, जहाँ विद्यार्थीहरूले अगुवाइ गरेको ‘क्रान्ति’ले विकासोन्मुख मुलुकको भ्रष्ट तथा अदक्ष सरकार ढालेको कथा बुनिएको छ । यस्तै स्क्रिप्ट सन् २०२४...

जेनजी आन्दोलन : सामाजिक असमानताको जगमा भड्केको आक्रोश

गत साता नेपालमा यसअघि कहिल्यै नदेखिएको स्तरका विरोध प्रदर्शन भयो । राजधानी लगायत मुख्य सहर तथा विभिन्न क्षेत्रमा चलेको युवाहरूको आक्रामक आन्दोलनले केवल ४८ घण्टामै नेपालमा सन् २००६ देखि दबदबा...

तमाम बाधाहरूबिच नेपालले लोकतन्त्रको सपना देख्न छाडेको छैन

हालिफाक्सको सार्वजनिक पार्क होस् वा टोरन्टोको स्थानीय ग्रोसरी पसल वा मोन्टरेलको मेट्रोमै किन नहोस्, मानिस नेपाली भाषामा कुरा गरिरहेको सुन्नु मेरालागि अनौठो रहेन । दशकौँदेखि मेरो देश नेपालबाट ठु्लो संख्यामा...

एसियामा फैलिँदो जेनजी आन्दोलन

काठमाडौँका सडकहरू आन्दोलनको रङले पोतिएका छन् । सडकमा लागेका आन्दोलनकारीको रगतका दागहरू मनसुनको पछिल्लो वर्षाले बिस्तारै पखाल्दैछ । राजनीतिज्ञहरूका भत्केको घरका भताभुङ्ग सरसामान भिज्दैछन् । सार्वजनिक भवनमा लागेको आगोबाट धुवाँ...

बाहिरी क्रान्तिभन्दा पहिला हामीभित्र क्रान्ति चाहिन्छ !

इतिहास क्रान्तिका गाथाहरूले भरिएको छ । इतिहासमा क्रान्तिका गाथा मात्रै छैनन् । क्रान्ति लगत्तैका पिडा पनि उत्तिकै छन् । सडकमा ठुलो भिड जम्मा हुन्छ, राजधानीहरू गगनभेदी नाराले गुञ्जायमान हुन्छन्, यस्तो...

स्लाभोज जिजेक : अनौठो बौद्धिक

स्लाभोज जिजेक पृथक् शैलीका लेखक हुन् । उनको बहसको तरिका पनि फरक छ । उनका पुस्तकहरू अन्य पुस्तक भन्दा भिन्न छन् । जिजेकका किताबहरू खासमा कुनै निष्कर्षमा पुग्दैनन्, केवल टुङ्गिन्छन्...

के भारत ‘ट्यारिफको राजा’ हो ?

भारतको महसुल (ट्यारिफ) असाधारण रूपमा उच्च छ भन्ने एक व्यापक तर भ्रामक धारणा छ। कुनै देशको जीवनस्तर, सार्वजनिक शिष्टाचार, वा विदेशीहरूलाई कसरी स्वागत गरिन्छ भन्ने जस्ता विषयमा व्यक्तिपरक धारणा हुन...

एकाएक ट्रम्पसँग कसरी मोदी चिढिन पुगे ?

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएको धेरै समय भएकै छैन । यही अवधिमा अमेरिकाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण रणनीतिक साझेदार मुलुकसँगको सम्बन्ध गम्भीर सङ्कटको अवस्थामा पुगेको छ । अमेरिका र भारतबिचको...

नवीकरणीय खाद्य पदार्थको उदय

हामी दैनन्दिन जीवनमा देखापर्ने अल्पकालीन राजनीतिक वा व्यावसायिक उतार–चढावका चर्चाहरूमा यत्तिकै हराइरहेका हुन्छौँ । तर, यस्ता होहल्लाहरू भन्दा बाहिर केही महत्त्वपूर्ण सन्दर्भहरू पनि छन् । जसमा विज्ञान र अर्थशास्त्र पर्छन्...

एआईका कामको ‘कपिराइट’ कसले पाउने ?

अहिले इन्टरनेटमा ‘जेनेरेटिभ एआई’ बग्रेल्ती भेटिन्छन् । जसमार्फत तस्बिर, अक्षर तथा विभिन्न प्रकारका सामाग्रीको सिर्जना गरिन्छ । यस प्रकारका जेनेरेटिभ एआईले प्रतिलिपि अधिकार (कपिराइट)को मामिलामा भने दुई खाले उल्झन देखा...

चीनको ‘म्यानुफ्याक्चरिङ’ सफलताको राज के हो ?

आजको चीनको म्यानुफ्याक्चरिङको जुन अवस्था छ, यो रातारात हासिल भएको होइन । यसका लागि धेरै लामो यात्रा तय गरिएको छ । अहिले धेरै मापदण्डबाट हेर्दा यो क्षेत्र अहिलेसम्मकै सबैभन्दा बलियो...

कोलकाताबाट विराटनगरका लागि पहिलो पटक रेल कार्गो सेवा सुरु

यस्ता छन् कोशी प्रदेश सरकारका तीन निर्णय

मोरङमा टिपरको ठक्करबाट ७० वर्षीया वृद्धाको मृत्यु

उपधारा ५ को सरकार ढले प्रदेशसभा विघटन हुन सक्छ : मुख्यमन्त्री कार्की

फरार अभियुक्त १८ वर्षपछि पक्राउ

जनकपुरका अतिक्रमित पोखरी र डिल सात दिनभित्र खाली गर्न निर्देशन

७ दिनभित्र अनुदान भुक्तानी प्रक्रिया अघि बढाउने सर्तमा उखु किसान सङ्घ रौतहटको आन्दोलन स्थगित

लागत बढेपछि चपेटामा किसान

‘लेवल’ नभएका ‘फुटवेयर’ विक्रीवितरण नगर्न विभागको आग्रह

आश्रम आश्रित बालबालिकाको शिक्षा र उद्धार तथा पुनःस्थापनाका लागि सहकार्य

चुरियामाई सुरुङको व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाइँदै

शिक्षामन्त्री पोखरेलद्वारा विद्यालय अनुगमन

मुद्दा फर्छ्योट: लमजुङ जिल्ला अदालतमा सबैभन्दा बढी, कास्कीमा कम

संरक्षणसँगै पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै इलामपोखरी

पोखरा बसपार्क क्षेत्रका व्यापारिक संरचना हटे, सुकुमबासी व्यवस्थापन प्रक्रिया सुरु

अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजनाद्वारा वन्यजन्तु प्रभावित परिवारलाई १ करोड १० लाख रुपैयाँभन्दा बढी राहत वितरण

दाङमा ७७ प्रतिशत रोपाइँ

बाँकेमा कृषि भण्डारण केन्द्र निर्माण

लुम्बिनीमा सत्ता दौड तीव्र, कांग्रेस–एमालेले खोजे नेकपाको साथ

लुम्बिनीमा कांग्रेसका मन्त्रीले तत्काल राजीनामा नदिने

शक्ति बस्नेतको प्रश्न : सरकारमा सहभागी हुन यति धेरै हतारो किन गर्नु परेको होला ?

अल्पमतमा परेपछि चुपचाप छन् कर्णालीका मुख्यमन्त्री

भौतिक पूर्वाधारमन्त्री लम्साल कर्णाली राजमार्ग र करिडोरको अनुगमनमा

मुख्यमन्त्रीमा जीवनबहादुर शाही प्रस्ताव, अरुमा कसरी हुन्छ ‘पावर सेयरिङ’ ?

कञ्चनपुर जिल्ला अदालत : मुद्दा फछ्र्यौटमा सुधार

कमैया मुक्तिको २६ वर्ष : समस्या जहाँको त्यहीँ, पुर्जा छ, स्रेस्ता छैन

चार पालिकाद्वारा सशस्त्र प्रहरी बललाई विपद् सामग्री हस्तान्तरण

सुदूरपश्चिममा राजस्व सङ्कलन नरोकिने

तपाईँलाई पनि मुखको क्यान्सर त छैन ?

बालेन सरकारले सिक्काबाट नेपालको चुच्चे नक्सा हटाउन लागेको हो ?

कुन दाल कतिबेला खाने ? तपाईँलाई थाहा छ ?