ब्लग

सजग र सशक्त तिजको चाहना

नेपालको सामाजिक संरचना र सांस्कृतिक जीवनशैलीमा चाडपर्वहरू गहिरो रूपमा जरा गाडेर बसेका छन् । तीमध्ये तिज पर्वलाई हिन्दु महिलाहरूको जीवनसँग विशेष सम्बन्ध राख्ने चाडका रूपमा हेरिन्छ । यो पर्व परम्परागत...

रवि लामिछाने जनमत र कानुनी द्वन्द्व

नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा रवि लामिछानेको उदय एक असाधारण घटनाजस्तै रह्यो । परम्परागत राजनीतिको जडतालाई चुनौती दिँदै उनले न्याय र जवाफदेहिताको नयाँ अध्याय सुरु गर्ने वाचा गरेका थिए । पत्रकारिताको माध्यमबाट...

तिजको बदलिँदो स्वरूप : परम्परादेखि सामाजिक न्यायतिर

तिज नेपाली समाजको एक महत्त्वपूर्ण सांस्कृतिक पर्व हो । यसको आधार हिन्दु धर्मशास्त्रमा भेटिन्छ । पौराणिक इतिहास अनुसार ‘हिन्दु परम्परामा देवी पार्वतीले भगवान् शिवलाई पाउन कठोर तपस्या र व्रत बसिन्’...

एमाले विधान संशोधनार्थ मेरा १० सुझाव

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) नेपालको सबैभन्दा लोकप्रिय राजनीतिक दल हो । यो पार्टीलाई यो स्तरमा उठाउन धेरै अग्रज, सर्वसाधारण र कार्यकर्ताले रगत–पसिना बगाएका छन् । यति लोकप्रिय पार्टीको यही (२०८२)...

नेपालको राजनीति, जनतालाई सास्ती

शीर्षकसँग सम्बन्धित एउटा लोकमा प्रचलित लोककथाबाट विषय प्रवेश गर्दा अन्यथा नभई पाठकलाई मिठै होला कि भनेर यो कथा प्रस्तुत गरिएको हो । जीवन पथमा हिँडिरहेको एउटा बटुवाले बाटोबाटै बोटमा पाकिरहेको...

कम्युनिस्ट पार्टीमा मुख्य नेतृत्व परिवर्तनका कुरा वाहियात बकबास

बुर्जुवा पार्टीहरूको लक्ष्य, उद्देश्य यथास्थितिमा रम्नु हो । विद्यमान प्रतिक्रियावादी व्यवस्था परिवर्तनका योजनासँग उनीहरूको कुनै साइनो–सम्बन्ध हुँदैन । बढीसे बढी उनीहरूको योजना विद्यमान प्रतिक्रियावादी व्यवस्थाको दायराभित्रै रहेर मुठीभर मान्छेहरूको अवस्था...

तिज र चौरचनको महिमा

चन्द्रमासका आधारमा गत साउन २५ गते अर्थात् ६ दिनअघि नै कृष्ण पक्षको प्रतिपदा तिथिबाट भाद्र मास लागिसकेको थियो । यस महिनाका मैथिल पर्वको सूचीमा कुसेऔँसी, चौरचन र अनन्त चतुर्दशीले विशेष...

बुवा अर्थात् घरको धुरी

बुबाको मुख हेर्ने दिन सबैलाई आफ्ना बाको याद आउँछ । यसैगरी मलाई पनि मेरा बाको याद आउँछ, मजाले सताउँछ, मलाई छुन्छ । बालाई नजिकबाट हेर्न मन लाग्छ । बाले हाँसेको,...

बुवाको अस्तु आएको त्यो दिन

२०७३ फागुन १ गते, एक्कासि मेरो फोनको घण्टी बज्यो । स्क्रिनमा भारतबाट आएको एउटा अपरिचित नम्बर देखियो । अनौठो आशंकाले मन भारी हुँदै थियो, तैपनि फोन उठाएँ । मैले सोचेँ,...

बाबुको मुख हेर्ने दिन : एक सांस्कृतिक, सामाजिक र शैक्षिक आयाम

नेपाल बहुभाषी, बहुजातीय, विविध जैविक, भौगोलिक र प्राकृतिक सम्पदाको धनी देश हो। यहाँ राष्ट्रिय, क्षेत्रीय, जातीय र धार्मिक–सांस्कृतिक परम्पराअनुसार विभिन्न चाडपर्वहरू निरन्तर लस्करै आइरहन्छन्। तिनलाई मनाउने, रमाउने र एक–अर्कासँग साझा अनुभव...

दामोदरकुण्डको दर्शन गर्दा भोगेका अप्ठेरा र समाधानका लागि लागेका कुरा

२०८१ भदौ ३ गते जोमसोमदेखि दामोदर कुण्डसम्मको तीर्थाटन भ्रमण जाने अवसर जु¥यो । यो भ्रमण अत्यन्तै रमणीय तर चुनौतीपूर्ण पनि रह्यो । दामोदर कुण्डसम्म पुग्दा आइपरेका अप्ठेरा, तिनको अल्पकालीन र...

कुसेऔँसीको महत्त्व र ‘डिजिटल पितृभक्ति’

आज कुसेऔँसी । यो औँसी ज्योतिष र अध्यात्म दुवै दृष्टिले विशेष महत्त्व राख्ने तिथि हो । यस दिन चन्द्रमा सूर्यको नजिक हुँदा अन्धकारमय देखिए पनि यसको आध्यात्मिक ऊर्जा गहन मानिन्छ...

राष्ट्रिय प्रजातन्त्रबारे चिन्तन–मनन

आजको संसारलाई ऐतिहासिक विकासको विचारबाट चर्चा गरिन्छ । आध्यात्मिक चिन्तनबाट भन्दा वेदसम्मत शब्दबाट अर्कै प्रकारले चर्चा गरिन्छ । वेदसम्मत विचारबाट यो विशाल धर्तीलाई सात भागमा विभाजन गरिएको छ—जम्बुद्वीप, शाल्मलद्वीप, कुशद्वीप,...

अन्धभक्त र अराजक समाजको चुनौती

समाज निरन्तर परिवर्तनशील हुन्छ। तर आजको नेपाली समाजलाई नियाल्दा दुई खालका अस्वस्थ प्रवृत्ति हाबी देखिन्छन् – अन्धभक्ति र अराजकता। यी दुबै प्रवृत्तिले समाजलाई दीर्घकालीन रूपमा कमजोर मात्र होइन, गहिरो असर...

प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा गठित सुशासन आयोगको औचित्य

२०८१ असार १७ गते संविधान संशोधन लगायत मुद्दासहित दुई ठुला दल नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेले गठबन्धन गरी नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वमा शक्तिशाली सरकार गठन भयो ।...

विपिन जोशीका आमा र बहिनीका पीडामा सँगै रोयो तेल अभिभ सहर

इजरायलको तेल अभिभ सहरको मुटुमा रहेको तेल अभिभ आर्ट म्युजियमको परिसरमा कुनै समय सिर्जनात्मक कला प्रदर्शनी हुन्थ्यो । पछिल्लो दुई वर्षदेखि भने यहाँ प्यालेस्टिनी लडाकु समूह हमासले अपहरण गरेर लगेकाहरुका...

मिसन ८४ होइन मिसन टुडे

नेपालको राजनीतिक धरातलमा आजकल चर्चित नारा बनेको छ, ‘मिसन ८४’ । यसलाई दलहरूले उत्साहपूर्वक प्रचार गरिरहेका छन् । यो नारा सुन्दा आकर्षक लागे पनि जनताको जीवनसँग जोडिएका तात्कालिक समस्यालाई बेवास्ता...

कम्युनिस्ट आन्दोलनको एकता, पुनर्गठन, विघटन र विकल्प

नेपालमा २००६ सालमा पुष्पलालको नेतृत्वमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)को स्थापना मुख्यतया दुईवटा कारणले भएको हो— बाह्य कारण र आन्तरिक कारण । बाह्य कारण निम्न छन् : सन् १९१७ मा सम्पन्न रुसी बोल्सेभिक...

बैंक खाताको दुरुपयोग र सुरक्षित भुक्तानी

नेपालमा हिजोआज बैंकसम्बन्धी समस्या दिनानुदिन बढ्दै गइरहेका छन् । सर्वसाधारणले खाइनखाई मेहनत गरी गरेको बचत रकम केही असावधानीका कारण गुमाउनुपर्ने र फिर्ता पाउन धेरै दुःख पाउने अवस्था देखिएको छ ।...

सबैले सधैँ लिन सक्ने व्रत

शीर्षक देख्दा लाग्न सक्छ, व्रत सधैँ बस्न सकिन्छ र ? नेपाली समाजको पुरानो मान्यतामा धर्म भनेको नदीमा नुहाउने र मन्दिरमा पुगेर वा घरमा उपवास बसेर पूजा गर्ने कार्य हो ।...

राजाले दिएको खाम फिर्ता गर्न जब भुवनलाल प्रधान दरबार पुगे...

२०१२ भदौ १२ गते इन्डोनेसियाको बाङदुङमा अफ्रो एसियाली सम्मेलनको आयोजना भएको थियो । त्यस सम्मेलनमा चीनका प्रधानमन्त्री चाउ एन लाई, भारतका प्रधानमन्त्री पण्डित जवाहरलाल नेहरू, इन्डोनेसियाका राष्ट्रपति सुकार्नो, घानाका राष्ट्रपति...

गीता त्यस्तो शास्त्र हो, जसमा मानवजीवनका सबै समस्याको समाधान भेटिन्छ

‘जब मेरो मन शंकाले भरिपूर्ण हुन्छ, जब मेरो अनुहारमा असन्तुष्टिका चिन्हहरू देखिन थाल्छन्, र जब मैले जीवनमा प्रकाशको एउटा पनि रेखा देख्दिन, अनि म भगवद्गीताका पानाहरू पल्टाउंछु, जहां म कुनै...

आधुनिक मठ–मन्दिरको यथार्थ

मानव सभ्यताको प्रारम्भदेखि नै धर्म मानव–हृदयको आधार रह्यो। ऋग्वेदका मन्त्रहरू, महाभारतको गीता–उपदेश, बुद्धको करुणा–शिक्षा र गुरु नानकको समानताको सन्देश — यी सबैको मूल सार सेवा, सत्य र समर्पणमै टेकेको थियो।...

नेपाल बार एसोसिएसनलाई खुला पत्र !

श्री अध्यक्षज्यू ! नेपाल बार एसोसिएसन सादर नमस्कार पक्ष राष्ट्रका रूपमा नेपाल सरकारले अनेकौँ मानव अधिकारसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय दस्ताबेजलाई अनुमोदन गरेको छ । एउटा नागरिकका लागि स्वास्थ्य उपचारार्थ अस्पतालको आकस्मिक उपचार सेवा २४सै घण्टा...

कानुनी शिक्षाको वर्तमान अवस्था र चुनौती

शिक्षा कुनै पनि राष्ट्रको मेरुदण्ड हो । त्यसमा पनि कानुनी शिक्षा विशेष प्रकृतिको हुन्छ, जसको मूलाधार प्राचीन समयदेखि नै व्यक्तिको नैतिकता, सामाजिक नियम, प्रकृति र धर्मसँग गहिरो रूपमा जोडिएको पाइन्छ...

आजभोलि निको लागिरहेको छैन याे सहर

आजभोलि मलाई यो सहर र देशको अवस्था खासै निको लागिरहेको छैन । हरेक दिन यहाँ कोही ‘राजा चाहियो’ भनेर आन्दोलन गछर्न्, कोही ‘राजा चाहिँदैन’ भनेर । कोही ‘पहिचान चाहियो’ भन्छन्,...

समाज किन दूषित भयो ?

समाज किन दूषित भयो त ? आउनुस् यस प्रश्नमाथि चिन्तन गरौँ । नेपाली शब्दकोशले ‘दूषित’ शब्दको अर्थ दोषयुक्त, खराब, नजाती, दोषी, निन्दित, फोहोरमैलाले युक्त भनी परिभाषित गरेको छ । दूषित भन्नेबित्तिकै...

जब नैतिकता बलियो हुन्छ, समाज स्वत: सुरक्षित हुन्छ

सत्य कुरा बोल्नु, राम्रो व्यवहार गर्नु, गलत काम नगर्नु, अरूको सम्मान गर्नु, इमान्दार हुनु र आफ्नो कर्तव्य पूरा गर्नु नै नैतिकता हो । यो कुनै किताबी ज्ञान मात्रै होइन, हाम्रो...

देश विकास यात्रामा इन्जिनियर वा विशेषज्ञको राजनीतिक भूमिका

राजनीतिमा प्रायः हामी भावनात्मक भाषण र आदर्शवादी घोषणापत्रलाई प्राथमिकता दिने नेता देख्छौँ । जब कुनै इन्जिनियर र विशेषज्ञहरू राजनीतिमा प्रवेश गर्छन्, उनीहरूको दृष्टिकोण, सोच्ने तरिका र समस्या समाधानको शैली सामान्य...

नेपाली युवा र युवा दिवस

आज श्रावण २७ अर्थात् १२ अगस्ट अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस । १९९८ अगस्ट १२ मा विश्वका युवा मामिला मन्त्रीहरूको लिस्बन घोषणा पत्रपश्चात् संयुक्त राष्ट्रसंघको आह्वानमा १९९९ देखि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा युवा दिवस...

दार्चुलादेखि गुवाहाटीसम्मको त्यो शैक्षिक यात्रा

सन् २०२४ अक्टोबरको अन्तिमतिर दार्चुलाबाट सुरु भएको यात्रा उकालो–ओरालो, घुम्ती र कच्ची सडकहरूको चुनौती पार गर्दै धनगढीसम्म आइपुग्दा झन्डै २० घण्टाको समय बितिसकेको थियो । शारीरिक थकान स्पष्ट थियो, तर...

सामुदायिक वनको आगामी गन्तव्यः चुनौती, अवसर र नयाँ दिशा

चार दशक लामो यात्रामा सामुदायिक वन नेपालको पहिचान र गौरवको प्रतीक बनेको छ । यो केवल नेपालको मात्र होइन, विश्वकै लागि एक सफल र अनुकरणीय संरक्षण मोडल हो । संरक्षणको सामान्य...

इँटा उद्योगका श्रमिकको सुरक्षामा कसले दिने ध्यान ?

जोखिमयुक्त क्षेत्रमा काम गर्ने श्रमिकको व्यवसायजन्य सुरक्षाका लागि स्वास्थ्यसम्बन्धी निर्देशिका छ । तर कार्यान्वयन नहुँदा श्रमिकहरु जोखिममा छन् । निर्देशिकामा कामदारको प्रमाणित अभिलेख राख्नुपर्ने, स्वास्थ्य उपचारको सुविधा, कामदारका साना सन्तानका...

स्वास्थ्य बिमा : सरकारले सेवा दिएजस्तो गरेर झुक्यायो !

एकजना मानिस छोरा–नाति भेट्न तीन महिनाका लागि अस्ट्रेलिया गएका थिए । तीन महिना बसेपछि उनको स्वास्थ्य बिमाको अवधि समाप्त भयो । नेपाल फर्कन जब उनी सिड्नीस्थित किङ्सफोर्ड स्मिथ विमानस्थलमा छिरे,...

जेन-जी पुस्ता : प्रविधिसँग हातेमालो, परम्परागत प्रणालीसँग लड्दै

नेपाल अहिले एउटा गहिरो सामाजिक, राजनीतिक र आर्थिक संक्रमणको फेजमा छ । यो संक्रमण केवल सरकार परिवर्तनको मात्र होइन, पुस्तान्तरणको संक्रमण हो । एउटा पुस्ता, जुन प्रविधि, ग्लोबल सोच र...

हिजोको एनसीसीएनजस्तो नबनोस् आजको पूर्वाधार कम्पनी

सरकारले आफ्नो नियन्त्रणमा रहने गरी सार्वजनिक खरिद ऐनमा संशोधन गरेर एउटा पूर्वाधार निर्माण कम्पनी स्थापना गरेको छ । तर कतै यो कम्पनीको पनि विगतमा सरकारको पूर्ण स्वामित्वमा रहेको नेसनल कन्स्ट्रक्सन...

किन युवा निराश छन्, आशाको उज्यालो कहाँ पर्‍यो ?

आजको सबैभन्दा गम्भीर र पीडादायक यथार्थ के हो भने देशको सबभन्दा ऊर्जावान् र उत्पादक शक्ति युवा पुस्ता देशप्रति निराश छ । देशमा भविष्य छैन, यहाँ केही हुँदैन, केही गर्न सकिँदैन...

श्रमदानमा आधारित विकासका चुनौती

नेपाल अहिले संघीयताको अभ्यास गर्दैछ । संविधानले स्थानीय तहलाई आर्थिक, सामाजिक र भौतिक विकासको जिम्मेवारी दिएको छ । तर यथार्थमा हेर्दा स्थानीय सरकारहरू आवश्यक स्रोत, जनशक्ति र कार्यक्षमताको अभावमा संघर्ष गरिरहेका...

सामाजिक सञ्जालको दलदलबिच विद्यार्थीको भविष्य

अहिलेको युग डिजिटल युग हो । यहाँ ज्ञान, सञ्चार र सूचना केवल औँलाको टुप्पोमा समेटिएको छ । सामाजिक सञ्जाल यसको सबैभन्दा प्रभावशाली र पहुँचयोग्य स्वरूप हो । फेसबुक, इन्स्टाग्राम, युट्युब,...

शिक्षा क्षेत्रमा वर्गीय विभाजनको गहिरो खाडल

नेपालमा शिक्षासम्बन्धी बहस दिनानुदिन पेचिलो बन्दै गएको छ । शिक्षा क्षेत्रको निजीकरणले यसलाई सेवाभन्दा व्यावसायिक क्षेत्रमा परिणत गरेको अनुभूति हुँदैछ । करिब तीन दशकअघि शिक्षालाई सर्वसुलभ बनाउने उद्देश्यले लागु गरिएको...

खुकुरीसहित आक्रमणको प्रयास गर्ने ४ युवक पक्राउ

एमालेभित्र कोशीमा मुख्यमन्त्री को बन्ने भन्नेमै विवाद !

गेउरिया खोलामा पक्की पुल बनेसँगै आवागमन सहज

विद्यार्थी कुटपिट गरी घाइते बनाएको आरोपमा शिक्षक पक्राउ

नारायणी अस्पताल घटनामा संलग्न एक जना नियन्त्रणमा

मधेसमा कांग्रेससँगको सहकार्यलाई कायम राख्न चाहन्छन् एमाले र नेकपाका नेता

‘अम्लेखगञ्ज–रक्सौल रेल्वे र चिनी मिलको जग्गा सरकारी जमिनमा बस्नेहरूलाई वितरण गर्न सकिन्छ’

मधेसमा तीन दलीय गठबन्धन कायम रहने मुख्यमन्त्री यादवको दाबी

बागमती सरकार निर्माणमा नेकपा र एमालेको जुरेन भाखा, टिकाउन खोज्दै कांग्रेस

दुई हजार एम्बुलेन्स थन्किए

थानाभर्‍याङ क्षेत्रमा पुरुष मृत अवस्थामा फेला

होस्टललाई नियमन गर्दै स्थानीय प्रशासन

फिर्केखोला संरक्षणमा चासो

गण्डकीमा सत्ताको चाबी बोकेर के गरिरहेको छ राप्रपा–प्रलोपा ?

एमाले लुम्बिनी प्रदेश कमिटीको आठौँ पूर्ण बैठक कपिलवस्तमा

मोबाइल नदिएको निहुँमा साथीको हत्या

रोल्पामा पहिरोमा पुरिएर बेपत्ता भएका दुई जनाको शव भेटियो

लुम्बिनीमा नयाँ सरकारबारे अझै औपचारिक छलफल सुरु भएन

यात्रुलाई बासी खाना खुवाउने होटललाई २५ हजार जरिवाना

लुम्बिनी प्रदेश : कांग्रेसका मन्त्रीहरूले भोलि सामूहिक रूपमा राजीनामा बुझाउने

प्रदेश चलाउने केन्द्रीकृत मानसिकता भत्काउनुपर्छ : शाही

एमाले कर्णालीले भन्यो- ‘नेकपाकै कारण मुख्यमन्त्रीले राजीनामा दिनुपर्‍यो, केन्द्रको निर्णय हामीलाई पचेको छैन’

कर्णालीमा नयाँ मुख्यमन्त्री नियुक्तिका लागि प्रक्रिया अघि बढ्यो, प्रदेश प्रमुखद्वारा आह्वान

कँडेलले भने- तपाईं पहल गर्नुस् म तयारै छु भनेकै हो

सर्पदंशबाट कैलालीमा २९ वर्षीय युवकको मृत्यु

भारत सरकारको सहयोगमा बन्न लागेको विद्यालय शिलान्यास

शहीद दशरथचन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयका उपकुलपति र रजिस्ट्रार नियुक्ति विवादमा

गौरीफन्टा नाकामा ‘बोर्डर इन्टरयाक्सन टिम’ परिचालन