नेपालमा देवानी मुद्दामा सबैभन्दा धेरै सम्बन्ध विच्छेदको मुद्दा देखिन्छ । जसमा अंश चलन र माना चामल मुद्दा पनि प्राय: सँगै हालेको पाइन्छ । अदालतले यी तीनवटै मुद्दालाई सँगै राखेर हेर्ने गरेको पाइन्छ । सम्बन्ध विच्छेदको मुद्दा
नेपालको सुदूरपश्चिममा रहेको जुम्ला जिल्ला प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण छ, जो हालै एउटा भिडियो ब्लगका कारण राष्ट्रिय चर्चामा आएको छ । पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहका नाति हृदयेन्द्र शाहले आफ्नो...
आफ्नै दल कांग्रेसका वागमती प्रदेश अध्यक्ष इन्द्र बानियाँ पक्षद्वारा अविश्वास प्रस्ताव र शेरबहादुर देउवा, गगन थापा, पूर्णबहादुर खड्काको बानियाँ पक्षलाई आशीर्वादका कारण बागमतीका मुख्यमन्त्री बहादुरसिंह लामा तामाङले राजीनामा दिए । ...
नेपालले पछिल्लो केही दशकमा लोकतन्त्र, गणतन्त्र, मानव अधिकार, लैङ्गिक समानता र सामाजिक समावेशिताको क्षेत्रमा उल्लेखनीय गति लिएको छ । संविधान २०७२ को घोषणासँगै राज्यले महिला, बालबालिका, अल्पसंख्यक र उत्पीडित समुदायका...
२०७५ सालमा जारी गरिएको मुलुकी अपराध संहिताको कार्यान्वयनपछि बहुविवाहलाई आपराधिक कार्यका रूपमा उल्लेख गर्दै स्पष्ट रूपमा निषेध गरिएको थियो । यसलाई नेपालले लैङ्गिक समानता र आधुनिक पारिवारिक अवधारणातर्फ ऐतिहासिक पाइला...
नेपालको खेलकुद क्षेत्र अहिले गम्भीर संस्थागत संकटमा छ । नेपाल ओलम्पिक कमिटी (एनओसी) को सदस्यता विवाद, निर्वाचन वैधताको प्रश्न र सरकारको प्रत्यक्ष हस्तक्षेपको प्रयासले नेपालको ओलम्पिक आन्दोलनलाई नै संकटमा पारेको...
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको इतिहासको विभिन्न कालखण्डमा विचार, सिद्धान्त र धारलाई अनेक किस्सा चल्ने गरेको पाइन्छ । मनपर्दा सुपरग्लुले टाँसेजस्तै देखिने ‘कामरेड’हरूबिचको मिलन र मननपर्दा राजनीतिक रूपमा एकअर्कालाई सिध्याउने गरी भएका...
काठमाडौँको पुतलीसडकस्थित एउटा चियापसलमा वृद्धजस्ता देखिने एक व्यक्ति हरेक बिहान ८ः३० बजे पुग्छन् । पुरानो झोला, प्रेस गरिएको ढाकाटोपी, आँखामा पातलो चस्मा । धेरैले उनलाई बिर्सिसकेका छन्, तर सरकारी अभिलेखमा...
पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीज्यू, तपाईंले नेपालको राष्ट्रपति जस्तो गरिमामय पदमा दुईपटक पुगेर सो कार्यकाल सफलतापूर्वक सम्पन्न गरी सम्मानित रूपले सामान्य नागरिक जीवनमा फर्किनुभएको छ । सर्वसाधारण नेपाली नागरिकको तर्फबाट तपाईंलाई हार्दिक...
संयुक्त राष्ट्र संघको आर्थिक तथा सामाजिक परिषद् (इकोसोक)को ऐतिहासिक नेतृत्व लिएसँगै विश्व मञ्चमा नेपालको कद बढाएको छ । नेपालले यो कूटनीतिक सफलता पाएसँगै अब घरेलु संरचनामा पनि यसको प्रभावकारिता सुनिश्चित...
गाउँको रहर थियो— सडक होस्, विकासको उज्यालो आओस् । बार्पाककी ९० वर्षीया लालमायाले जीवनमा कहिल्यै गाडी देखिनन् । उनलाई गाडी हुन्छ भन्ने त थाहा थियो तर कस्तो हुन्छ, कसरी गुड्छ थाहा...
म र सहकर्मी फोटो पत्रकार सुबास श्रेष्ठ सुक्खा मधेसको रिपोर्टिङबाट साउनको १० गते काठमाडौँ फर्कियौँ । एक साता भइसक्यो, तर मेरा आँखाबाट चिरा–चिरा परेका मधेसका खेतका दृश्य हट्न सकेका छैनन्...
आज शनिबारको दिन । यो दिन शनिदेवसँग सम्बन्धित र समर्पित छ । शनिदेवलाई न्यायका देवता र कर्मफलदाताका रूपमा लिइन्छ । ज्योतिषीय दृष्टिकोणले हेर्दा शनि ग्रहलाई शनिश्चर भनिन्छ र यसलाई दुःख,...
भौगोलिक अवस्थाले देशको सामाजिक, आर्थिक र शैक्षिक विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको हुन्छ । भौगोलिक विकटताले नेपालको ग्रामीण शिक्षा क्षेत्रमा ठूलो असर परेको देखिन्छ । दुर्गम भूभाग, अप्ठ्यारो भौगोलिक बनावट र...
नैतिकता र इमानदारीले शिक्षण पेसामा विश्वास र वैधताको आधार तयार गर्छ । शिक्षकको निर्णय र आचरणमा सामाजिक मूल्य–मान्यता प्रतिविम्बित हुन्छ, जसले विद्यालय प्रणालीमाथि आम जनविश्वास जगाउँछ । नेपालको बहुभाषिक र...
२१औँ शताब्दीमा राजनीति केवल कुर्सीको लडाइँ वा नारा–जुलुसमा सीमित विषय रहेन हाम्रो पुस्ता, विशेष गरी युवा वर्ग अब राजनीतिक चेतनामा अगाडि बढ्दै छ । समाजको दिगो विकास, समान अवसर र...
हरेक वर्षको ३० जुलाईमा हामी ‘अन्तर्राष्ट्रिय मित्रता दिवस’ मनाउँछौँ । यो दिन मित्रताको महत्त्वलाई सम्झाउने र सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउने अनुपम अवसर हो । कसैसँग मित्रता हुनु मानिसका लागि यस्तो...
घरदेश छाडेर परदेश भासिएको धेरै भएछ । कहिले विद्यार्थी भिसामा कुन देश गइयो, कहिले अन्य भिसामा अर्कै देशमा काम गरेर बसियो । विदेशमा लामो समय बस्दा खट्किएको कुरा हो- आफ्नाका लागि...
शताब्दियौँदेखि मानिसले आकाशतिर हेरेर आफ्नो उत्पत्तिको खोजी गर्दै आएका छन्, हामी कहाँबाट आयौँ, कुन नियमले हामीलाई चलाइरहेको छ र हामी एक्लै हौँ कि होइनौँ भन्ने गहिरा प्रश्नमाथि चिन्तन र अनुसन्धान...
हाल विज्ञान, प्रविधि, गणित र व्यावसायिक सीपमा शिक्षा प्रणाली बढी केन्द्रित भइरहेको छ । जीवनका मूल्य, नैतिकता, आध्यात्मिकता र व्यक्तित्व निर्माण सम्बन्धी शिक्षाले भने समाजमा महत्त्व पाउन छाडेको आभास हुन्छ...
विज्ञान विषयमा स्नातक गरेपछि निजामती सेवामा प्रवेश गरेको थिएँ । जागिर गर्दै प्राइभेट परीक्षा दिएर त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट ‘आयोजना तथा कार्यालय व्यवस्थापन’मा बिकम समेत गरेँ । निजामती सेवामा हाल प्रचलनमा रहेको...
दुई वा दुईभन्दा बढी अक्षर मिलेर शब्द बन्छ भन्ने कुरा हाम्रो मनमा आउँछ । तर एक अक्षरबाट बनेका शब्द पनि हामीले प्रयोग गरिरहेका हुन्छौं । शब्दका विषयमा केही कुरा भनिरहँदा...
राष्ट्रिय जनगनणा २०७८ अनुसार नेपालको कुल जनसंख्याको ३३ दशमलव ८३ प्रतिशत जनसंख्या ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्छन् । दुई करोड ९१ लाख ६४ हजार कुल जनसंख्यामध्ये ९९ लाखभन्दा बढी ग्रामीण र...
नेकपा माओवादी केन्द्रका उपमहासचिव जनार्दन शर्मा ‘प्रभाकर’ले पार्टी नेतृत्वको कार्यशैली र विचारधाराको विचलनलाई लिएर विभिन्न प्रश्न उठाएका छन् । पार्टीभित्र उनले उठाएका विमतिका विषयले गम्भीर र राजनीतिक तहमा गहिरो बहसको...
सप्तरी जिल्लामा मध्यकालमा निर्माण गरिएका वैष्णव मन्दिरहरू ठाउँठाउँमा देखिन्छन् । यस प्रकारका मन्दिरहरूमा कतै भगवान् विष्णुको मात्र मूर्ति स्थापित रहेको देखिन्छ भने कतै लक्ष्मी र नारायणको सायुज्य (एकत्त्व भएका) मूर्ति...
जनप्रतिनिधि छान्ने एउटा प्रजातान्त्रिक विधि र पद्धति हो चुनाव वा निर्वाचन । यस पद्धतिमा जनताले मनपर्ने व्यक्तिलाई मत दिएर नीति र निर्माण गर्ने थलोमा पठाउन सक्छन् । नेपालको वर्तमान संविधानले...
समग्र शिक्षा (हलिस्टिक एजुकेसन) यस्तो शैक्षिक दर्शन हो, जसले व्यक्तिको सम्पूर्ण विकासलाई लक्षित गर्छ । समुदायसँगको सम्बन्ध, प्रकृतिसँगको अन्तर्क्रिया र करुणा तथा शान्तिजस्ता आध्यात्मिक मूल्यमार्फत मान्छेले आफ्नो पहिचान, जीवनको अर्थ...
चोभारको गल्छी काठमाडौं उपत्यकाको जल निकासको दृष्टिकोणले अत्यन्त महत्वपूर्ण छ । यो उपत्यकाकफ जल निकासको एक मात्र प्राकृतिक मार्ग पनि हो । उपत्यकाको समग्र भूक्षेत्रबाट सञ्चित हुने वर्षा तथा भूजल...
नेपालमा चिया पसलको कुनामा बस्नुलाई हामी हल्का नजरले हेरिरहेका छौँ । चौतारीमा कुर्लिनु, बाटोमा उभिएर चर्चा गर्नु, कक्षा सकिएका बेला भेला हुनु, सामाजिक सञ्जालमा मनपरी लेख्नु— यी सबैलाई हामीले ‘गफ’को...
नेपालका सुदूरपश्चिम र मध्यपश्चिमका ग्रामीण क्षेत्रमा प्रचलित छाउपडी प्रथा के हो ? यसबारे त धेरै भनिरहनु नै परेन । हुन त नेपालका अधिकांश ग्रामीण भेगमा किशोरीहरू महिनावारीको समयमा अपवित्र मानिने...
नेपालको शिक्षा प्रणालीमा चरम बेथिति छ । दलालीकरण, आर्थिक विभेद र पहुँचको असमानताले शिक्षाको मौलिक उद्देश्य नै संकटमा पारेको छ । पैसा नहुने विद्यार्थी गुणस्तरीय शिक्षाबाट वञ्चित छन् । यस्तो...
कुनै पनि व्यक्तिले ‘मनको शक्ति’ आफ्नो जीवनका अनुभवबाट हासिल गर्छ । विशेष गरी मनको शक्तिले व्यक्तिको दृढतालाई जनाउँछ । मनको शक्तिसँग आन्तरिक ज्ञान र निर्णय गर्ने शक्ति घनिष्ठ रूपमा जोडिएको...
नेपालको वर्तमान सामाजिक र आर्थिक यथार्थ हेर्दा एउटा गम्भीर प्रश्न उठ्छ- अब हामीलाई ज्वाइँ कसले बनाउने ? किनकि युवाशक्तिको ठूलो हिस्सा विदेशिएको छ । गाउँ र सहरमा युवाहरुको उपस्थिति खुम्चिँदै...
२०७६ सालमा लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको बीएएलएलबी कार्यक्रममा मेरो प्रवेश शैक्षिक यात्राको अत्यन्तै महत्वपूर्ण मोड थियो । भविष्यप्रति उज्ज्वल आशा बोकी उत्साह, प्रतिबद्धता र इमानदारीका साथ म यो प्रतिष्ठित संस्थामा प्रवेश...
त्यो लामो प्रतीक्षाको मीठो अन्त्य, नेपाल सरकारको उपसचिवको बढुवा, अनि आफ्नै जन्मभूमिमा काम गर्ने दुर्लभ सौभाग्य पाएर जब म फर्किएँ मोरङको रतुवामाई नगरपालिका । मन पुलकित भयो । शरीर रोमाञ्चित...
विदुर दाहाल खानेकुरा नै कुहिएको रहेछ भने नमिठो हुनु स्वभाविक नै हो । तर तर पकाउने मान्छेको सीप नपुगेर पनि खानेकुरा कहिलेकाहीं नमिठो हुन्छ । यो कुरा नेपाली राजनीतिमा...
प्रधानमन्त्रीज्यू, गत इन्जिनियर दिवसमा तपाईंले भनेको यो वाक्य— “तपाईँहरूको एउटा माग मार्मिक लाग्यो मलाई । ३७ हजार बेसिक तलब तोकिएको छ । त्यसलाई पनि कानुनी रूप दिइपाउँ भन्दै हुनुहुन्छ ।...
प्रतिनिधि सभा अन्तर्गत रुपन्देही क्षेत्र नम्बर ३ मा उपनिर्वाचनको माहोल बिस्तारै तात्दै गएको छ । झट्ट हेर्दा यो एउटा निर्वाचन क्षेत्रमात्र हो, तर राजनीतिक दलहरूप्रति जनताको विश्वास, भरोसा, मतदाताको मुड...
पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी पुनः सक्रिय राजनीतिमा फर्केपछि विभिन्न प्रश्न उब्जेका छन् । पहिलो प्रश्न त यही छ कि राष्ट्रपति भइसकेको व्यक्ति के हुनका लागि सक्रिय राजनीतिमा फर्केकी होलिन् ? विश्वमा एकपटक...
नेपाली समाजमा साउने सङ्क्रान्तिको एक विशेष स्थान छ । यो कुनै साधारण तिथि होइन, बरु यो दिन प्रकृति, आस्था र परम्पराको संगम झल्काउने एउटा विशेष क्षण हो । आमा, हजुरआमा,...
तपस्या भन्ने शब्द सुन्दा कठिनजस्तो लाग्छ तर तपस्वीबाहेक यस दुनियाँमा कोही छैन । परापूर्व कालदेखि देवता, ऋषिमुनि लगायत सबै मनुष्यले निरन्तर तपस्या गरिरहेका छौँ । तपस्याको परिभाषालाई बृहत् रूपमा हेर्दा...