साहित्य

डा. अमर गिरीका तीन कविता

१) ठेला हातमा ठेला परेका मानिस प्रिय लाग्छन् नजिक गएपछि उनीहरूका हात चुम्छु ठेलाहरू निहार्छु हेर्छु समग्र शरीर ठेलाबाट झरेर बिउ उम्रिरहेझैँ लाग्छ जमिनमा सिर्जना भइरहेझैँ लाग्छ एक नयाँ रचना...

रमा शर्मा : बुवाको विरासत थाम्दै, भाषा–साहित्यको उन्नयनमा रमाउँदै

काठमाडौँ । ‘मैले २०१६ सालतिर लेखेको कविताको कापी अहिले पनि छ । आज तपाईंलाई भेट्न आउँदा त्यो कापी ल्याउँछु भन्ने सोचेकी थिएँ तर भुसुक्कै बिर्सिएँछु,’ रमा शर्मा (जन्म: १९९९ साउन...

‘धेरै लेखकले पाठकको रुचि अनुसारका पुस्तक लेख्न बाँकी छ’

ओखलढुुंगामा जन्मिएकी सीमा आभासको ‘साँझको सङ्घार’ (कवितासंग्रह, २०६३), ‘टापुका स्वरहरू’ (कथासंग्रह, २०६६) र ‘म स्त्री अर्थात् आइमाई’ (कवितासंग्रह, २०७३) र महायुग (उपन्यास, २०८२) बजारमा आएको छ । उनै सीमा आभासलाई...

दसैँ : बाटोको पीडा र गाउँको तिर्सना

आफ्नै गाउँघर फर्किने उत्साह कति चञ्चल हुन्छ ! मनमा बाल्यकालका खेल, आमाको न्यानो काख, धानबालीको सौन्दर्य र सयपत्रीको सुवास, अँगेनोमा बलेको चुल्होको धुवाँ । स्मृति–विम्बमा सबै एकसाथ तैरिन्छन् । यात्रुका...

हारेको प्रेम

जब सम्झनारूपी काँडाले मुटुमा घोच्छ, तब रगत होइन प्रिय, आँसु झर्छ । जब किस्ता–किस्तामा तिम्रो याद आउँछ, तब खुसी होइन प्रिय, वेदनाले घेर्छ । रोकिएन समय कतै टक्क । मुटु फुट्यो मेरो तर रगत...

सम्बन्धको सौन्दर्य

जब हामी अरूको प्रशंसा गर्छौं, प्रकारान्तरले आफैँ प्रशंसित भइरहेका हुन्छौँ तर अक्सर हामी यो सत्यलाई भुल्छौँ । हामी आफ्नो अहंलाई केन्द्रमा राखेर सोच्छौँ । अहंको पर्खालले खुसीका उज्याला इन्द्रेणी रङहरूलाई...

दुबो र जीवन

हाम्रो संस्कृतिमा दुबोको सम्मानजनक स्थान छ । विवाहमा चिरञ्जीवी भएस्को मङ्गल कामनासाथ वरवधूले एकअर्कालाई दुबोका माला पहिराइदिने रीत त सनातन नै हो । सत्कर्म गर्नेलाई श्रद्धाले अभिनन्दन गर्दा अथवा लोकहितका...

सुब्बा नन्दप्रसाद तुम्खेवाको त्यो योगदान

उहाँले तत्कालीन जेल व्यवस्था र प्रचलित कानुनप्रति पहिलोपटक जेलमै भोक हडताल गर्नुभयो । नेपालको इतिहासमा जेलभित्रै अन्नविना अनशन बसेको यो सुरुवात थियो । उहाँसँगै त्यो बेला नीलकण्ठ ढकाल र गोरखबहादुर...

‘दसैँले साहित्यलाई बिम्ब, प्रतीक, कथा र चरित्रहरू दिएर समृद्ध बनाएको छ’

दसैँ केवल एक धार्मिक चाडमात्र होइन, यो नेपाली समाजको सांस्कृतिक, सामाजिक र भावनात्मक जीवनको अभिन्न अङ्ग हो । परापूर्व कालदेखि चल्दै आएको यो पर्वले आफ्नो छुट्टै सांस्कृतिक र ऐतिहासिक महत्त्व...

भाषा, भाषा आयोग र मेरा अनुभव

भाषा सम्बन्धित भाषिक समुदायको मात्र होइन, मुलुककै महत्त्वपूर्ण सम्पत्ति मानिन्छ । विचार, भाव, अनुभूतिको सम्प्रेषणको रूपमा रहेको भाषा पहिचान र अस्तित्वको आधार पनि हो । भाषालाई संस्कृतिको महत्त्वपूर्ण अवयवका रूपमा...

आमाको अर्थशास्त्र

प्रेमले घर चलाउने आमा त्यसरी नै घरको अर्थतन्त्र पनि चलाउँछिन् । आमाका अर्थमा अर्थतन्त्र पनि मायाको सिर्जना हो, घर पनि मायाको सिर्जना हो । स्वरूप र संरचना फरक भए पनि...

‘मेरै कार्यकक्षमा राखिएको पुस्तक सुटुक्क कतिबेला कसले कहाँ लग्यो पत्तै भएन’

कविता, उपन्यास, समालोचना, मुक्तक, विद्यालय तहदेखि स्नातक तहसम्मका पाठ्यपुस्तक गरी डा. अम्बिका अर्यालका हालसम्म १५ कृति प्रकाशित छन्— ‘नारीवादी सिद्धान्त र औपन्यासिक विश्लेषण’ (समालोचना, २०६९), ‘विश्व नारी साहित्य सम्मेलनका कृति’...

‘खुशीको गाउँ’ : विस्थापनको घाउ र प्रेमको उज्यालो

खगिन्द्रा खुसीको पहिलो उपन्यास ‘खुशीको गाउँ’ नेपाली साहित्यमा संवेदनशील विषयवस्तु बोकेको अद्वितीय कृति हो । पुस्तकको नामले एउटा रमाइलो गाउँको कल्पना गराउँछ तर पाना पल्टाउँदै जाँदा पाठक एकदमै फरक संसारमा...

नढोगिएका खुट्टा र हत्या

दुलाहाका घरबाट केटी माग्न आएको थाहा पाएदेखि नै उत्साहित भएकी झुलन आफ्नो विवाहको दिन नजिकिँदै गएपछि त्यसैत्यसै पुतलीझैँ फुर्फर उडेकी छन् । पँधेरामा जाँदा साथीहरूले जिस्काएर हैरान पारेका छन् ।...

अस्पतालको शय्यामा अक्षरका माली

‘के तपाईंले शिक्षकको जागिर खानुभएको थियो ?’ डाक्टरले प्रश्न गरे रामलाई । अस्पतालको बिछ्यौनामा पल्टिरहेका रामको कानमा जब डाक्टरको त्यो प्रश्न पर्‍यो, झट्ट रामलाई सनक चढेजस्तो भयो । उनलाई भनुँ–भनुँ...

मनमायाको मन

‘थाहा छ बाबु, यो दसैँमा राजासाहेब आइसिन्छ रे !’ उनको मुहार साबिकभन्दा चम्किलो देखियो । थोरै हाँसिन् । चाउरी परेका गाला हाँस्दा केहीबेर तन्किए । केही दिन अघिसम्म नीला देखिने उनका...

‘हाम्रो साहित्य समाजतिरै फर्केको छ तर वास्तविक समाज देखाउन चुकेका छौँ’

जाजरकोटका क्षितिज समर्पण (रामकुमार शाही) को एकल गजलसङ्ग्रह ‘आगोका फूलहरू’ (२०६७) र संयुक्त गजलसङ्ग्रह ‘कैफियत’ (२०७०) प्रकाशित छ । बाह्रखरी कथा लेखन प्रतियोगिता २०७६ र २०७७ मा पनि यिनको कथा...

‘तोरकीन’मा उपल्लो मुस्ताङको कथा

काठमाडौँ । युवा लेखक क्षितिज समर्पणको पहिलो उपन्यास ‘तोरकीन’ सार्वजनिक भएको छ । माथिल्लो मुस्ताङको जन्म, विवाह, मृत्यु–संस्कार, रहनसहन, बसाइँसराइ, संस्कृति, परम्परा तथा गुम्बा र दरबारको सामाजिक, सांस्कृतिक एवम् भौगोलिक इतिहासको...

राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे पुरस्कार–२०८२ कँडेललाई

काठमाडौँ। राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे पुरस्कार–२०८२ बाट विशिष्ट कवि प्रा. घनश्याम कँडेललाई सम्मान गरिएको छ। मर्स्याङ्दी वाङ्मय प्रतिष्ठानले मंगलबार राष्ट्रकवि घिमिरेको निवासमा आयोजित एक समारोहमा कँडेललाई यो पुरस्कार प्रदान गरेको हो। समारोहका...

डा. नवराज लम्सालको ‘कल्प’ कतारमा विमोचन

दोहा । गत महिना काठमाडौंमा विमोचन भएको डा. नवराज लम्सालको नयाँ महाकाव्य ‘कल्प’ कतारमा पनि विमोचन गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) कतार च्याप्टरको ११औँ अधिवेशनको अवसर पारेर दोहामा...

नयराज पन्तको जीवनी

कृष्णदत्त र यज्ञप्रिया पन्तका सुपुत्र नयराज पन्तको जन्म १९७० साउन २६ गते काठमाडौँको महाबौद्धमा भएको थियो । पण्डित कृष्णदत्त त्यस जमानामा विद्वानमण्डलीमा सुविख्यात थिए । काठमाडौँदेखि कासीसम्मका विद्वानगणमा उनको बराबर...

‘सेलेब्रेटिङ अ डिकेड अफ् आर्ट’ : अमूर्ततादेखि कन्सेप्चुअल आर्टसम्म

सानेपास्थित ‘म्युजिक आर्ट ग्यालरी’मा भर्खरै (३१ साउनदेखि ३१ भदौसम्म) एउटा सामूहिक कला प्रदर्शनी भयो । ‘सेलेब्रेटिङ अ डिकेड अफ् आर्ट’ नाम दिइएको यस प्रदर्शनीको उद्घाटनमा खासै तामझाम देखिएन र खासै...

कविता : छटपटाहट

ओहो! जेनजी पुस्ता के गरेको केटाकेटीले यस्तो के जानेको सुटुक्क पहिल्यै किन नभनेको मेरो स्वर्ग यसरी किन खोसेको मसँग सेना प्रहरी के थिएन अदालत अख्तियार के थिएन सत्ता पैसा सेटिङ के थिएन सब थियो तर नैतिकता थिएन अब...

रानी ऐश्वर्यले मनपर्ने साथीको नाम लिएकी थिइन्— मन्जु काँचुली

‘पहिला पहिला निद्रा नलाग्दा उठेर पढ्थेँ तर अचेल मलाई मोबाइलले अलि बरालेको छ । निद्रा लाग्दैन, उठेर किताब पढ्नुभन्दा पनि मोबाइल चलाउन मन लाग्छ,’ साहित्यकार मन्जु काँचुली आफ्नो दिनचर्या बताउँछिन्,...

राक्षसको घर

तानाशाही सक्किएको पुरानो दरबार हो जुन हामी सबैको अगाडि समय समयमा रङ्गरोगन लगाएर दह्रो भएर लुला, गरिब र निमुखा जनताको अगाडि दह्रो भएको देखाएर उभिने कोसिस गर्ने गर्छ । बाहिर...

आफ्नै नजरमा अटेरी अरुन्धती रोयको जीवन वृत्तान्त

अरुन्धती रोय आफूलाई घुमन्तेका रूपमा चिनाउँन खोज्छिन् । दिल्लीवासी यिनै लेखिकाले सन् १९९७ मा आफ्नो पहिलो तथा सर्वाधिक बिक्री भएको पुस्तक ‘द गड अफ स्मल थिंग्स’ का लागि बुकर पुरस्कार...

‘बजारले पढिने र बेचिने कुरालाई प्राथमिकता दिन्छ, बहसले गहिरो मूल्य र सौन्दर्य खोज्छ’

अनिता न्यौपानेको कविता सङ्ग्रह ‘फूलको विद्रोह’ (२०७५) प्रकाशित छ । २०६४ सालदेखि लेख्न थालेकी न्यौपानेलाई हामीले रातोपाटीको नियमित स्तम्भ ‘नौ प्रश्न’मा निम्त्याएका छौँ । १) तपाईं वास्तवमा किन लेख्नुहुन्छ ?...

जाँदा हाँसेको मन, फर्कंदा धेरै रोयो

घरमा आएर घाँसको भारी बिसाएझैँ ब्याग बिसाउँदा रातिको १० बजेको थियो । मनमा उही र उस्तै कैयौँ प्रश्न थिएँ— केही प्रश्न देशलाई, केही प्रश्न सरकारलाई र केही प्रश्न आफैँलाई ।...

कल्याण श्रेष्ठका तीन कविता

१) विस्मृति र विमुक्ति अक्सर मेरा साथीहरूसँग पटकपटक दोहोर्‍याएर सोध्ने गर्थे मलाई बिर्सन्छौ कि ! सबैभन्दा त चिन्ता हुन्थ्यो मलाई मन परेकाले बिर्सन्छ कि ! आखिर किन म अरूकोमा बाँच्न...

निमेष निखिलका तीन कविता

१) आगोको लय विद्रूप समयको शिखरमा छ देश आज इमानमा बाँच्नेहरू भोक सुमसुम्याएर अभाव गाइरहेछन् इमानको जामा फुकालेर निर्लज्ज घुम्नेहरू स्वर्गीय सुखभोग गरिरहेछन् । काण्डैकाण्डको भुँमरीमा छ देश विश्वासको मत लिएर जानेहरू नै सबैभन्दा धेरै गरिरहेछन् विश्वासमाथि विश्वासघात नपुगेर हाम्रो...

जलिरहेको अदालत र न्यायको खरानी

जलिरहेको अदालत र न्यायको खरानी आफैँमा अति पीडादायी अश्रुपुरित शब्द हो । जहाँ खुसी रित्तिएको हुन्छ । अग्रगामी कदम रोकिएको हुन्छ । मन बेचैन छटपटीमा हैरान भइरहेको हुन्छ । खरानीको खण्डहरमा...

देवता र बागी

आदिम प्रकृतिको बस्तीबिच एउटा तीनतले मन्दिर थियो । त्यस मन्दिरलाई शासनमहल भने पनि खासै फरक पर्दैनथ्यो । किनभने त्योे त्यस बस्तीको शासनको प्रेरणाको मुहान थियो । हो त्यो त्यसको प्राण...

मान्छे

अरूलाई सानो पारेर ठडिएका यी मान्छेहरू अरूलाई होच्याएर अग्लिएका यी मान्छेहरू उचाइको कुनै उचाइ हुन्न गहिराइको कुनै गहिराइ हुन्न मान्छे मान्छे नै हो मान्छेको आफ्नो कुनै उचाइ हुन्न । अरूलाई आँसु दिएर हाँस्ने यी मान्छेहरू अरूलाई सरापेर बाँच्ने यी मान्छेहरू आँसुको कुनै...

ढोका

जीवन ढोका रहेछ, आज मेरो मनमा यस्तै विचार आइरहेको छ । यो विचार पनि मेरो मनमा त्यत्तिकै आएको होइन । सम्भावनाहरूको ढोका उघार्न खुला ढोकाहरूको विषयमा हुन लागेको कार्यशालामा गएको...

कवि दीपेन्द्र आचार्यको ‘व्यापार पृथ्वीको’ कवितासङ्ग्रह लोकार्पण

इलाम । कवि दीपेन्द्र आचार्यको कवितासङ्ग्रह ‘व्यापार पृथ्वीको’ लोकार्पण गरिएको छ। ६५ वटा कविता समेटिएको यो सङ्ग्रह इन्डिगो इन्कले प्रकाशन गरेको हो। सूर्योदय गजल मञ्चले शनिबार आयोजना गरेको एक कार्यक्रममा...

निर्भीकजंग रायमाझीका तीन कविता

१) आँखीझ्याल आँखीझ्याल सानो छ तर यसैबाट संसार चियाउन सकिन्छ । घरका ठुला–ठुला ढोकालाई अहङ्कारका खापाले बन्द राखेका छन् घरका बुट्टेदार झ्यालका सिसालाई पर्दाले छोपेका छन् । थुनिएको छ घर...

भैरव पुरस्कार कार्यक्रम स्थगित

काठमाडौँ । मुलुकको विषम परिस्थितिका कारण २०८२ सालको पूर्व निर्धारित भैरव पुरस्कार अर्पण कार्यक्रम हाललाई स्थगित गरिएको छ । भैरव पुरस्कार गुठीका अध्यक्ष रोचक घिमिरेले शुक्रवार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै...

भाद्र २३

ठिक, २० वर्ष अगाडी आजैका दिन यही समय यही मौसम यही ऋतुको सङ्घार यही उषाको लालीमा र मिर्मिरेको सूर्योदयसँगै ५० भाइको मुहारमा चमक-चमक आभा प्रतिबिम्बित भइरहँदा कोही पूर्वबाट थियौँ कोही...

आमा–छोराका कृति एकैसाथ विमोचन

काठमाडौँ । पद्मकन्या बहुमुखी क्याम्पस बागबजारमा डा. अम्बिका अर्यालको 'बेचैन अभिलाषा' कवितासङ्ग्रह र अजब अनन्तको 'माइ लिटल विन्डो बालसंस्मरण एकैसाथ विमोचन भएको छ । वरिष्ठ साहित्यकार तथा समालोचक प्राडा गोविन्दराज...

नेपाली साहित्य नारी रत्न भागीरथी श्रेष्ठ

भागीरथी श्रेष्ठको जीवनले आफ्नै अस्तित्वको पहिचान गर्ने महत्त्वाकाङ्क्षा राख्यो । त्यसैले उनी लेखनमा प्रवेश भइन् । त्यति मात्र होइन, उनको जीवनमा चेतनाको बिउ अङ्कुरित भएपछि सम्पूर्ण मानवीय सुखदुःख र विसङ्गतिबाट...

पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै इटहरीको तालतलैया

पञ्चकन्या मन्दिरमा गौ माता शिलामूर्ति अनावरण

उदयपुर बस दुर्घटना : घाइते ३० मध्ये २३ जना डिस्चार्ज, ७ जनाको उपचार हुँदै

वैदेशिक सहायता र कुटनीतिक सम्बन्धमै प्रश्न उठाइरहेको ‘चुहारको पुल’

पोखरीमा डुबेर दुई बालिकाको मृत्यु

चुरे बस्तीमा बाघ आतङ्क

जनकपुरधाममा रामजानकी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशाला बन्ने

मधेस सरकारद्वारा ११ महिनामा ३० अर्ब १७ करोड राजस्व सङ्कलन

आफ्नै सर्वस्व दानमा बनेको आश्रममा रमाउँदै प्रधान दम्पती

एयर होस्टेसहरूको सहभागितामा ट्राफिक सचेतना कार्यक्रम

रास्वपा महाधिवेशनः चिकित्सकसहित तीन एम्बुलेन्स तयारी अवस्थामा

एकअर्कालाई 'धन्यवाद' र 'सरी' भन्दै सकियो रास्वपाको बैठक

कालीगण्डकी किनारलाई धार्मिक–पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा विकास गर्न पदमार्ग निर्माण

पोखरा रङ्गशालामा सामूहिक योग कार्यक्रम (तस्बिरहरू)

अन्नपूर्ण आधार शिविरमा पर्यटक खचाखच

दुर्गमका ३६१ घरमा खानेपानीको धारा जडान

गढवाका अधिकांश किशोरीमा रक्त अल्पताको समस्या

कालीगण्डकीमा पौडी खेल्ने क्रममा डुबेर दुई जनाको मृत्यु

बालिकालाई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा एक जना पक्राउ

विज्ञापन प्रतिबन्धले निजी मिडिया संकटमा, नीति पुनर्विचार गर्न सरकारसँग आग्रह

सांसदहरूले औँल्याए कमजोरी नै कमजोरी

कर्णालीमा एमालेले भन्यो– ‘मन्त्री नै आयोजक हुने, त्यसमा सरकारको लगानी हुने कुरा अलिकति स्वार्थ बाझिएको हो कि ?’

गोरेटो बाटोमा भेटिएको शवको रहस्य खुल्यो : श्रीमती र छोराले गरे हत्या

कोशी अस्पतालको अतिक्रमित जग्गा खाली गर्न १५ दिने अल्टिमेटम

डोटीमा सशस्त्र प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन बेस स्थापना

अत्यधिक गर्मीले विद्यालयमा १२ दिन बिदा

बैतडीमा बस दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु, १० जना घाइते

बैतडीमा बस दुर्घटना अपडेट : ९ जना घाइते

रास्वपाको महाधिवेशन स्थल जलमग्न (तस्बिरहरू)

हास्य कलाकार खेम शर्मा `चतुरे´को निधन