रातोपाटी खुलामञ्च

डिजिटल युगमा प्रोपोगान्डाबाट जोगिऊँ

ऐतिहासिक रूपमा युद्धहरू सिमानामा लडिन्थे, जहाँ गोला–बारुद र सेनाको शक्ति निर्णायक हुन्थ्यो । तर, २१औँ शताब्दीमा युद्धको मैदान फेरिएको छ । आजको युद्ध, भूगोल कब्जा गर्न होइन, मस्तिष्क कब्जा गर्न...

संस्कार र संस्कृतिभित्रको विज्ञान

हरेक व्यक्ति, परिवार र समुदायका आ–आफ्ना विशिष्ट चलनहरू हुन्छन् । आफ्नो कुल वा समुदायमा चल्दै आएका आदत वा चलनलाई संस्कार भनिन्छ । यही संस्कार धेरै समुदाय र समाजमा पुस्तौनीदेखि चल्दै...

लोकतन्त्रको मर्म र बालेन प्रवृत्ति

लोकतन्त्रलाई हामीले मतदानकै दिनमा मात्र किन सीमित गरिरहेको ? के मतदानको दिन मात्र लोकतन्त्रको उत्सव हो ? पाँच वर्षमा एकपटक मतपेटिकामा कागज खसाल्ने र त्यसपछि मौन बस्ने अभ्यासलाई नै लोकतन्त्रको...

नेपाल–जापान सीप विकास प्रशिक्षार्थी सम्झौतामा राज्यको ढिलासुस्ती

नेपाल सरकार र मित्रराष्ट्र जापान सरकारबिच सन २०२४ जनवरी १ तारिखमा औद्योगिक (सीप विकास) प्रशिक्षार्थीहरू जापान पठाउने सम्बन्धमा महत्त्वपूर्ण श्रम सम्झौता सम्पन्न भएको थियो । यो सम्झौता नेपाली युवाहरूका लागि...

कांग्रेस फुटेको प्रायोजित हल्ला : भ्रम र यथार्थ

अहिले नेपाली कांग्रेसमा एउटा जबर्जस्त भाष्य स्थापित गरिँदै छ– विशेष महाधिवेशन भए पार्टी फुट्छ। यो एउटा शिखण्डी कुरा मात्र हो। यसमा न कुनै आधार छ, न त कुनै कारण नै।...

नेपालको राजनीतिमा विचारहीनताको सङ्कट

नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिदृश्यलाई नियाल्दा एउटा गम्भीर सङ्कट प्रस्ट देखिन्छ– हाम्रा राजनीतिक दलहरू विचारधारा र सिद्धान्तको अभावमा रुमल्लिइरहेका छन् । यसले देशको विकास, स्थिरता र समृद्धिको आधार नै कमजोर बनाउँदै...

कीर्तिपुरले चिन्न नसकेको शिवशरण

कीर्तिपुरको चुनावी इतिहासमा, साविक माओवादीले एमाले र कांग्रेसको तुलनामा कमै मत प्राप्त गर्ने गरेको छ । यसकारण २०७९ को चुनावमा माओवादी पार्टीभित्र, कांग्रेस र एमालेको मेयर उम्मेदवारलाई हराउन एक लोकप्रिय...

फागुन २१ को चुनाव एउटा अन्तिम चेतावनीसँगै ठूलो आशा पनि हो

‘जेनजी’को विद्रोहले नेपाललाई एउटा नितान्त फरक र निर्णायक चुनावतर्फ डोर्‍याउँदै छ। फागुन २१ को चुनाव कुनै साधारण लोकतान्त्रिक प्रक्रिया मात्र होइन, यो दशकौँदेखि सत्ता सम्हाल्दै आएका ‘पुराना पुस्ता’ र धैर्य...

‘फिफ्थ कोलमनिस्ट’ दलमा आवारा कार्यकर्ताको बिगबिगी

‘फिफ्थ कोलमनिस्ट’ भन्नाले नेपालीमा घर भित्र बसेर घर बाहिरका दुस्मनलाई सहयोग गर्नु हुन्छ । यसलाई अझ आन्तरिक गद्दार, भित्रिया शत्रु, घुपैठिया तथा षड्यन्त्रकारी भनेर पनि बुझ्न सकिन्छ । फिफ्थ कोलमनिस्ट शब्द...

रास्वपा–बालेन एकीकरण : उत्साहभन्दा बढी प्रश्न

नयाँ शक्तिहरू एक हुनु स्वाभाविक रूपमा राजनीतिका लागि सुखद संकेत हो। पुराना संरचनाबाट आजित मतदाता, विशेषतः युवा पुस्ताले वैकल्पिक राजनीतिको अपेक्षा गर्नु अस्वाभाविक होइन। तर, नयाँ शक्ति भन्ने नाममै सबै...

बहिनीको आँसु खसेछ

बहिनीको आँसु खसेछ साइत माला नगाँस्दै लाग्नु छ भोलि उकालो बिहान भाले नबास्दै ढकने, पुवा, कुराउनी खट्टे र गुन्द्रुक झोलामा तुइन छ, त्यसमै तर्नु छ पुल छैन हाम्रा खोलामा नाघ्नु छ भञ्ज्याङदेउराली थुम्कामा घाम नहाँस्दै लाग्नु छ भोलि उकालो बिहान भाले...

देवी पार्वतीको पावन जन्मभूमिः पर्यटकीय स्थल पर्वत

पूर्वीय सनातन सभ्यतामा पार्वतीको जन्म गिरिराज हिमालय पर्वतमा भएको पाइन्छ । उनको जन्म मेनकाको गर्भबाट भएको भनिएको छ । हिमालय पर्वतकी छोरी भएकाले ऋषि वशिष्ठले उनको नाम पनि पार्वती राखेको...

हाम्रो गौरवमय विगतका पदचाप मेटिएर जानु हुँदैन

पदचापका अनेक अर्थ हुन सक्छन् । यसको व्यापक अर्थ पनि लाग्छ । काल परिस्थितिले जन्माएका युगान्तकारी पदचापहरू हुरीले उडाएको धुलोले छोप्दै गएको छ । पिढी–पिढीले टेकेका पाइलाहरू डोबविहीन बन्दै गएका छन्...

जेनजी आन्दोलन र रुकुमको राजनीतिमा देखिएको ‘वर्गीय विरोधाभास’

रुकुम (पूर्व) ले राष्ट्रिय राजनीतिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ। तर, गौरवपूर्ण इतिहास बोकेको यही भूमि आज परम्परागत वामपन्थी दलहरूको सैद्धान्तिक विचलन, सत्ता–केन्द्रित मानसिकता र जनजीविकाका सवालमा देखिएको उदासीनताका कारण...

सल्यानको धान्यपूर्णिमा मेलाको महत्त्व

नेपालको कर्णाली प्रदेशमा पर्ने सल्यान जिल्लाको सदरमुकाम खलङ्गा बजारदेखि दक्षिण पश्चिममा कालिमाटी गाउँपालिका पर्छ । गाउँपालिकाको ३ नम्बर वडाको राजिगाउँमा कालिमाटी भगवती (गंगामालको) मन्दिर छ । पहिलेदेखि नै राजी जातीका...

भदौ २४ गते देउवा निवासमा जे देखेँ

भदौ २३ को घटनापछि २४ गते नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाको बुढानीलकण्ठस्थित घर वरिपरि ठुलो सङ्ख्यामा मानिसहरू जम्मा भएको खबर पाएँ । खबरलगत्तै म मोटरसाइकल चढेर नेविसंघकका एक जना साथीसमेत...

२५ वर्षअघिको त्यो संकटकाल र नेतातन्त्रविरुद्धको नयाँ अभियान !

राजतन्त्रकालमा २५ वर्षअघि अर्थात आजकै दिन हामी (ओम शर्मा, गोविन्द आचार्य, खिलबहादुर भण्डारी, मनऋषि धिताललगायतका पत्रकार) सामूहिक रूपमा बन्दी भएको दिन। देशमा संकटकाल लगाइएको सोही दिन हामीजस्तै हजारौँ क्रान्तिकारीलाई तत्कालीन...

जेनजी आन्दोलन र आगामी नेपाल

जेनजी यस्तो शब्दावली हो, जुन अहिले नेपाली राजनीतिमा चर्चाको केन्द्रबिन्दु बनेको छ । नेपालमा संविधान जारी भएपश्चात् विभिन्न शक्ति समीकरण र सरकारहरू निर्माण त भए, तर जनताले अपेक्षा गरेको सुशासन,...

राजनीतिमा जेनजीको हस्तक्षेप अपरिहार्य

नेपाली राजनीतिमा युवा पुस्ता, विशेषगरी जेनेरेसन जेड (जेनजी), को भूमिका पछिल्लो समय झनै महत्वपूर्ण बनेको छ । गत भदौ २३ र २४ गते सामाजिक सञ्जालमा भएको अवरोध विरुद्ध उत्पन्न विद्रोहले...

सम्पूर्ण आमाहरूलाई खुला पत्र

प्रिय आमाहरू, कसैले मलाई ‘आमालाई कति माया गर्छौ ?’ भनेर सोध्यो भने सायद म ठोस जवाफ दिन सक्दिन । जब म आफ्नी आमालाई– मलाई कति माया गर्नु हुन्छ ? भनी...

‘जेनजीले मेट्रोरेल विकासमा चासो राख्नुपर्छ’

नेपालमा सार्वजनिक यातायातको व्यवस्थापन दिनदिनै जटिल बन्दै गएको अवस्थामा केही वर्षदेखि उपत्यकामा रेल सेवा सञ्चालन गर्नुपर्ने विषय बहसको केन्द्रमा रहेको छ। पूर्व-पश्चिम रेलमार्ग निर्माणको चरणमा छ भने जयनगर-जनकपुर सञ्चालनमा छ।...

बदलिएको गाउँ, बाँझो खेत र सिरु

बिदाको समयमा गाउँ गएको थिएँ । गाउँ हरियाली थियो, विकासको खाका कोरिएको थियो। तर बिडम्बना— सबै घर सुनसान र सबै जमिन बाँझो थिए। एकछिन सोचेँ— यहाँको माटो, हावापानी, उत्पादन क्षमता सबै...

एआई सुविधा मात्रै कि चुनौती पनि ?

विश्व २१ औं शताब्दीमा सूचना प्रविधिको तीव्र विकासले ठुलो रूपान्तरण ल्याएको छ । यसै प्रविधिको चमत्कारी स्वरूपका रूपमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) विश्वभर चर्चामा छ । मानिसको सोच, अध्ययन, अनुसन्धानदेखि व्यवसाय...

जेन–जी

खासकुरा नपरी बोलाउनुनपर्ने ! यस्तो निष्पट अँध्यारामा जानु पो कसरी हो ! जेन–जीले ढोका खोल्यो । चप्पलहरू ढोकाअगाडि नै रहन्थे । अँध्यारामा जेन–जीले खुट्टैले छामछुम पार्‍यो र जो भेटेको चप्पल लगाएर तल ओर्लियो । मिटिङ...

एआई : सुविधा मात्रै कि चुनौती पनि ?

सूचना प्रविधिको तीव्र विकासले विश्वमा ठुलो रूपान्तरण ल्याएको छ । यसै प्रविधिको चमत्कारी स्वरूपका रूपमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) विश्वभर चर्चामा छ । मानिसको सोच, अध्ययन, अनुसन्धानदेखि व्यवसाय र स्वास्थ्यसम्म यसको...

विपत्देखि जोगिने अल्पकालीन र दीर्घकालीन उपाय

विपत्का कारण तीन दिन यातायात बन्द गर्ने निर्णय भयो । हालको अवस्थामा यो नै उत्तम विकल्प हो । यहाँ मैले विपत्देखि बच्ने अल्पकालीन र दीर्घकालीन उपाय प्रस्तुत गरेको छु । अल्पकालीन उपाय १)...

संवधान संशोधनका लागि अनिवार्य एजेन्डाहरू

वर्तमान दलाल संसदीय व्यवस्थालाई 'खसीको टाउको देखाउने र गोरुको मासु बेच्ने' व्यवस्था भन्नु कुनै अतिशयोक्ति होइन । पछिल्ला वर्षहरूमा देशले बेहोरेको ठुलो क्षति र कुशासन यसै व्यवस्थाको परिणाम हो । यदि...

मेडिकल विद्यार्थीका भित्री पीडा

गोविन्द केसी नाम सुन्नासाथ नेपालमा छुट्टै प्रकारको क्रान्ति ल्याउने आदर्श व्यक्तित्वको रूपमा नेपाली समाजले बुझेको छ । तर मेडिकल शिक्षा सुधारको नाममा शिक्षा लिनुपर्ने अधिकारमै रोक लगाइएको पीडा मेडिकल शिक्षा...

युवाभन्दा असल दृष्टिकोण भएको नेतृत्व आवश्यक

नेपाल अहिले राजनीतिक अस्थिरताको गहिरो चक्रमा छ । सरकार छोटो–छोटो अवधिमा परिवर्तन भइरहेका छन्, दलहरूबिच विश्वासको संकट छ, जनतामा राजनीतिप्रतिको आस्था कमजोर हुँदै गएको छ । बेरोजगारी, वैदेशिक पलायन, बढ्दो...

सौर्य जहाज प्रकरणमा पीडितको बकपत्र

काठमाडौँ एयरपोर्टमा भएको सौर्य जहाज दुर्घटनामा २०८१ साउन ९ गते मैले छोरी, ज्वाइँ र नाति गुमाएँ । यति बेला यो कुरा गर्न हुने हो कि होइन मलाई थाहा छैन तर...

भाइबहिनी आमा हेरी रोइरहेछन्

आमाको हाड छाला मात्र बाँकी रहँदासम्म पनि लुछिरहने परजीवी पुस्तालाई लखेट्न भन्दै झम्टियो जेनजीले अहंकारको सिकन्जामा कस्सिएको घोडा चढ्दै तानाशाह उपियाँ सरी भाग्यो उफ्रेर प्रहार आमाको शिरमा लाग्यो झुक्केर आमा...

एक जेनजीको अन्तिम सास

काठमाडौंको साँझ उसकै हाँसोले उज्यालो हुने गर्थ्यो । २५ वर्षको जीवन कलेजका नोटबुक, लोकसेवा तयारीका किताब, ती प्रत्येक भित्ताको ठाउॅंठाउॅंमा टाँसिएका रहर ‘म सरकारी जागिरे नहुँदासम्म बूढो नहुनु है बा...

दसैँमा सार्वजनिक यातायातलाई यसरी व्यवस्थित गर्न सकिन्छ

दसैँको समयमा काठमाडौँबाट बाहिर जाने मानिसको संख्या अत्यधिक हुन्छ । यो चाडमा एक साताको अन्तरालमै करिब १५ लाख मानिस काठमाडौँबाट बाहिरिन्छन् । मेरो आजको खोजले काठमाडौँका विभिन्न स्थानबाट एक दिनमा झन्डै...

हामी जनसेवक हौँ

राष्ट्रलाई शिरमा राखी देश र जनताको नाममा कसम खाएका छौँ समृदि र सुशासनको पहरेदार बन्न जनजनमा उज्यालो छर्न देशलाई सुमार्गमा लैजाने राष्ट्रसेवक मात्र नभएर जनताको पीरमर्कामा सीप र ज्यानै समर्पण...

आउन अब त प्रिय !

मैले आँखा बन्द गरेर खोजेँ मैले आँखा उधारेर खोजेँ आकृतिहरू धेरै देख्छ कि भनेर नजर डुलाएँ । तिमी सूर्यको तापसँग आउ प्रिय मेरो इन्द्रिय अंगहरूमा कडा स्पर्श गरिदेउ बिहानको...

राकेश कार्कीका तीन कविता

१) महोदयज्यू, अब कहिले हो त मुन्टो हल्लाउने ? ललिपप देखाउने कहिले फकाउने कहिले फुल्याउने महोदयज्यू, अब कहिले हो त मुन्टो हल्लाउने ? कहिले छुमन्तरले पर तल हुलमै मिसाउने कहिले रातो दलेर नजिक माथि समानान्तर बसाउने होला होला जस्तो...

यो जीवन आज पीरमा भेटियो

यो जीवन आज पीरमा भेटियो सम्हाल्नै खोज्दा भिरमा भेटियो । रमाउँदै थिएँ खुसी हुँदै थिएँ हाँस्नै लाग्दा, झिरमा भेटियो । सँगै जिउने मर्ने कसम छन् ताजै साथ नभई दुई तीरमा भेटियो । पक्षीजस्तै खुला उड्ने रहर पूरा...

धर्मको नाम, व्यापारको काम

मानव सभ्यताको प्रारम्भदेखि धर्म जीवनको मेरुदण्ड बनेको छ । धर्मले मानिसलाई अन्धकारबाट उज्यालोतर्फ डोर्‍याउने, पापबाट सद्गुणतर्फ लैजाने, विभाजनबाट एकतामा बाँध्ने काम गरेको छ । ऋग्वेदका मन्त्रहरूदेखि महाभारतको गीता–उपदेशसम्म, बुद्धको करुणा–सन्देशदेखि...

कमजोर हुँदैन प्रचण्ड र जनार्दनको सम्बन्ध

अहिले नेकपा माओवादी केन्द्रभित्र अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र उपमहासचिव जनार्दन शर्माबिचको अन्तरविरोधले तनाव सिर्जना गरेको चर्चा भइरहेको छ । करिब एक महिनाअघि बसेको स्थायी समिति बैठकले यसको एक हदसम्मको...

हरितालिका तिज र हिन्दुहरूको आस्था

नेपाल सांस्कृतिक विविधता, परम्परा र आस्थाले भरिएको देश हो । यहाँ प्रत्येक पर्व र चाडको आफ्नै सामाजिक, सांस्कृतिक महत्त्व छ । तीमध्ये हरितालिका तिज विशेष गरी हिन्दु नारीहरूका लागि एक...

गेउरिया खोलामा पक्की पुल बनेसँगै आवागमन सहज

विद्यार्थी कुटपिट गरी घाइते बनाएको आरोपमा शिक्षक पक्राउ

भारतबाट ल्याउँदै गरेको खैरो हेरोइनसहित युवक पक्राउ

नेकपा मोरङको एकता भेला, ७९९ सदस्यीय जिल्ला कमिटी गठन

लागुऔषधसहित भारतमा दुईजना पक्राउ

मधेसमा लागूऔषधविरुद्ध अभियान, तीन वर्षमा दुई हजार ८११ जना पक्राउ

नारायणी अस्पताल घटनाबारे छानविन गर्न समिति गठन

कांग्रेस र कम्युनिस्टले देशमा भाँडभैलो मच्चाए : उपेन्द्र यादव

होस्टललाई नियमन गर्दै स्थानीय प्रशासन

भोटेकोसीमा गाडी खसेपछि खोजी तथा उद्धारमा खटेकालाई हौसला दिन गृहमन्त्री घटनास्थलमै पुगे

प्रदेश सरकार गठनमा एमाले-नेकपा सहकार्य, सत्ताका लागि चटारो कि दुरदृष्टि ?

मार्गदर्शनसहित बागमतीको बजेट कार्यान्वयनको अख्तियारी

एमाले लुम्बिनी प्रदेश कमिटीको आठौँ पूर्ण बैठक कपिलवस्तमा

मोबाइल नदिएको निहुँमा साथीको हत्या

महानगरको प्रतिवेदनप्रति पोखराका सुकुमबासी असन्तुष्ट

गण्डकी संसद्ले पारित गरेको गाँजा विधेयक प्रदेश प्रमुखले फर्काइदिए

रोल्पामा पहिरोमा पुरिएर बेपत्ता भएका दुई जनाको शव भेटियो

लुम्बिनीमा नयाँ सरकारबारे अझै औपचारिक छलफल सुरु भएन

यात्रुलाई बासी खाना खुवाउने होटललाई २५ हजार जरिवाना

लुम्बिनी प्रदेश : कांग्रेसका मन्त्रीहरूले भोलि सामूहिक रूपमा राजीनामा बुझाउने

प्रदेश चलाउने केन्द्रीकृत मानसिकता भत्काउनुपर्छ : शाही

एमाले कर्णालीले भन्यो- ‘नेकपाकै कारण मुख्यमन्त्रीले राजीनामा दिनुपर्‍यो, केन्द्रको निर्णय हामीलाई पचेको छैन’

कर्णालीमा नयाँ मुख्यमन्त्री नियुक्तिका लागि प्रक्रिया अघि बढ्यो, प्रदेश प्रमुखद्वारा आह्वान

कँडेलले भने- तपाईं पहल गर्नुस् म तयारै छु भनेकै हो

गौरीफन्टा नाकामा ‘बोर्डर इन्टरयाक्सन टिम’ परिचालन

‘२५ गतेभित्र सुदूरपश्चिममा नयाँ सरकार बन्छ'

बेड मागेर विश्वविद्यालय चलाउने कि आफ्नै अस्पतालबाट सुरु गर्ने ?

शिक्षा सचिव पौडेलद्वारा डा. केसीसँग अनौपचारिक संवाद

दोस्रो विवाह गरेकी महिलाले पहिलो पतिसँग रात बिताएपछि...

तीव्र हावाले डढेलो फैलिँदा फ्रान्समा २ लाख ५० हजारभन्दा बढी विस्थापित

बेलायती प्रधानमन्त्रीले भने : आवश्यक परे ट्रम्पको खुलेर विरोध गर्न तयार छु