ब्लग

बुलेटदेखि ब्यालेट विद्रोहसम्म

नेपाली राजनीतिमा हामीले बुलेट विद्रोह, ब्यालेट विद्रोहदेखि राजनीतिक विद्रोह, विमान विद्रोह हुँदै विभिन्न नामकरण गरिएका क्रान्ति वा विद्रोह सुन्दै आएका छौँ । नेपाली राजनीतिले सधैँ सम्झिरहने ००७ सालको परिवर्तनपछि ०१५...

कमरेड, अब त भन्नुहोस्ः ‘अध्यक्ष तपाईं नाङ्गै हुनुहुन्छ !’

आदरणीय कमरेड शंकर पोखरेल महासचिव, नेकपा (एमाले) प्रसिद्ध कथाकार हान्स क्रिश्चियन एण्डरसनको एउटा कथा छ । धेरै समय पहिले नयाँ–नयाँ लुगा लगाउने सौख भएका एक जना सौखिन बादशाह‌ थिए । एक जना व्यक्तिले...

नेता र जनताका लागि दिव्य नवव्रत

व्रत भन्नासाथ निराहार वा फलाहार गरेर गरिने उपासना हो कि भन्ने लाग्न सक्छ । यहाँ व्रतको अर्थ आचरणको रूपमा लिइएको छ । दिव्य नवव्रतको विषयमा चर्चा गर्नुअघि सन्दर्भ निकालौँ, बहुदलीय...

अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस, महिला सशक्तीकरण र नेपाल

सन् १९११ देखि विश्वभरि विशेष दिनको रूपमा मनाइँदै आएको अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस यस वर्ष पनि ८ मार्चको दिन विश्वव्यापी रूपमा मनाइँदै छ । यस वर्षको लागि अन्तर्राष्ट्रिय नारा ‘राइट, जस्टिस...

गगन थापाको आलोचना मात्रै किन, दायित्वको कुरा किन नगर्ने ?

‘जितमा दुश्मन पनि मित्र हुन्छन् र पराजयमा मित्र पनि शत्रु बन्न जान्छन् ।‘ राजनीति जस्तो कठोर क्षेत्रमा यो पुरानो भनाइ बारम्बार सत्य प्रमाणित हुँदै आएको छ । नेपालको हालको आम...

नियम कि उत्पीडनः विद्यालय शिक्षाको मौन प्रश्न

हाम्रो देशमा सामुदायिक र निजी गरी दुई किसिमका विद्यालयीय शिक्षा प्रणाली छन् । नेपालको संविधानले आधारभूत तहसम्मको शिक्षा अनिवार्य तथा निःशुल्क र माध्यमिक तहसम्मको शिक्षा पनि निःशुल्क पाउने हक सुनिश्चित...

मिथिलाको होली अर्थात् वसन्तोत्सव, मदनोत्सव, रङ्गोत्सव

त्रेता युगमा एक समृद्ध राज्यका रूपमा रहेको मिथिला (तिरहुत) को ऐतिहासिक सीमा उत्तरमा हिमालय, दक्षिणमा गङ्गा नदी, पूर्वमा महानन्दा (दार्जिलिङ) नदी र पश्चिममा सदानीरा (गण्डकी) नदी रहेको पाइन्छ। वर्तमानमा नेपालको...

शान्ति र गहिरो निद्रा पाउन मालिस, जप अनि अनुग्रह

शीर्षक देख्दा लाग्न सक्छ, मस्त निद्रा भए शान्ति हुन्छ या शान्तिपछि निद्रा । वास्तवमा यी दुई अन्योन्याश्रित अवस्था हुन् । यस लेखमा यी दुवै अवस्थालाई केन्द्रमा राखेर चर्चा गरिएको छ...

भारतको केआईआईटीमा मैले देखेको त्यो रात...

१६ फेब्रुअरी ०२५ को रात, हाम्रो क्याम्पसको छात्रावासमा २० वर्षीया नेपाली विद्यार्थी प्रकृति लम्साल आफ्नै कोठाभित्र मृत अवस्थामा फेला परिन् । प्रहरीका अनुसार उनी झुन्डिएको अवस्थामा भेटिएकी थिइन् । र,...

सत्य एक कि अनेक ?

नेपालीमा एउटा उखानै छ, ‘देख्नेका आँखा फुटे, सुन्नेका सही’ । यस भनाइको तात्पर्य हो सुनेको भन्दा देखेको कुरा सत्य हो । कसैको मौखिक भनाइ र सुनेका कुरालाई प्रमाणका आधारमा लिनुपर्दा...

राजविराजको सुप्रसिद्ध शिवालय: हरिनन्देश्वर महादेव मन्दिर

सनातन संस्कृतिमा शिवलाई परमेश्वर मानिन्छ । भक्तजनले उनलाई महादेव, आशुतोष, इशान, महेश, हरिहर, शंकर, रुद्र, गिरीश आदि नामले पनि पुकार्छन् । भगवानको तीन रूपहरूमध्ये शिवलाई विनाशकर्ताका रूपले चिनिन्छ । शैव...

जेनजी विद्रोह, संविधान संशोधन र आगामी निर्वाचन: एक चर्चा

संविधान र व्यवस्थामा केही विषय थप्दैमा समाजवादी भइहाल्छ भन्ने होइन । तर समाजवाद उन्मुख अवश्य हुन्छ । नवउदारवादी पुँजीवाद संकटमा छ। मानव जाति पनि संकटमा छ, किनभने एपस्टिन फाइलको सार्वजनिकीकरणले...

सहअस्तित्वको संस्कार र हाम्रो सामाजिक विवेक

पृष्ठभूमि सामाजिक बहस कहिलेकाहिँ व्यक्तिगत घटनाबाट सुरु भएर ठूलो सामाजिक, राजनीतिक र दार्शनिक विमर्शमा रूपान्तरण भैदिन्छ । हालैको प्रसंगले यस्तै बहस जन्मायो। डा. बाबुराम भट्टराईका पिताको मृत्युकर्ममा गरिएका केही व्यक्तिगत...

निर्वाचन सम्पन्न गराउनु सबैको जिम्मेवारी

लोकतन्त्रको अवधारणा लोकतन्त्र दुई स्वतन्त्र पद ‘लोक’ र ‘तन्त्र’ मिलेर बनेको तत्पुरुष समासयुक्त शब्द हो । लोक भनेको जनता वा प्रजा हो भने ‘तन्त्र’ भनेको शासन प्रणाली अर्थात व्यवस्था भन्ने...

कांग्रेस रूपान्तरणमा गगनका सम्भावना

नेपाली कांग्रेसको सुदीर्घ इतिहासमा विशेष महाधिवेशन यतिबेला केवल एउटा कार्यक्रम मात्र नभएर विशिष्ट विमर्श र असाधारण राजनीतिक परिस्थितिको उपज बनेको छ । जब कुनै पनि जीवन्त पार्टी आफ्नो अस्तित्व, विश्वसनीयता...

यसपालि पनि विदेशमा रहेकाहरूको मताधिकार खोसियो

यसपालि पनि लाखौँको सङ्ख्यामा परदेशमा रहेका नेपाली नागरिकहरूको मताधिकारको अधिकार खोसिएको छ । देशको आर्थिक, सामाजिक विकासमा विदेशमा रहेका नागरिकहरूको महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको भन्दै गर्दा मतदानको अधिकार कार्यान्वयनमा भने किन...

सुपर ८ सम्म पुग्ने नेपाली क्रिकेटको सपनायात्रा

काठमाडौँ । हिमालले घेरिएको सानो राष्ट्र नेपालमा क्रिकेट आज खेल मात्र रहेन । यो अब पहिचान हो, भावना हो र आशाको साझा भाषा हो । घामको ताप होस् वा वर्षाको...

स्वतन्त्र परीक्षण प्रणालीः उपभोक्ता सुरक्षा र नेपालको विकास आधार

हामीले दैनिक प्रयोग गर्ने सामान–औषधि, खानेकुरा, सौन्दर्य सामग्री, खेलौना वा निर्माण सामग्री–कति सुरक्षित र गुणस्तरीय छन् भन्ने प्रश्न प्रायः अनुत्तरित रहन्छ । बजारमा पाइने औषधिले अपेक्षित रूपमा काम गर्छ कि...

‘अरूलाई खराब देखाएर आफू ‘राम्रो’ बन्ने मनोविज्ञान छ’

अहिले हाम्रो समाजमा एउटा गहिरो र डरलाग्दो मनोविज्ञान हाबी भइरहेको छ, जसलाई समाजशास्त्रीय भाषामा ‘अदर्स कल्चर’ भन्न सकिन्छ। यो भनेको आफूलाई राम्रो बनाएर वा राम्रो काम गरेर प्रस्तुत गर्नेभन्दा पनि,...

सामाजिक सञ्जालमा जुन किसिमको विकृति देखिन्छ, त्यो डरलाग्दो छ

समाजमा भइरहेका गतिविधि र कलाकारमाथि हुने प्रहार देख्दा मनमा अनेक कुरा खेलिरहन्छन्। अहिले समय यस्तो आएको छ कि, यदि कुनै कलाकारले आफ्नो फरक विचार राख्यो भने उसमाथि तुरुन्तै प्रहार हुन...

दलहरूको घोषणापत्रमा समेटिनुपर्ने विषय

गत भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनको व्यापक प्रभावले तत्कालीन सरकारको बहिर्गमन पश्चात् केही दिनको अशान्ति र अनिश्चितताबिच अन्तरिम सरकार गठन भयो । सरकारले पाएको मुख्य म्यान्डेट प्रतिनिधि सभाको...

प्रधानमन्त्रीको दौड र निर्वाचनको परिणाम

पूर्वघोषित वा स्वघोषित प्रधानमन्त्रीका दाबेदारहरूबारे चर्चा हुँदा अहिलेको नेपाली राजनीतिमा एउटा अनौठो तर अर्थपूर्ण दृश्य देखिन्छ । निर्वाचन हुन अझै बाँकी छ, तर प्रधानमन्त्री पदका लागि छिनाझपटी सुरु भइसकेको छ...

ठाकुर गैरेलाई खुलापत्र

आदरणीय दाजु ठाकुर प्रसाद गैरे, नमस्कार एवं अभिवादन ! चुनावी दौडधुप र धपेडीबीच पनि आरामै हुनुहुन्छ भन्ने आशा लिएको छु र पूर्ण स्वास्थ्यको कामना गर्छु। भाउजू र बाबुलगायत सपरिवारको समेत सञ्चो–सुविस्ताको कामना...

अपेक्षा र उपेक्षाको बिचमा मधेस

काठमाडौँ । मधेस नेपालको दक्षिणी भूभागमा फैलिएको समथर भूभाग हो । यसले भौगोलिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक तथा आर्थिक रूपमा राष्ट्र निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान दिएको छ । हिमाल, पहाड र मधेसको संयोजनबाट...

युरोपकी सिना लिँदैछिन् सोलुखुम्बुको गाउँले जीवनको अनुभव

जर्मनी । युरोपको अत्याधुनिक सुविधा सम्पन्न समाज र नेपालको दुर्गम हिमाली जिल्लाको कठिन जीवन । २५ वर्षीयमा सिना इडरले यी दुईबिच तुलना गर्दै सुन्दर अनुभव बटुलिरहेकी छन् । सोलुखुम्बुको चाचालुङ...

सुदन गुरुङलाई एक मतदाताको खुलापत्र

आदरणीय सुदन गुरुङज्यू, प्रतिनिधि सभा उम्मेदवार, गोरखा क्षेत्र नम्बर– १ म पेसाले पत्रकारिता गर्छु र गोरखा प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ को साधारण तर जिम्मेवार मतदाता हुँ। म यो खुलापत्र पेसागत...

बेइजिङको सिरेटो र त्यो भव्य शौचालय

मेरो चीन यात्राको श्रीगणेश अध्ययनको सिलसिलाबाट भयो भन्नु नै उपयुक्त होला । भारतसँग सीमा जोडिएको भूगोलको बासिन्दा भएर पनि अहिलेसम्म एक पटक मात्र दिल्ली पुग्ने आँट गरेको सन्दर्भलाई यहाँ सविनय...

झापा–५ का मतदाता के सोच्दैछन् ?

झापा–५ सधैंजसो नेपाली राजनीतिक शक्ति सन्तुलनको एउटा बलियो प्रतीक मानिन्छ । यो वामपन्थी आन्दोलनको त्यो ऐतिहासिक गढ हो, जसले राष्ट्रिय राजनीतिलाई नयाँ दिशा दिने कयौँ नेतृत्व जन्माएको छ । यसपटक...

विशेष महाधिवेशनपछिको कांग्रेस

नेपाली काँग्रेसको विशेष महाधिवेशन सम्पन्न भइसकेको छ र दलको आधिकारिकता सम्बन्धी विवादमा निर्वाचन आयोगले पनि आफ्नो संवैधानिक जिम्मेवारी पूरा गरिसकेको छ । लामो समयसम्म तानिएको आन्तरिक तनाव, आशंका र बहसले...

के एआईले श्रमिक वर्गका पेसाहरू प्रतिस्थापन गर्दैछ ?

विगत केही वर्षहरूमा एआईको प्रयोग विज्ञानको सीमित क्षेत्रमा मात्र खुम्चिएर नरही उद्योग र दैनिक जीवनलाई समेत रूपान्तरण गर्ने एक शक्तिशाली प्रविधिका रूपमा विकसित भएको छ । साधारण कामहरूलाई सहज, सरल...

बालेन शाह : भावनात्मक लोकप्रियता बनाम संरचनागत यथार्थ

लोकतान्त्रिक सिद्धान्तअनुसार चुनाव जनइच्छाको अभिव्यक्ति हो । आदर्श अवस्थामा मतदाताले उम्मेदवारको क्षमता, दृष्टि र नीतिगत स्पष्टताको आधारमा निर्णय गर्छन् । तर व्यावहारिक राजनीति सधैँ सिद्धान्तअनुरूप चल्दैन । विशेषगरी विकासोन्मुख लोकतन्त्रहरूमा...

नेपालको पर्यटन क्षेत्र आर्थिक पुनरुत्थान, दिगोपन र राष्ट्रिय समृद्धितर्फ रणनीतिक अवसर

नेपालको पर्यटन क्षेत्र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको एक महत्त्वपूर्ण तथा सम्भावनायुक्त क्षेत्रका रूपमा स्थापित हुँदै आएको छ । विदेशी मुद्रा आर्जन, रोजगारी सिर्जना, क्षेत्रीय सन्तुलित विकास तथा अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान निर्माणमा पर्यटन क्षेत्रको...

सबै युवाले राजनीतिमा हस्तक्षेप बढाऔँ

नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा नवयुवा (जेनजी) पुस्ताको विद्रोह पश्चात् मुलुक अहिले निर्वाचनमा होमिएको छ । नेपाली जनताको पटक–पटकको आन्दोलन र बलिदानी खेर जान नदिन नेपाली राजनीतिको पुस्तान्तरण र रूपान्तरण जरुरी छ...

नेपाली कांग्रेसले पुनः इतिहासको गाथालाई स्मरण गर्नेछ

नेपालको राजनीतिमा एउटा समवयी पुस्ता थियो, जसले प्रजातन्त्र स्थापनाको आन्दोलनमा अतुलनीय योगदान पुर्‍याएको थियो । उनीहरूका बलिदानले यो मुलुकको लोकतान्त्रिक जग हल्लाएको थियो। तर दुःखको कुरा, यो पुस्ता छिन्नभिन्न भयो,...

मानिसमा भएको आभामण्डल, कुण्डलिनी ऊर्जा र यसको प्रवाह

परिचय प्राणीको शरीर केवल हाड, छाला, मासुको थुप्रो मात्र होइन रहेछ । शरीरको बाहिरी भागलाई छालाले ढाकेर राम्रो देखाएको छ । त्यस्तो शरीर बाहिर वरिपरि प्रभाव क्षेत्रका रूपमा शक्ति ऊर्जा घुमिरहेका...

समुन्द्री किनारको झल्को दिने कोशीको बोराबाँध

जिन्दगीका भागदौडहरू त सधैँ चलिरहन्छन् । तर कहिलेकाहीँ मनले यस्तो ठाउँ खोज्छ जहाँ समय केहीबेरका लागि थामियोस् । जहाँ नदीको सुसाइले मनका सुस्केराहरू मेटाइदेओस् । शनिबारको दिन भएका मेरो मनमा...

नेपाली कांग्रेसः भाषणमा परिवर्तन, व्यवहारमा यथास्थिति

नेपाली कांग्रेसले दशकौँदेखि आफूलाई लोकतान्त्रिक मूल्य, संस्थागत अभ्यास र परिवर्तनको अग्रदूतका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ । नेपालको राजनीतिक इतिहासमा कांग्रेसको भूमिका महत्त्वपूर्ण र निर्णायक रहँदै आएको तथ्य निर्विवाद छ...

‘निजी क्षेत्र राष्ट्रको शक्ति हो भन्ने सबैले मनन् गरौं’

भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनपछि परिवर्तित परिस्थितिमा निजी क्षेत्रको सुरक्षा र मनोबल उच्च बनाउन सरकारलाई आग्रह गर्ने उद्देश्यले करिब दुई महिनाअघि यही ठाउँमा हामीले ‘राष्ट्रिय आर्थिक बहस भाग-२’...

सङ्घीयता र भ्रम

जनआन्दोलन–२ को सफलता पश्चात् देशलाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषित गरियो । संविधान सभाको दुईतिहाई बहुमतबाट जारी भएको नेपालको संविधान–२०७२ ले यसलाई सैद्धान्तिक पहिचान दिएको छ । नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको...

रवि, बालेन र कुलमानको राजनीतिक बाटो कता ?

रवि लामिछाने जेलमुक्त भएपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) खुलेआम चुनावी मोडमा केन्द्रित देखिन थालेको छ । त्यसै क्रममा काठमाडौँ महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन साह र ऊर्जा क्षेत्रमा आशाको अनुहार बनेका कुलमान...

गेउरिया खोलामा पक्की पुल बनेसँगै आवागमन सहज

विद्यार्थी कुटपिट गरी घाइते बनाएको आरोपमा शिक्षक पक्राउ

भारतबाट ल्याउँदै गरेको खैरो हेरोइनसहित युवक पक्राउ

नेकपा मोरङको एकता भेला, ७९९ सदस्यीय जिल्ला कमिटी गठन

रौतहटमा खोलामा डुबेर बालकको मृत्यु

लागुऔषधसहित भारतमा दुईजना पक्राउ

मधेसमा लागूऔषधविरुद्ध अभियान, तीन वर्षमा दुई हजार ८११ जना पक्राउ

नारायणी अस्पताल घटनाबारे छानविन गर्न समिति गठन

होस्टललाई नियमन गर्दै स्थानीय प्रशासन

भोटेकोसीमा गाडी खसेपछि खोजी तथा उद्धारमा खटेकालाई हौसला दिन गृहमन्त्री घटनास्थलमै पुगे

प्रदेश सरकार गठनमा एमाले-नेकपा सहकार्य, सत्ताका लागि चटारो कि दुरदृष्टि ?

मार्गदर्शनसहित बागमतीको बजेट कार्यान्वयनको अख्तियारी

गण्डकीमा सत्ताको चाबी बोकेर के गरिरहेको छ राप्रपा–प्रलोपा ?

एमाले लुम्बिनी प्रदेश कमिटीको आठौँ पूर्ण बैठक कपिलवस्तमा

मोबाइल नदिएको निहुँमा साथीको हत्या

महानगरको प्रतिवेदनप्रति पोखराका सुकुमबासी असन्तुष्ट

रोल्पामा पहिरोमा पुरिएर बेपत्ता भएका दुई जनाको शव भेटियो

लुम्बिनीमा नयाँ सरकारबारे अझै औपचारिक छलफल सुरु भएन

यात्रुलाई बासी खाना खुवाउने होटललाई २५ हजार जरिवाना

लुम्बिनी प्रदेश : कांग्रेसका मन्त्रीहरूले भोलि सामूहिक रूपमा राजीनामा बुझाउने

प्रदेश चलाउने केन्द्रीकृत मानसिकता भत्काउनुपर्छ : शाही

एमाले कर्णालीले भन्यो- ‘नेकपाकै कारण मुख्यमन्त्रीले राजीनामा दिनुपर्‍यो, केन्द्रको निर्णय हामीलाई पचेको छैन’

कर्णालीमा नयाँ मुख्यमन्त्री नियुक्तिका लागि प्रक्रिया अघि बढ्यो, प्रदेश प्रमुखद्वारा आह्वान

कँडेलले भने- तपाईं पहल गर्नुस् म तयारै छु भनेकै हो

शहीद दशरथचन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयका उपकुलपति र रजिस्ट्रार नियुक्ति विवादमा

गौरीफन्टा नाकामा ‘बोर्डर इन्टरयाक्सन टिम’ परिचालन

‘२५ गतेभित्र सुदूरपश्चिममा नयाँ सरकार बन्छ'

बेड मागेर विश्वविद्यालय चलाउने कि आफ्नै अस्पतालबाट सुरु गर्ने ?