विचार/दृष्टिकोण

फागुन २१ मा चुनाव भएन भने के हुन्छ ?

मान्यवर खड्ग प्रसाद ओलीको बायोग्राफी लेखियो भने उहाँको जीवनका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण दुइटा विषय हुनेछन् । पहिलो, बयलगाडाको यात्रा । दोस्रो, सामाजिक सञ्जालमाथिको प्रतिबन्ध । नेपाली समाजमा विगत ३५ वर्षदेखि ठुला–ठुला पार्टीहरूले...

आदिवासी जनजातिले नै दाबी गर्दैनन् प्राकृतिक स्रोतको रोयल्टी

प्राकृतिक स्रोतबाट सङ्कलित रोयल्टीको हिस्सा तीनै तहको सरकारले प्राप्त गरे तापनि संविधानको भावना बमोजिम प्राकृतिक स्रोत परिचालनबाट प्रभावितहरूले प्राप्त गर्न सक्दैनन् भन्ने घाम जत्तिकै छर्लङ्गै छ । हालसम्मको कानुनी व्यवस्था...

लोकतन्त्र जोगाउने हो भने कार्यकारी प्रमुख नभनौँ

अहिले नेपाल इतिहासको कठिन मोडमा छ । पुराना तथा परम्परागत मूलधारका भनिने राजनीतिक दलहरूलाई जेनजी विद्रोहले सडकबाट मिल्क्याइदिएको छ । विद्रोहको राप र तापले प्रतिनिधि सभालाई विघटन गरिदिएको छ ।...

बाटो खोल्नुस् कमरेड ! अब हामी लैजान्छौँ

मेरो अहिलेको प्रस्ताव एकताबद्ध वाम आन्दोलनका लागि केन्द्रित छ— त्यो हो पार्टीको एकता र समग्र कम्युनिस्ट आन्दोलनको एकता। नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनको इतिहासमा एकताको यो प्रश्न हाम्रा लागि सधैँ महत्त्वपूर्ण रहँदै...

अक्षयनवमी र चिसो मौसमको गुणकारी फल अमला

पृथ्वी आफ्नो अक्ष र कक्षमा निरन्तर गतिशील रही सूर्यको परिक्रमा गर्छ । यसो गर्दा दिन र रातको चक्र निर्मित हुन्छ । पृथ्वीलाई आफ्नो अक्षमा पूर्ण परिक्रमा गर्ने अवधिलाई एक दिन...

जेनजी आन्दोलनले जबरजस्त स्थापित गरिदिएको मुद्दा : पार्टी पुनर्गठन

तत्कालीन केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले सामाजिक सञ्जालमा लगाएको प्रतिबन्धको विरोध र सुशासनको माग गर्दै युवाहरूले भदौ २३ गते आन्दोलनको आव्हान गरे । आन्दोलन दुई दिनसम्म चल्यो र सोही आन्दोलनले...

जेनजी आन्दोलन र वामपन्थी ध्रुवीकरण

पृष्ठभूमि जेनजी आन्दोलन विशेषतः युवाहरूको निराशाबाट उत्पन्न, मूलतः क्रान्तिकारी आक्रोशको विस्फोट हो। जब क्रान्तिपछि निर्मित नयाँ संविधानले जनताको आकाङ्क्षा पूरा गर्न सक्दैन, जन असन्तोष भूसको आगो जस्तै फैलिन्छ । यसर्थमा हामी...

कांग्रेस जीवनको ‘जीवात्मा’

इतिहासकै सबैभन्दा नमिठो नियतिले हामीलाई पछ्याइरहेको समय हो यो । यो कठिन, भयानक अनि अन्योल र अनिश्चितताबिच नेपालीले ठुला पर्वहरूलाई बिदाइ गरेका छन् । दसैँ, तिहार अनि छठजस्ता पर्वहरू हाम्रा...

शिक्षा क्षेत्रको राजनीतिक प्रदूषण र गहिरिँदो सङ्कट

नेपाल आज एउटा यस्तो मोडमा उभिएको छ, जहाँ राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचार, अन्याय र विभेदले समाजका प्रत्येक तहलाई सङ्क्रमित बनाइसकेको छ। देशको राजनीति, प्रशासन, न्याय, चिकित्सा, प्रहरी, सेना, मिडिया र विशेषगरी...

लेखक : कोही खामबन्दी, कोही भिखारी

उपहारमा थ्री पिस सूटको कपडा प्राप्त भयो । वास्तवमा यत्रो उपहार पाएर सुखका दिन सुरु हुनुपर्ने हो, तर सुरु भए दुःखका दिन । उपहार दिने प्रकाशक थियो, उपहार पाउने लेखक...

के साँच्चै हामीलाई नायक चाहिएको छ ?

जर्मन नाटककार बर्तोल्त ब्रेख्तको प्रसिद्ध नाटक ‘द लाइफ अफ ग्यालिलियो’मा नायकत्वबारे ग्यालिलियो र उनको शिष्य आन्द्रेया बिचको संवाद रोचक छ । आन्द्रेया भन्छन्, ‘कति अभागी छ त्यो भूमि, जहाँ कुनै नायक...

भ्रष्टाचार व्यक्तिबाट हुन्छ वा सिस्टमबाट ?

बडा दसैँको चहलपहल सकिएसँगै नेपाली घरआँगनमा यत्तिबेला तिहार सँग–सँगै म्ह: पूजा र छठ पर्वको आगमन भएको छ । बारीमा कोदो झुलिरहेका छन्, खेतका गराहरूमा किसान धान भित्र्याउने चटारोमा छन् ।...

राजनीतिक न्यायको आन्दोलनमा पर्यावरणको पराजय नहोस्

पृष्ठभूमि गत भदौ २३ गते अर्थात् ग्रेगोरियन क्यालेन्डर अनुसार ८ सेप्टेम्बर, २०२५ मा नेपालको राजनीतिक आकाशमा एउटा आक्रोशको बादल मडारियो । सरकारले सामाजिक सञ्जाललाई करको दायरामा ल्याउने निर्णय कार्यान्वयन गर्ने मिति...

जनयुद्धको उदात्तीकरणमा जनवादी गीतको भूमिका

साहित्यकलाका चार मुख्य विधा– ‘काव्य, आख्यान, नाटक र निबन्ध’ मध्येको एक मुख्य विधा ‘काव्य’ अन्तर्गतकै एउटा उपविधा गीत हो । पूर्वीय संस्कृत साहित्यमा समग्र साहित्यलाई नै चिनाउन ‘काव्य’ शब्दको प्रयोग...

मिथिलामा दीपावली र उका–उकी

मिथिलामा यमपञ्चक र त्यसको दुई दिनपछि सुरु हुने छठ र छठसँगै सुरु हुने सामाचकेवा पर्वको रमझम जारी छ । यमपञ्चक पाँच दिवसीय विविध पर्वको समूह हो, जसमा धनतेरस, नरक चतुर्दशी,...

गैँडातन्त्रको विरुद्ध पुनर्जागरणको शंखघोष गर्ने जेनजी विद्रोह

पृष्ठभूमि: राजनीतिमा गैँडातन्त्र भन्नाले शक्तिशाली व्यक्तिहरूले (गैँडा जस्ता) आफ्नो स्वार्थको लागि राजनीति र राज्यसंयन्त्रलाई नियन्त्रण गर्ने शासन प्रणालीलाई जनाउँछ। राजनीति र शासन प्रणालीमा शक्तिशाली माफिया, दलाल, डन तथा स्वेतग्रेवीहरूको वर्चस्व...

राजनीतिक अस्थिरता र दलका नेताहरूको चरम सत्तालिप्सा

बितेका अनेकौँ वर्ष र दशकहरूमा बारम्बार सरकार फेरिएर मुलुकले जुन अस्थिरता भोग्यो, त्यसको कारण कुनै पनि दलले निर्वाचनमा बहुमत नपाएर होइन । अस्थिरताको एक मात्र कारण थियो– दलका नेताहरूको चरम...

प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र प्रधानन्यायाधीश प्रकाशमान सिंह राउतलाई चार बुँदे खुला पत्र

सम्माननीयज्यूहरू, गत भदौ २३ गते संसद् भवनमा विधालयको पोसाकमा करिब आधा दर्जन चिचिला विद्यार्थीहरू प्रहरीको गोलीबाट मारिए । यो घटनाले म अझै राम्रोसँग निदाउन सकेको छैन, किनभने म त्यस्तै उमेर समूहको...

देशको नेतृत्व कहाँ चुक्यो ?

अहिले जुन खालको परिस्थिति छ, यो स्थितिमा अन्तरिम सरकारको नेतृत्व गरिरहनुभएका सुशीला कार्की नै अहिले देशको नेता हुन् । प्रधानमन्त्री र कार्यकारी अधिकारको हैसियतले ६ महिनाभित्र चुनाव गराउने गरी संवैधानिक...

संविधान सुधार र जिम्मेवारी खोज्दै जेनजी आन्दोलन

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा समय–समयमा अनेकौँ आन्दोलन भएका छन् । कसैले शासन व्यवस्था बदल्ने माग गरे, कसैले संविधान निर्माणको आन्दोलन चलाए। तर पछिल्लो समय देखिएको जेनजी आन्दोलन ती सबैभन्दा भिन्न प्रकृतिको...

कांग्रेसमा कोरिएको ‘डेडलाइन मङ्सिर’

एउटा भयानक शून्यताबाट देश अलिकति तङ्ग्रिन थालेको छ । तथापि मिहिन त्रास अनि अन्योलका धर्साहरूले अहिले पनि देशको भविष्यलाई कताकता जेलिरहेको छ । यो अलमल, अन्योल र गञ्जागोल समयचक्रबाट हामी...

कांग्रेसमा नियमित कि विशेष महाधिवेशन ?

जेनजी आन्दोलनले नेतृत्वले विश्राम लिनुपर्छ भन्ने भाष्य स्थापित भएको बेलामा नेपाली कांग्रेसका सभापति शेर बहादुर देउवाले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी उपसभापति पूर्ण बहादुर खडकालाई प्रदान गरेसँगै कांग्रेस समयको बहावसँगै चल्ने पार्टी...

पहिले प्रहरीको मनोबल उच्च बनाऊ सरकार

‘सत्य सेवा सुरक्षणम्’ को मूल मन्त्रलाई शिरोधार्य गरी देशमा शान्ति सुरक्षा र अमनचयन कायम राख्न हरदम प्रयत्नशील नेपाल प्रहरी स्थापनाकालको सात दशकको अवधिमा आज इतिहासकै कठिन मोडमा उभिएको छ । ...

विद्यार्थी नेताको आँखामा जेनजी आन्दोलन

कुरा भाद्र २३ र २४ गतेको हो । उक्त दुई दिन जे भयो, त्यसको बारेमा आम नेपाली जनता जानकार छन् । तर, त्यो दिन आउनेमा सायद कसैको पूर्वानुमान थिएन ।...

दुई अतिवादविरुद्ध नागरिकको अबको लडाइँ

दुई अतिवादका विरुद्ध यतिबेला कठिन लडाइँ लड्नु छ । त्यो लडाइँ नागरिक बाहेक अरु कसैले लड्न सक्नेछैन । नागरिक नलडे भयानक रक्तपातको लामो चक्र पार गर्दै यस राज्यको अस्तित्व मानचित्रबाट...

यात्राको योजना बनाउँदा पहिलो प्रश्न हुन्छ, मौसम के कस्तो छ ?

यस वर्षको २३ भदौयता हामीले राजनीतिक परिवर्तन र प्राकृतिक प्रकोपको सामना गर्‍यौँ । सामाजिक र सांस्कृतिक दृष्टिकोणले हामीकहाँ दसैँको विशेष महत्त्व छ । यो पर्वले नेपाली समाजमा उत्सव, मेलमिलाप र...

ट्रम्प जे गर्दैछन्, साम्राज्यवाद भनेकै त्यही हो

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको पहिलो कार्यकालदेखि नै विश्व व्यापारको परिदृश्य नाटकीय रूपमा परिवर्तन भइरहेको छ । उनले पहिलो कार्यकालमा विश्व व्यापार संगठन सम्झौताको एउटा हिस्सा ‘जनरल एग्रिमेन्ट अन टेरिफ एन्ड...

इलाम रोइरहेको छ, तर हारेको छैन

गत असोज १८ र १९ गतेको अविरल वर्षापछि आएको बाढी र पहिरोले हाम्रो जिल्लाको भूगोल मात्र होइन, यहाँका कैयौं परिवारको वर्तमान र भविष्य नै क्षतविक्षत बनाएको छ । यस अकल्पनीय...

लोकतन्त्रको सर्भिसिङ र सामाजिक परीक्षणमा नेपालको जेन–जी आन्दोलन

शासक लखेटिएका र भागेका घटना पढेका–सुनेका तर प्रत्यक्ष नदेखेका नेपालीले जेन–जी आन्दोलनमा त्यही देखे, दुई दिनमै सरकार ढल्यो, जनधनको क्षति भयो, प्रमुख दलका नेताहरु भागाभाग भए । समाजशास्त्री सी राईटस् मिल्सले...

प्रधानमन्त्रीमा न्यायाधीशको नियुक्ति : सिद्धान्त र सुविधाको संघर्ष

नेपालको संवैधानिक इतिहासमा न्यायपालिकाका पदाधिकारीलाई कार्यपालिकाको नेतृत्व दिने दुई विवादास्पद घटना घटे । २०६९ सालमा प्रधानन्यायाधीश खिलराज रेग्मी र २०८२ मा पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीको प्रधानमन्त्री नियुक्ति । यी घटनाले शक्ति...

नेपालका दलहरूमा रूपान्तरणको आवश्यकता

परिवर्तन संसारको नियम हो । समयसँगै परिमार्जन हुन नसक्ने जुनसुकै व्यवस्था, व्यक्ति वा संस्था इतिहासको पानामा मात्र सीमित हुन पुग्छन् । यो सत्यलाई धेरैले स्वीकार गर्न नचाहे पनि इतिहासका पानाहरूले...

गुण्डुबाट गर्जन : परिवर्तनको पूरै विपक्षमा उभिए ओली (पूर्णपाठ)

अहिले देशको परिस्थिति असाधारण र असामान्य रहेको छ । किनकि देशमा सरकार छ, तर संविधानअनुसार बनेको छैन । बलमिच्याइँले यो सरकार बनेको छ । अहिलेका प्रधानमन्त्रीले प्रधानमन्त्री बन्नका लागि सर्त...

यसरी बनाउन सकिन्छ कांग्रेसलाई जेनजीमैत्री

नेपाली कांग्रेसको विधानअनुसार शेरबहादुर देउवा अब तेस्रो कार्यकालका लागि सभापतिको उम्मेदवार बन्न नपाएपनि म्याद थपेर अझै एक वर्ष नेतृत्वमा कायमै रहने ताकमा देखिन्छन् । तर देउवाले यसो गर्नु जेनजी आन्दोलनको...

राष्ट्रवाद, राजनीतिक रणनीति र नयाँ पुस्ताको चेतावनी

नेपाल हाल राजनीतिक, सामाजिक र कूटनीतिक रूपान्तरणको संवेदनशील मोडमा उभिएको छ । पुरानो पुस्ताले निर्माण गरेको राजनीतिक संरचनाले जनताको विश्वास गुमाउँदै गएको छ भने नयाँ पुस्ताले स्पष्ट दृष्टि, जवाफदेहिता र...

चेतना, भावना र अस्तित्वको वैज्ञानिक आधार

केशव दाहालको ‘गगन थापाको निधारको टीका !’ शीर्षकको लेख (२२ साउन २०८२ मा सेतोपाटीमा प्रकाशित) ले मानव अस्तित्वको प्रकृतिबारे गहिरो दार्शनिक बहस सिर्जना गरेको छ । दाहालले आफ्नो लेखमा ‘मान्छे...

जेन–जी आन्दोलनपछि इतिहासको निर्णायक मोडमा कांग्रेस

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा जेन–जी आन्दोलन एक युगान्तकारी मोडका रूपमा स्थापित भएको छ । यो आन्दोलन केवल सडकमा नाराबाजी गर्ने युवाहरूको जमात मात्र थिएन, बरु यो यथास्थितिवादी सत्ताको गहिरो आलोचना र...

किन चाउरियौ दलहरू ? नेताकै रागले !

परिवर्तन, सुशासन र समृद्धि ल्याउने ठेक्काको लाइसेन्स आफूहरुले मात्रै पाएजस्तो व्यवहार हामीकहाँ परम्परागत दलहरूले गर्दै आएका थिए । यतिखेर जेन–जी आन्दोलनले राजनीतिक दलहरूको ऐतिहासिक ‘लाइसेन्स’मा प्वाल पारिदिएको छ । पटक–पटक...

जेन–जी आन्दोलन : प्रतिगमनको खाल्डो कि यथास्थितिको गोलचक्कर ?

लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनापछिको पछिल्लो दशक जनघात र राष्ट्रघातको ऐजेरुले यति नराम्रोसँग जेलियो कि लोकतन्त्र दलतन्त्रमा फेरियो, दलतन्त्र गुटतन्त्रमा फेरियो र गुटतन्त्र परिवारतन्त्रमा फेरियो । संसदीय पार्टीका प्रमुखहरू दलपति हुँदै दलाधिपतिमा...

जेनजी विद्रोह र यसका शिक्षाहरू

विषय प्रवेश कम्युनिस्टहरू मार्क्सवाद–लेनिनवाद–माओवादलाई आफ्नो पार्टीको पथप्रदर्शक सिद्धान्त मान्दछन्। यो मार्गदर्शक सिद्धान्तले ठोस परिस्थितिको ठोस विश्लेषण गर्न सिकाउँछ। मार्गनिर्देशक मान्ने र त्यसलाई लागू गर्ने कुरामा फरक पर्‍यो भने त्यो मालेमावादी...

फ्रान्सको राजनीतिक सङ्कट र यसका कारण

प्राचीनकालदेखि आधुनिक युगसम्मको फ्रान्सको इतिहासलाई विविध राजनीतिक र सामाजिक परिवर्तनका रूपमा लिन सकिन्छ । मध्ययुगमा फ्रान्स राजा र सामन्त वर्गको अधीनस्थ राज्यको रूपमा रहेको थियो । सन् १७८९ मा फ्रान्सेली...

पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै इटहरीको तालतलैया

पञ्चकन्या मन्दिरमा गौ माता शिलामूर्ति अनावरण

उदयपुर बस दुर्घटना : घाइते ३० मध्ये २३ जना डिस्चार्ज, ७ जनाको उपचार हुँदै

वैदेशिक सहायता र कुटनीतिक सम्बन्धमै प्रश्न उठाइरहेको ‘चुहारको पुल’

पोखरीमा डुबेर दुई बालिकाको मृत्यु

चुरे बस्तीमा बाघ आतङ्क

जनकपुरधाममा रामजानकी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशाला बन्ने

मधेस सरकारद्वारा ११ महिनामा ३० अर्ब १७ करोड राजस्व सङ्कलन

आफ्नै सर्वस्व दानमा बनेको आश्रममा रमाउँदै प्रधान दम्पती

एयर होस्टेसहरूको सहभागितामा ट्राफिक सचेतना कार्यक्रम

रास्वपा महाधिवेशनः चिकित्सकसहित तीन एम्बुलेन्स तयारी अवस्थामा

एकअर्कालाई 'धन्यवाद' र 'सरी' भन्दै सकियो रास्वपाको बैठक

कालीगण्डकी किनारलाई धार्मिक–पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा विकास गर्न पदमार्ग निर्माण

पोखरा रङ्गशालामा सामूहिक योग कार्यक्रम (तस्बिरहरू)

अन्नपूर्ण आधार शिविरमा पर्यटक खचाखच

दुर्गमका ३६१ घरमा खानेपानीको धारा जडान

गढवाका अधिकांश किशोरीमा रक्त अल्पताको समस्या

कालीगण्डकीमा पौडी खेल्ने क्रममा डुबेर दुई जनाको मृत्यु

बालिकालाई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा एक जना पक्राउ

विज्ञापन प्रतिबन्धले निजी मिडिया संकटमा, नीति पुनर्विचार गर्न सरकारसँग आग्रह

डुबेर तीन जनाको मृत्यु

सांसदहरूले औँल्याए कमजोरी नै कमजोरी

कर्णालीमा एमालेले भन्यो– ‘मन्त्री नै आयोजक हुने, त्यसमा सरकारको लगानी हुने कुरा अलिकति स्वार्थ बाझिएको हो कि ?’

गोरेटो बाटोमा भेटिएको शवको रहस्य खुल्यो : श्रीमती र छोराले गरे हत्या

डोटीमा सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन बेस स्थापना

अत्यधिक गर्मीले विद्यालयमा १२ दिन बिदा

बैतडीमा बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु, १० जना घाइते

बैतडीमा बस दुर्घटना अपडेट : ९ जना घाइते

आधुनिक समाजमा बढ्दैछ योगको महत्त्व

ट्युनिसियाविरुद्ध चौथो मिनेटमै जापानको अग्रता

ट्युनिसिया र जापानबिचको खेल सुरु, दुवै टोली पहिलो जितको खोजीमा

योगलाई जीवनशैलीका रूपमा अपनाउन राष्ट्रपतिको आग्रह

रास्वपा स्थापनाको चार वर्षमा रवि झन् शक्तिशाली बन्दै

विश्व योग दिवसको अवसरमा दशरथ रङ्गशालामा सामूहिक योग कार्यक्रम (तस्बिरहरू)

सुकेधारामा राप्रापा असन्तुष्ट पक्षको भेला

ट्राफिक कारबाहीमा चार लाख ९४ हजार राजस्व सङ्कलन

इरानले फेरि बन्द गर्‍यो होर्मुज स्ट्रेट

स्कुल बस दुर्घटना हुँदा एक जनाको मृत्यु, ३० जना घाइते

जर्मनीको दुई गोल रद्द, पहिलो हाफमा आइभरी कोस्टको १–० को अग्रता

पुरुषमा पनि बढ्दै थाइराइडको जोखिम : यी लक्षण देखिए नगर्नुस् बेवास्ता

अब क्यान्सरको औषधि सहज उपलब्ध हुने

जापानले जुलाईदेखि भिसा शुल्क पाँच गुणा वृद्धि गर्ने

हास्य कलाकार खेम शर्मा `चतुरे´को निधन

रास्वपा महाधिवेशनः सभापतिमा उम्मेदवारी दिन ५१ हजार र ५१ जना समर्थक चाहिने

दक्षिणपन्थी टकरावबाट फासिस्ट शक्ति जन्मने डर छ