१० सेप्टेम्बर २०२५ अर्थात् जेनजी आन्दोलनको एक दिनपछि मैले आन्दोलनका बारेमा एउटा टिप्पणी लेखेको थिएँ । त्यसको संक्षिप्त कुराकानी म पाठकहरूलाई भन्न चाहन्छु । टिप्पणीमा मैले लेखेको थिए– ‘नेपालमा सन् २००८मा गणतन्त्रको स्थापना र त्यसलाई निश्चित...
देशको अवस्था ठिक छैन । नेपालको राजनीति इतिहासकै सबै भन्दा संवेदनशील मोडमा उभिएको छ । व्यवस्था परिवर्तन भएको डेढ दशक बितिसक्दा पनि नागरिकको जीवनस्तरमा तात्त्विक परिवर्तन अनुभव भएन । राजनीतिक दलहरू...
देश अहिले सामान्य अवस्थामा छैन । ठुलो राजनीतिक तथा संवैधानिक अन्योलबाट गुज्रिरहेको छ । देशको अहिलेको अवस्थाबारे विविध कोणबाट बहस पनि हुँदैछ । कसैको बुझाइमा अहिले नेपाल सङ्क्रमणकालमा छ ।...
अन्ततः १५औँ महाधिवेशनको टुङ्गो लगाएर नेपाली काँग्रेस, पार्टीको आन्तरिक माहौलमा होमिएको छ । नेपाली काँग्रेसको आन्तरिक जीवन मात्रै पार्टीको जीवन्ततासँग मात्रै सम्बन्धित छैन, बरु राष्ट्रिय राजनीतिक जीवनमा पनि यसले विशेष...
गत भदौ २३ र २४ गते नेपालमा भएका घटनाहरूले देशको राजनैतिक अवस्थामा ठुलो उथल–पुथलको सिर्जना भएको छ । युवा विद्यार्थीहरूको त्याग, बलिदान तथा राष्ट्रले गुमाएका अमूल्य भौतिक एवं मानवीय क्षति...
विवेकशील साझा पार्टी र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का नेताहरूले यति धेरै व्याख्या गरसक्नुभयो । मलाई कहाँबाट सुरु गरौँ, कहाँबाट अन्त्य गरौँ भन्ने भइरहेको छ । यो मेरो लागि सबैभन्दा...
नेपाल आज एउटा गहिरो ऐतिहासिक सङ्क्रमणबाट गुज्रिरहेको छ। सतहमा शान्त देखिने राजनीतिक वातावरणभित्र एक अकल्पनीय असन्तोष उम्लिरहेको छ; सडकमा युवाको रोष, सामाजिक सञ्जालमा नागरिकको प्रश्न र देशभर फैलिएको शासनप्रति अविश्वासले...
आज २९ नोभेम्बर प्रसिद्ध चिनियाँ जनरल पेङ तेहुईको ५१औँ पुण्य तिथि हो । उनी चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका वरिष्ठ नेता थिए । सन् १९५४ देखि १९५९ सम्म पेङ तेहुई चीनका उपप्रधानमन्त्री र...
काठमाडौँ । जेनजी आन्दोलनपछि देशको राजनीतिक धरातलमा विभिन्न परिदृश्य विकसित हुँदै गएका छन् । यस क्रममा कैयौँ नयाँ दल गठन भएका छन् भने पुराना कतिपय दलबिच एकतासमेत भएको छ ।...
प्रजातन्त्र धेरै दल भएर मात्रै बलियो नहुने रहेछ भन्ने बितेका तीन दशकले प्रमाणित गरेका छन् । अन्यत्र हेर्नै पर्दैन– नेपालमा प्रजातन्त्रले जरा नगाडेको धेरै वर्ष भयो । प्रजातन्त्रलाई बलियो बनाउने...
ठुला ठुला कुरा गर्थे, प्रधानमन्त्री पनि थिए झन्डै भाग नपाएन। प्रधानमन्त्री हुँदा पनि झन्डै भाग नपाएन, हामीले भनेको होइन उहाँकै मुखबाट सुनेको, पाँच मिनेट ढिलो भएको भए बरबाद हुन्थ्यो। लोकतन्त्रको...
म आज आफ्नो जीवनको अत्यन्त खुसीको क्षणमध्ये एउटा मान्दैछु । किनकि मान्छे जन्मेपछि जब आँखा खोल्छ र संसारलाई बुझ्छ, जगत के हो, दुनियाँ के हो, म किन जन्मँे, मैले के...
जनार्दन, हामी लड्दै थियौँ । किनभने यही नेपालका एकजना नेपाली, दार्शनिक सिद्धार्थ गौतमले के भनेका रहेछन् भने परिवर्तन बाहेक सबै कुरा अस्थायी छ । सबै कुरा परिवर्तनशील छ । नेपालमा...
अस्ट्रेलियाको जनगणना अनुसार उक्त मुलुकमा स्थायी बसोबास गर्ने नेपालीको सङ्ख्या दुई लाख हाराहारी छ । सन् २०२१ को तथ्याङ्क अनुसार वर्षमा करिब १० हजार नेपालीले उक्त मुलुकमा स्थायी बसोबासको अनुमति...
आज मुलुक जुन विन्दुमा उभिएको छ, त्यो सामान्य राजनीतिक उथलपुथल वा सरकार परिवर्तनको नियमित प्रक्रिया मात्र होइन । यो एउटा गम्भीर राष्ट्रिय संकटको अवस्था हो । पछिल्ला घटनाक्रमहरू, विशेषगरी सडकमा...
मध्यस्थता ऐन २०५५ ले मध्यस्थद्वारा विवाद समाधान गर्ने अवस्था र प्रक्रिया लगायत मध्यस्थता सम्बन्धी अन्य महत्त्वपूर्ण कुरा व्यवस्थित गरेको छ । यो ऐनले पक्षहरूका बिचमा भएको व्यापारिक प्रकृतिको वैध सम्झौताबाट...
म धेरै वर्षदेखि शिक्षा क्षेत्रमा कार्यरत भएपनि यो लेख कुनै संस्थाको प्रतिनिधि भएर होइन एक सचेत नागरिक हुनुको नाताले लेखिरहेको छु । अहिलेको नयाँ पुस्ताले सडकदेखि सामाजिक सञ्जालसम्म उठाएका प्रश्नले...
नेपालमा गुरुकुलमा आधारित शिक्षा प्रणालीको अभ्यासदेखि नै सामुदायिक विद्यालयको अवधारणा सुरुवात भएको हो । वि.स. १९९०को दशकपछि नेपालमा विश्वस्तरको सामुदायिक शैक्षिक अभियानको कार्यक्रम वैधानिक तवरबाट सञ्चालनमा आएको थियो । २०औँ...
एकता गर्ने उद्देश्यसहित दुई वर्ष अघि बनाइएको समाजवादी मोर्चा नेपाल, आफ्नो घोषित गन्तव्यमा नपुग्दै विघटित भएको छ । मोर्चाका संयोजक विप्लवले कात्तिक २६ गते एक विज्ञप्तिमार्फत राष्ट्रिय स्वाधीनताको रक्षा, राज्यको...
आजको विश्वको स्वरूप हेरौँ– चारैतिर अशान्ति, असमानता, युद्ध र भय मात्रै छ । पुँजीवादले आफ्नै गर्भमा जन्माएको सङ्कट अब नियन्त्रणभन्दा बाहिर पुगेको छ । मानव सभ्यता जसरी प्रविधि र बजारको...
एकजना अमेरिकी मित्रले मसँगको कुराकानीमा रमाइलो पारामा भनेका थिए, ‘हामीले मार्क्सवादको पुँजीको अर्थ पछ्यायौँ, संस्कृत साहित्यको कल्पनाशीलतालाई ग्रहण गर्यौं अनि समृद्धिको बाटो कोर्दै चन्द्रमामा समेत पाइला राख्ने लक्ष्य लियौँ ।...
केही दिनअघि नेकपा माओवादी केन्द्र र एकीकृत समाजवादी सहितका पार्टी र समूहबिच फागुन २१ को निर्वाचनलाई मध्यनजर गरी एकता भएको छ । यो एकता कागजी रूपमा ऐतिहासिक देखिएपनि वस्तुगत विश्लेषण...
कम्युनिस्ट आन्दोलन समयसँगै रूपान्तरणको प्रक्रियामा छ । हिजोको क्रान्ति आजको आत्ममूल्यांकनमा बदलिएको छ। यही रूपान्तरणलाई सही दिशामा लैजान `कालगत सन्तुलन´ अपरिहार्य छ । ध्रुवीकरणको आवश्यकता बोध गरेर अन्तिम क्षणमा झलनाथ खनालको...
देशको एउटा जिम्मेवार अनि ऐतिहासिक पार्टीका लागि उसका आन्तरिक मामलाहरू भन्दा धेरै माथि हुन्छ, राष्ट्रिय जिन्दगीको सवाल । तर देशको सबैभन्दा ठुलो मानिएको र राष्ट्रिय सङ्कटका बेला निर्णायक हुने ठानिएको...
पछिल्ला केही हप्ताको प्रयास स्वरूप पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र माधव नेपाल नेतृत्वका दुई कम्युनिस्ट पार्टीहरूका केही टाउकालगायत फुटकर घटकबिच एकता मञ्चन भयो छ । विकसित घटनाक्रमका कारण अन्य बाम शक्तिहरूमा...
लाखौँ नेपाली विदेशमा काम गर्छन्, बस्छन् र तिनीहरूको श्रम एवं रेमिट्यान्सले देशको राष्ट्रिय अर्थतन्त्र चलिरहेको छ । यो नेपालको वास्तविकता हो । तर राजनीतिक रूपमा त्यो जनसङ्ख्यालाई उपेक्षा गरिएको छ...
नेपाली कांग्रेस नेपालको सबैभन्दा पुरानो र लोकतान्त्रिक मूल्यमा आधारित राजनीतिक दल हो । स्थापनाकालदेखि नै नेपाली कांग्रेस पार्टीले लोकतन्त्र, लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यताको स्थापना, मानव अधिकार, र समावेशी शासन प्रणालीको पक्षमा...
नेपालको उच्च शिक्षा अहिले एउटा निर्णायक मोडमा पुगेको छ । सन् १९९० पछि विश्वविद्यालय र कलेजहरूको तीव्र विस्तारलाई ‘शिक्षाको लोकतान्त्रीकरण’ को सफलता ठानियो, जसको उद्देश्य थियो— सबैका लागि उच्च शिक्षा...
नेपालको राजनीतिक इतिहासमा लामो सशस्त्र संघर्षबाट स्थापित भएको दल तत्कालीन नेकपा(माओवादी) अहिले अनेकौं घटकमा विभाजित भएको छ । त्यसकै प्रमुख घटक माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले मार्गदर्शक सिद्धान्त माओवाद...
नेपालमा अप्रत्याशित दुई दिने जेनजी आन्दोलन, त्यसपछि बनेको नयाँ सरकार, राजनीतिक दलहरूको गुट, फुट र एकता आदिबारे चिनियाँ धारणा के होला ? यो प्रश्न नेपालबाट धेरै मित्रहरूले सोधिरहनु हुन्छ ।...
२०८२ भदौ २३ र २४ (तदनुसार सेप्टेम्बर ८ र ९) नेपालको इतिहास र सम्भवतः विश्व कै इतिहासमा अविस्मरणीय रह्यो । भदौ २३ गते बिहान ९ बजेदेखि २४ गते साँझ ६...
शिक्षक एउटा साधारण शब्द होइन । यो शब्दभित्र गहिरो अर्थ, सामाजिक उत्तरदायित्व र आत्मिक दर्शन लुकेको छ । शिक्षक भन्नाले केवल किताबका अक्षर पढाउने व्यक्ति होइन, बरु जीवनका गहिरा अर्थ...
आदरणीय कमरेड प्रचण्ड, सर्वप्रथम, तपाईंको स्वास्थ्य तथा विभिन्न कम्युनिस्ट पार्टीहरूबिच भइरहेको एकता प्रयासको शुभकामना व्यक्त गर्छु । विचार, कार्यदिशा, कार्यक्रम र नयाँ नेतृत्वसहितको वास्तविक एकता होस भन्ने कामना पनि गर्न...
काठमाडौँ । आज मैले मेरा प्रिय साथीहरूसँग विशेषगरी ‘जेनजी’ पुस्ताका युवा अगुवाहरूसँग विमर्श गर्ने अवसर पाएको छु । ज्ञानको कुनै सीमा हुँदैन, म पनि निरन्तर सिक्दै छु । न्युटनको प्रसिद्ध भनाइ...
काठमाडौँ । गत भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनले तत्कालीन सरकारलाई ढाले पनि दशकौँ पुराना राजनीतिक पात्रमा विद्यमान अवसरवादी सोच, शैली र चिन्तनलाई ढाल्न सकेन । जेनजी आन्दोलनको बलमा...
नेपालको सामाजिक एवम् अर्थ–राजनीतिक कारणहरुले निम्त्याएको सङ्कटको विस्फोट हो, २३–२४ भदौको विद्रोह । २०७२ को संविधान निर्माणपछि जनअपेक्षा पूरा हुन सकेन । राजनीतिक स्थिरता, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, रोजगारीको सिर्जना, उद्यमशीलता प्रवद्र्धन...
हामीले संविधान नयाँ लेख्यौँ, राज्य व्यवस्था नयाँ बन्यो, बसाइँ सराई तथा बजारको विस्तारले समाजको संरचनामा नयाँ र ठुला परिवर्तन भयो, राजनीतिक पार्टीका नारा र कार्यभार नयाँ भएका छन्, सङ्क्षेपमा भन्ने...
नेकपा (एकीकृत समाजवादी) निर्माणका प्रारम्भिक दिनहरूमा हामी एउटा ठुलो र भयङ्कर अभियान चल्छ भन्ने विश्वासका साथ लागेका थियौँ। तर, एक हिसाबले त्यो अध्याय आजदेखि समाप्त भएको छ। करिब चार वर्ष तीन...
भदौ २०८२ भन्दा पहिले ‘नेपो–बेबी’ र ‘नेपो–किड्’ जस्ता शब्दबारे धेरैजसो नेपालीहरू अनभिज्ञ थिए । त्यसपछि भने सबैजसोले यी शब्दहरूको अर्थ बुझ्न थाले । यसलाई चलनचल्तीको नेपाली भाषामा ‘शहजादा’ वा ‘शहजादी’...
आदरणीय कार्यवाहक सभापतिज्यू र केन्द्रीय कार्यसमितिका प्रिय साथीहरू, २०८० फागुन ७ देखि १० गतेसम्म गोदावरीमा सम्पन्न महासमिति बैठकमा सांगठनिक प्रस्ताव प्रस्तुत गर्दा नै “विधानत आगामी १५औं महाधिवेशन २०८२ मंसिर मसान्तभित्र सम्पन्न...
जेनजी पुस्ताका साथीहरूसँग संवाद गर्दैगर्दा नयाँ कुरा के पो भनिएला र भनि बाटोमा डराई–डराई आइरहेको थिएँ । तर, जेनजी पुस्ताका साथीहरूको कुरा सुनेपछि उहाँहरूको विचारमा, जुन प्रकारको परिपक्वता देखेँ, त्यसपछि...