साहित्य

वरिष्ठ गीतकार प्रेमविनोद नन्दनको निधन

वरिष्ठ गीतकार तथा सामाजिक अभियन्ता प्रेमविनोद नन्दनको आइतबार (भदौ १ गते) राति चितवनमा निधन भयो । वरिष्ठ लेखक तथा चलचित्रकर्मी प्रकाश सायमीका अनुसार नन्दन फोक्सोको क्यान्सरबाट पीडित थिए । १९९२...

समालोचक गुरुङ सुशान्तका दुई कृति एकैसाथ बजारमा

काठमाडौँ । लामो समयदेखि समीक्षा र निबन्ध लेखिरहेका लेखक गुरुङ सुशान्तका दुई समालोचनात्मक कृति एकैसाथ बजारमा आएका छन् । केही महिनाअघि मात्रै ‘इतर समीक्षा’ नामक समीक्षा–सङ्ग्रह सार्वजनिक गरेर चर्चामा रहेका गुरुङ...

‘कर्मयोगी तुलसीप्रसाद भट्टराई स्मृतिग्रन्थ’ लोकार्पण

काठमाडौँ । सर्लाहीको हरिवन–८ निवासी स्व. तुलसीप्रसाद भट्टराईको स्मृतिमा लेखिएको पुस्तक ‘कर्मयोगी तुलसीप्रसाद भट्टराई स्मृतिग्रन्थ’ लोकार्पण गरिएको छ । शनिबार नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान कमलादीमा तुलसी–गणेश भट्टराई स्मृति प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित कार्यक्रममा...

‘सुन्दरप्रसाद शाह दुःखी स्मृति पुरस्कार’ रमेश क्षितिजलाई

काठमाडौँ । चर्चित कवि तथा आख्यानकार रमेश क्षितिजलाई यस वर्षको ‘सुन्दरप्रसाद शाह दुःखी स्मृति पुरस्कार’ प्रदान गरिएको छ । स्वदेशमै प्रकाशित नेपाली भाषाका विभिन्न विधाका उत्कृष्ट कृतिलाई हरेक वर्ष पुरस्कार प्रदान गर्दै...

‘काव्य सिजन’मा गुन्जियो गजल

सुर्खेत । मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय साहित्य समाजको आयोजनामा कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतमा पहिलो पटक स्रष्टाहरूलाई सम्मान गर्दै गजल गायन कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । शनिबार बेलुका आयोजित ‘काव्य सिजन श्रृङ्खला सिजन—छ’ अन्तर्गत...

डा‍.केसीको दोस्रो पुस्तक ‘स्वस्पर्श’ लोकार्पण

सुर्खेत । कर्णालीमा बालरोग विशेषज्ञ तथा सामाजिक अभियन्ताका रूपमा परिचित डा.नवराज केसीले आफ्नो दोस्रो कृति ‘स्वस्पर्श’ पाठकमाझ ल्याएका छन् । शनिबार वीरेन्द्रनगरमा आयोजित एक विशेष कार्यक्रममा उनको यो नयाँ पुस्तक...

को होलान् मेरा बाबाआमा ?

समुद्रमा उर्लेका छालहरूजस्तै भएको छ मेरो मन । तिनै छालहरूलाई आफ्नो भित्री मनका कुरा भन्दै आएको पनि धेरै समय भयो । विशाल समुद्रभित्र पनि आफूलाई भुलाउन सक्तिनँ मैले । म...

क्वालालम्पुरमा रामदयाल राकेश बहकिएपछि...

एमएडमा नेपाली साहित्य पढेको हुँ, तर अल्छीले थेसिस लेख्न नसकेर त्यो त्यत्तिकै खेर गयो । मास्टर लेभलमा नेपाली साहित्य निकै गहिरो ढङ्गले अध्ययन गर्नुपर्छ र त्यो स्तरका लागि स्वाभाविक पनि...

‘किताब मेरा लागि आत्मीय साथी हो’

सुस्मिता नेपालका तीन कृति प्रकाशित छन्— ‘मेरा छातीका कोलाजहरू’ (उपन्यास, २०५५), ‘ताल— हृदयभित्रको’ (कवितासङ्ग्रह, २०६४) र ‘हवाईजहाजसँगै उडेको मन’ (कथासङ्ग्रह, २०६६) । हाल उनले उत्तरवर्ती निबन्धहरूमा सीमान्तीयताको अनुसन्धान गरिरहेकी छन्...

बाँच्न के चाहिन्छ ?

मानिसको जन्म र मृत्यु किन र कसरी हुन्छ भन्ने विषयमा बहस गर्न सकिएला तर सृष्टिको निरन्तरताका लागि जन्म र मृत्यु अवश्यम्भावी छन् । जन्म भोगाइ हो, मृत्यु कीर्ति हो ।...

नेपालका पहिलो कृषिविज्ञ नारी

हजारौँ वर्ष तपस्या गरी ज्ञान प्राप्त गर्ने ऋषि–महर्षिलाई पौराणिक कालका त्रिकालदर्शी भनियो । गार्गी पनि एउटा समयकी एक विदुषी हुन् । पहिले संसारमा सबै विषयमा ज्ञान प्राप्त भएको व्यक्तिलाई विद्वान्...

२९२ कृति लेख्ने भद्रकुमारी घलेको संसार

‘हत्तेरिका किन लाग्नु नि पछुतो ! बिहे गरेको भए मैले यसरी लेख्न पाउँथे र ? बिहे गरेको भए छोराछोरी, नातिनातिना, पनातिपनातिनी हुन्थे; कामै काम हुन्थ्यो ।’ कुराकानी हुँदै जाँदा नितान्त निजी...

हामी नारीले पनि आफूलाई परिवर्तन गराउन सक्नुपर्‍यो

‘मधौरोले माडै नपिएमा, धामीले मात्र काम चल्दैन’ भनेजस्तो हामी महिला वर्ग पनि समय सुहाउँदो हुन आवश्यक छ । समयले खोजेको जस्तो हामी महिलामा पनि परिवर्तन आउन सक्नुपर्छ । हामी नारीहरूले...

‘एकथरी कवि कला कि विचार भनेर गाई कि त्रिशूल खेल्न रमाइलो मानिरहेछन्’

बुटवलमा बसेर लेखन कर्म गर्ने सुमिना महिलावादी प्रगतिशील कवि तथा लेखकका रूपमा परिचित छिन् । विशेषतः उनले महिला हक–अधिकार र सामाजिक न्यायका लागि कलम चलाउँदै आएकी छिन् । राष्ट्रिय पत्रपत्रिकामा आलेख...

ती फूल, ती काँडा

केवल ती सपनाहरू मात्र हुन् केवल ती यात्राहरू मात्र हुन् जीवनदेखि जीवनसम्म हिँडेका केवल ती प्रार्थनाहरू मात्र हुन् । ईश्वरसँग भेट्ने एउटा स्वप्नीलता मेरा घाउहरू मेरा आराधनाहरू कहीँ मनभरि बिझाएजस्तो कहीँ आँखाभरि मुस्कुराएजस्तो जिन्दगीसँगका धेरै रातहरू जिन्दगीसँगका धेरै बातहरू म आफैँलाई...

एलिसा ढुङ्गानाको सौन्दर्यको भग्नावशेष विमोचित

काठमाडौँ । कवि तथा सञ्चारकर्मी एलिसा ढुङ्गानाको कविता सङ्ग्रह ‘सौन्दर्यको भग्नावशेष’ बजारमा आएको छ । वरिष्ठ कवि तथा गीतकार दिनेश अधिकारीले बुधबार काठमाडौँमा आयोजित कार्यक्रममा सौन्दर्यको भग्नावशेषको विमोचन गरे । कार्यक्रममा...

जोनाथन लिभिङ्स्टन सिगल : एक विद्रोही पंक्षीको कथा

रिचर्ड बाक को ‘जोनाथन लिभिङ्स्टन सिगल’ एक दार्शनिक लक्षणामा आधारित (फिलोसोफिकल एलेगोरी) उपन्यास हो । दार्शनिक लक्षणमा आधारित वा प्रतीकात्मक उपन्यास भन्नाले जीवन, अस्तित्व, नैतिकता वा आत्म–खोजजस्ता गहन दार्शनिक विषयहरूलाई...

सिजन श्रेष्ठका तीन कविता

१) ईश्वर भएँ भने मैले अभिनय गर्नुप¥यो भने कुनै दिन ईश्वरको जति गतिलो अभिनय केहीको पनि गर्न सक्ने छुइनँ । त्यो दिन तेत्तीस करोड किरणहरूको खुट्किला उक्लिँदै–उक्लिँदै सबभन्दा उचाइमा पुगेपछि सबभन्दा पहिले आकाश खसाल्नेछु म आकाशबाट र, मलाई सधैँ...

‘भड्किला कभर भएका पुस्तकको बिक्री–वितरण बढिरहेको देखिन्छ’

मोरङका सिजन श्रेष्ठको एकल र संयुक्त गरी पाँच कृति प्रकाशित छन्— ‘मकालुको मुस्कान’ (संयुक्त गजलसङ्ग्रह, २०६९), ‘एकात्म’ (संयुक्त कवितासङ्ग्रह, २०७३), ‘सुन्दरहरैँचा दर्पण’ (संयुक्त कवितासङ्ग्रह, २०७८), ‘हावामा अल्झिएको स्वर’ (कवितासङ्ग्रह, २०८१),...

भेरीका छालहरू

२०७९ भदौ २५ गते । झिसमिमेमै सुर्खेतको वीरेन्द्रनगरबाट पश्चिम हानिएका हामी बड्डीचौर हुँदै पञ्चपुरी पुग्यौँ । पञ्चपुरी नगरपालिकाका बरेङ, बराइचे, चौर र जाजुरादह गाउँ डुल्यौँ । त्यसपछि तिखाकुना खोला तरेर...

वृन्दावन : प्रेम र भक्तिको अलौकिक धरोहर

प्रेम, भक्ति र समर्पणको पराकाष्ठा हो वृन्दावन । भौतिक पक्षको सीमा नाघेर आत्मिक प्रेमको अनन्त यात्रामा प्रवेश गर्ने यो पवित्र भूमि हो । संसारभरिका प्रेमीको धार्मिक स्थल, प्रेम र भक्ति...

हावामा अल्झिएको स्वर : स्वच्छन्दतावादको पुनर्जागरण

औद्योगिक क्रान्तिले ल्याएको कृत्रिमता र समाजको तनावबाट टाढा भागेर अठारौँ शताब्दीको अन्त्यतिर प्रकृतिमा शान्ति र आध्यात्मिकता खोज्ने कविको एउटा जमात ‘रोमान्टिक कवि’ भनेर संसारमा चिनियो । ती कविले प्रकृतिमा सौन्दर्य,...

टिनको बाकस, रातो भाले र हरिया नोट

बाल्यकालका अनेकौँ अविश्मरणीय पलहरू सम्झनामा आइरहन्छन् । तीमध्ये मैले बासँग बिताएका कतिपय समय सम्झँदा पनि मनमा एक किसिमको उत्साह जागिरहन्छ । साँच्चै कहिल्यै नफर्कने गरेर छोडी जानेको सम्झना साँचेर नै...

‘यादहरूको बहिर्गमन’मा जुमन किरण

जुमन किरण नवोदित युवा कवि हुन् । उनको पहिलो कवितासङ्ग्र्र्रह ‘यादहरूको बहिर्गमन’ (२०८२) भर्खरै प्रकाशित भएको छ । पहिलो कृतिका रूपमा उनको गजलसङ्ग्रह ‘मौन आवाज’ (२०८१) प्रकाशित भएपछिको यो कवितासङ्ग्रह...

हाइटीको जिउँदो संस्कृति र लाबादी बिचको सौन्दर्य

हाइटी एउटा देश, जहाँ पीडाले पहिचान बनाएको छ; जहाँ मृत्युलाई पनि रङ्गीन फूलले सजाएको छ; जहाँ रङको प्रतीक गहिरो छ । हाइटीको संस्कृति, पोसाक, खाना, उत्सव र अन्त्येष्टिले एउटा–एउटा कथा...

गीतकार ‘धुर्कापानी’को गीतले तानेको मन

सङ्गीतमय धुनमा झुम्दैझुम्दै हलुका पाइला बोकेर मेरो मनले घरको गन्तव्य रोज्यो । सातामा एकपटक आउने शनिबार त्यो पनि दिनभरि घरबाहिर । शनिबार, उसलाई मैले व्यस्त बनाउनुपर्ने, ऊ पो मलाई व्यस्त...

लेखक ! तँ दास नबन्

‘म सत्ताको दास होइन । साहित्यले सत्य बोल्नुपर्छ । चाहे त्यो अप्रिय सत्य नै किन नहोस् ।’ सन् २०१२ को नोबेल साहित्य पुरस्कार विजेता चिनियाँ लेखक मो यान यसै भन्छन्...

अद्वितीय सङ्गीतकार दीपक जङ्गम

२०४२ सालको कुरा हो— त्यति बेला दीपक जङ्गम रत्न रेकर्डिङ संस्थानका अध्यक्ष तथा महाप्रबन्धक थिए । उनलार्ई भेट्न म उनको कार्यालय सिंहदरबार गएको थिएँ । त्यति बेला त्यो संस्थान रेडियो...

मेरो अभिव्यक्ति यात्रा— २

आयो अब मेरो अभिव्यक्तिको यात्रामा एक अनपेक्षित आघातको विद्रूप प्रसङ्ग । समय संवत् २०३१ साल । अतीव उष्ण ग्रीष्म याम । स्थान काशीको एक विशाल धर्मशाला । विषय सन्दर्भ— नेपाल...

तिमी छोरी भएर हेर

आउ एकैछिन भए पनि स्वतन्त्रताको कुरा गरौँ उज्यालाका कुरा गरौँ न्यायका कुरा गरौँ समानताका कुरा गरौँ कति चिसिएका आकाश ओढेर रात बिताउँछौ ? कति खुनी पञ्जाबाट बुटको प्रहार सहन्छौ ? मुस्कान त तिम्रो पनि थियो होला...

लीला जगत‍्काे

तरङ्गित भई आउने तिम्रा आवाजले जब आफैँभित्र स्पन्दन गर्छन् बिहानीको कुमारी घामझैँ भित्र–भित्रै न्यानोपन दिन्छन् ! शरीर मन र भावहरूमा बिस्तारै बिस्तारै स्पर्श गर्दै स्पर्शको त्यो आभासहरूमा दिनहरू मेरा फक्रिदिन्छन्...

ललितकलामा ‘एआई’को प्रयोग उपयोगी

काठमाडौँ । नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति नारदमणि हार्तम्छालीले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को प्रयोग समयसापेक्ष रूपमा हुन जरुरी रहेको बताएका छन् । नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको आयोजनामा बुधबार आयोजित ‘ललितकलामा एआई’ विषयक...

नागार्जुन वाङ्मय प्रतिष्ठानको सुप्रभात काव्य गोष्ठी सम्पन्न : डा.रमेश शुभेच्छुक पुरस्कृत

काठमाडौँ । नागार्जुन वाङ्मय प्रतिष्ठानद्वारा हरेक महिनाको तेस्रो शनिवार आयोजना गरिने सुप्रभात काव्य गोष्ठी इजी वे सहकारी संस्थाको अद्वैतमार्ग स्थित सभाहलमा सम्पन्न भएको छ । दाहाल यज्ञनिधिको ७२ औँ जन्मदिनको अवसर...

'बुढी बाख्री' दरभंगामा दंगदास, मनमौजी 'तिलकाने' पटनातिर

‘लेखेर के हुन्छ ? नलेखेर के हुन्छ ?’, लेखिरहँदा यस्तो सोच्छु । र, निष्कर्षमा पुग्छु, ‘केही पनि हुन्न ।’ त्यसो भए किन लेख्ने ? मेरो लेखनमाथिको यो प्रश्नले म थिचिएको...

पातकीको पतन

घरभित्र छिर्न ढोका ढकढकाउँदै छ रे कानुनको छायाले मेरो मस्तिष्क चिसो भयो अँध्यारो पिँढीमा बसी सुनेँ— बहुविवाह अब ‘विशेष’मा स्वीकार्य छ रे । विशेष ? कसका लागि ? उही नैतिकताका घेरा तोड्ने बेसरम गतिछाडाका लागि ? घरका भान्सा लत्याएर सन्तान टुहुरा...

शिक्षासेवी जिरेलको पहिलो कविता सङ्ग्रह ‘जिरीसिक्रिको सुसेली’ सार्वजनिक

काठमाडौँ । कवि टेकबहादुर जिरेलद्वारा लिखित कवितासङ्ग्रह ‘जिरीसिक्रीको सुसेली’ सार्वजनिक गरिएको छ । पर्यटन प्रवर्द्धन मञ्चले आज यहाँ आयोजना गरेको कार्यक्रममा साहित्यकार अभि सुवेदीलगायत स्रस्टाहरूले उक्त कृतिको सार्वजनिक गरे ।...

पानी, आँसु र मधेस

पानीसँगै आँसु पनि सुक्यो, अब के सुक्न बाँकी छ र ? भोकको चिहानमा माटो रोयो, खेतीको भाग्य साँच्चै छ र ? नहरहरू सुके, सुके इनार, कुवा, धानका बिरुवा मरे छायामा...

यादगार एक दिन र ‘कर्ण’को चौथो संस्करण

कुरा मध्यसाउनको भए पनि सन्दर्भ माघबाट सुरु गर्न मन लाग्यो । गएको माघ महिना । एक गते । शिखा बुक्सका पुष्पराज पौडेलजीसँग अकस्मात् भेट भयो । म प्रायः के केमा...

पञ्चतत्त्वको पालाम : आदिवासी अस्तित्व र पर्यावरणीय सङ्कटको काव्य–सङ्गम

विषयारम्भ आदिवासी सांस्कृतिक चेतना र पर्यावरणीय सङ्कट वर्तमान साहित्यिक–प्राज्ञिक विमर्शको जल्दोबल्दो विषय हो । पाश्चात्य जगत्मा इस्वीको २०औँ शताब्दीको अन्त्यतिर उत्तरउपनिवेशवादी चिन्तनको विकाससँगै सत्ताशक्तिबाट किनारीकृत आदिवासी समुदायको सांस्कृतिक सङ्कट र पुनरुत्थानको...

गणतन्त्र र गोदत्तप्रसाद

भट्टीबाट सिनित्त रित्तिएर रित्याएर सबै सबै सम्पन्नताहरू भर्खर भैरव अवतार लिएर घर फर्किएको छ, गणतन्त्रको गोदत्तप्रसाद ! सर्पजस्तै बेरिँदै बेरिँदै रातसँगै चढ्दै गएको उसको अहंको पारो निहुँ खोजिरहेको छ, असरल्ल झोँक्राइबसेको भान्छाको टेबुलसँग । निहुरोको मुन्टाजस्तो भएर यो झरीमा उसैको...

कोशीका खानेपानी सचिवले ‘मैले हात उठाएँ’ भनेपछि सांसदले भने– झोला बोकेर जानु

पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै इटहरीको तालतलैया

पञ्चकन्या मन्दिरमा गौ माता शिलामूर्ति अनावरण

उदयपुर बस दुर्घटना : घाइते ३० मध्ये २३ जना डिस्चार्ज, ७ जनाको उपचार हुँदै

पोखरीमा डुबेर दुई बालिकाको मृत्यु

चुरे बस्तीमा बाघ आतङ्क

जनकपुरधाममा रामजानकी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशाला बन्ने

मधेस सरकारद्वारा ११ महिनामा ३० अर्ब १७ करोड राजस्व सङ्कलन

रास्वपाको उद्घाटन समारोहमा सहभागी हुन चितवन पुगे राप्रपा अध्यक्ष

आफ्नै सर्वस्व दानमा बनेको आश्रममा रमाउँदै प्रधान दम्पती

एयर होस्टेसहरूको सहभागितामा ट्राफिक सचेतना कार्यक्रम

रास्वपा महाधिवेशनः चिकित्सकसहित तीन एम्बुलेन्स तयारी अवस्थामा

कालीगण्डकी किनारलाई धार्मिक–पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा विकास गर्न पदमार्ग निर्माण

पोखरा रङ्गशालामा सामूहिक योग कार्यक्रम (तस्बिरहरू)

अन्नपूर्ण आधार शिविरमा पर्यटक खचाखच

दुर्गमका ३६१ घरमा खानेपानीको धारा जडान

गढवाका अधिकांश किशोरीमा रक्त अल्पताको समस्या

कालीगण्डकीमा पौडी खेल्ने क्रममा डुबेर दुई जनाको मृत्यु

बालिकालाई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा एक जना पक्राउ

विज्ञापन प्रतिबन्धले निजी मिडिया संकटमा, नीति पुनर्विचार गर्न सरकारसँग आग्रह

डुबेर तीन जनाको मृत्यु

सांसदहरूले औँल्याए कमजोरी नै कमजोरी

कर्णालीमा एमालेले भन्यो– ‘मन्त्री नै आयोजक हुने, त्यसमा सरकारको लगानी हुने कुरा अलिकति स्वार्थ बाझिएको हो कि ?’

गोरेटो बाटोमा भेटिएको शवको रहस्य खुल्यो : श्रीमती र छोराले गरे हत्या

डोटीमा सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन बेस स्थापना

अत्यधिक गर्मीले विद्यालयमा १२ दिन बिदा

बैतडीमा बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु, १० जना घाइते

बैतडीमा बस दुर्घटना अपडेट : ९ जना घाइते

बेलायती प्रधानमन्त्रीले राजीनामा दिने चर्चा

बाँदरकै बारेमा विद्यावारिधि गरेका विज्ञलाई प्रश्न– नेपालमा बाँदर नियन्त्रणका लागि के गर्न सकिन्छ ?

इजरायली आक्रमणमा अल जजिराका क्यामेरा म्यानसहित ६ जनाको मृत्यु

ट्युनिसियाविरुद्ध जापानको सानदार जित

रास्वपा महाधिवेशनमा आउन थाले नेता कार्यकर्ता, तस्बिरहरू

सुनिता डङ्गोल इजरायल प्रस्थान

अमेरिका–इरान वार्ताका लागि स्विट्जरल्यान्ड पुगे जेडी भान्स